ReportageDuitse boeren

Chaotisch boerenprotest mist eenduidig doel: ‘We moeten druk blijven houden, dat is onze tactiek’

Beeld Marcel van den Bergh

De boerenprotesten van woensdag waren diverser van aard dan voorgaande keren.  Een stoet Duitse boeren staat Nederlandse collega’s bij in de Achterhoek. ‘Ze worden bij alle opgelegde regels niet betrokken, bij ons gaat het net zo.’

Van links naar rechts, zover het oog reikt, verlichten oranje zwaailichten op woensdagochtend de horizon. De streep tractoren die traag vanuit het donkere Achterhoekse landschap richting Arnhem trekt als een lint kerstlampjes, oogt als een homogene stoet. Uit de verte althans. 

Eenmaal aangesloten blijkt al snel dat de groep diverser is dan anders. Deze boeren hebben zeer uiteenlopende redenen voor het behangen van hun John Deere of Deutz-Fahr met leuzen die hun bestaansrecht moeten benadrukken. Zo is de Duitse melkveehouder Ansgar Remmelt (49) de grens overgestoken uit solidariteit, zegt hij tijdens een plaspauze langs de N348 tussen Zutphen en Arnhem. ‘Onze Nederlandse collega’s worden bij alle opgelegde regels niet betrokken, bij ons gaat het net zo.’  Een andere van de ongeveer driehonderd Duitse boeren die mee demonstreren, denkt er ook zo over. ‘Mijn grootvader had in 25 jaar één ordner nodig voor alle formulieren, mijn vader had er een per jaar en bij ons komt er iedere maand een bij.’

Veel Nederlandse boeren zullen het met de Duitsers eens zijn, maar de geplande acties zijn woensdag nu juist níet gericht tegen de overheidsregels. Toch eindigen boeren in Gelderland voor de tweede keer bij het provinciehuis in Arnhem. ‘We hoorden vanmorgen dat ze kwamen’, zegt een woordvoerder van de verantwoordelijke, maar afwezige gedeputeerde. Als diens plaatsvervanger zal de commissaris van de koning later in gesprek gaan met de boeren. ‘Het is nu alleen onduidelijk met wie.’

Een Duitse boer rijdt door de Achterhoek. Beeld Marcel van den Bergh

Zendtijd geëist

Waar de eerste landelijke boerendemonstratie, op 1 oktober op het Malieveld, gericht was tegen het stikstofbeleid van de regering, de tweede tegen de strenge provinciale uitvoering ervan en de derde tegen de berekening dat de landbouw verantwoordelijk is voor 46 procent van de stikstofuitstoot, is het lang gissen waarom boeren dit keer de straat op zijn gegaan.

De demonstrerende boeren hebben geen eenduidige missie. Zo wil een stoet tractoren op de A1 tegen Omroep Gelderland niets zeggen over de bestemming, een delegatie boeren in Hilversum eist zendtijd van de ‘linkse’ NOS en weer een andere groep richt zich op ‘grote vervuilers’ als Shell en Tata Steel, die in hun ogen wél uit wind worden gehouden door het kabinet. Ook rijden op meerdere plaatsen tractoren alsnog naar distributiecentra van supermarkten.

In Arnhem blijken de boeren zich in alle chaos toch behoorlijk te kunnen organiseren. Melkveehouder Erik Luiten (49) staat op als dagvoorzitter van de Gelderse boeren, en beschrijft de problemen waarmee de boeren kampen. ‘Door de strenge politieke regels die ons worden opgelegd en de eisen waaraan we moeten voldoen, gaat onze kostprijs al jaren omhoog’, zegt hij voor het huis van de provincie, omdat die verantwoordelijk is voor de uitvoering van de stikstofregels. ‘Maar van de supermarkten krijgen we dit niet terug. Hierdoor moeten we steeds meer dieren houden, maar dit gaat niet meer.’

En al helemaal niet in combinatie met de regels die de boeren nu weer op zich af zien komen om de stikstofuitstoot terug te dringen. De meesten hebben het gevoel dat zij in Nederland alleen voor het stikstofprobleem moeten opdraaien, terwijl ze bovendien vinden dat er eigenlijk helemaal geen stikstofprobleem is. 

Een boer legt op de verzamelplaats, een boerenerf, uit wat de actie van vandaag precies gaat inhouden. Beeld Marcel van den Bergh

Gemene deler 

De Gelderse commissaris van de koning John Berends – die wat betreft de stikstofregels geen bevoegdheden heeft – is inmiddels tussen de boeren komen staan. Hij benadrukt dat overheden moeten uitgaan van deskundigen die zeggen dat er wél een stikstofprobleem is, en dat een groot deel bij de boeren vandaan komt. ‘Jullie zijn niet de enige sector waarop we ons bij de oplossing richten, wel een belangrijke’, zegt hij. ‘Maar we kijken ook naar de binnenvaart. En de snelheid gaat omlaag op provinciale wegen.’

Als er een gemene deler is waarom de boeren de straat op gingen, dan is het een verlangen naar respect. Ze voelen zich weggezet als vervuilers en dierenmishandelaars naar wie niet wordt geluisterd. Dit verwijt komt op een bijzonder moment. Bij de provincies kregen de boeren een plek aan tafel na eerdere protesten, en dinsdagavond zijn dertien boerenorganisaties – verenigd in het Landbouw Collectief – tot een ‘principeakkoord’ gekomen met de regering over het stikstofdossier. ‘Akkoord’ is een groot woord – er wordt nog flink gesteggeld. Zeker, er zijn belangrijke stappen gezet, vindt gelegenheidsleider Luiten. ‘Maar we zijn er nog niet. We hebben twintig jaar gepikt dat regels over ons werden uitgestrooid.’ En daarom is het woensdag niet voor het laatst dat de boeren hun erf hebben verlaten om te demonstreren. ‘De druk moet erop blijven’, zegt Luiten. ‘Dat is de tactiek.’

LEES OOK:

Farmers Defence Force laat spierballen zien op Eindhoven Airport
Met een korte actie bij Eindhoven Airport hebben de radicale boeren van de Farmers Defence Force even hun spierballen laten zien. Ondertussen toonde Agractie op de Amsterdamse Dam vrijdag met een goed gesprek het vriendelijke gezicht van het boerenprotest. 

Hoe arm en zielig is de boer? 
De steun voor het boerenprotest lijkt logisch, want je bijt niet in de hand die je voedt. Maar wie verder inzoomt, ziet dat ‘de landbouw’ veel complexer is dan het lijkt.

Houdt Nederland nog wel van zijn varkensboer?
Het is de maand van de waarheid voor de varkenshouder. Wie aangeeft te stoppen, krijgt geld (‘warme sanering’). Wie doorgaat, wacht een onbestemde toekomst. In een serie verhalen onderzoekt de Volkskrant Nederland varkensland. Deel 1: de zes onzekerheden van de varkensboer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden