Chaos rond 'witte vlek' bij Eindhoven duurt voort

Burgemeester H. Terwisse van Nuenen gaat deze maand voor de vierde maal in acht jaar overleg plegen met Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant over de bestuurlijke herindeling van de regio Eindhoven....

Van onze verslaggever

Peter de Graaf

EINDHOVEN

Wat er de afgelopen acht jaar is gebeurd, is bijna niet uit te leggen. Het is een lang verhaal van chaotisch zigzagbeleid, zowel in Den Haag als in de provincie. Over een stadsprovincie die kwam, niet kwam, of toch weer wel en uiteindelijk toch niet.

In het regeerakkoord zag het kabinet deze zomer definitief af van het omstreden instituut der stadsprovincie, waarvoor na een afvalrace nog slechts Eindhoven en Rotterdam in aanmerking kwamen. 'Het devies is nu: voortgaan op de ingeslagen weg. Maar welke weg is dat? We zijn al vier maal van koers veranderd', schampert burgemeester Terwisse.

In Noord-Brabant is twee jaar geleden een grootschalige herindeling van gemeenten doorgevoerd. Het aantal gemeenten werd bijna gehalveerd, van 131 tot 70.

De regio Eindhoven/Helmond deed echter niet mee aan deze bestuurlijke mammoetoperatie, in afwachting van de stadsprovincie. Maar die kwam er niet. Sindsdien spreekt men op het Provinciehuis bijna plechtig over 'de witte vlek' rond Eindhoven, die nog moet worden ingevuld.

En dus is gedeputeerde P. van Vugt deze maand, in navolging van zijn voorgangers, opnieuw begonnen met het 'open overleg' over de gemeentelijke herindeling van zuidoost-Brabant. Hij gaat alle betrokken gemeenten af en inventariseert hun wensen. Volgend jaar moet het college van GS met een voorstel komen.

De gemeenten willen zo snel mogelijk duidelijkheid. Maar ze zullen in ieder geval moeten wachten tot na de statenverkiezingen van maart. Want de kwestie ligt heel gevoelig. Geen gedeputeerde durft nog voor de verkiezingen zijn nek uit te steken.

Helemaal open is het overleg niet, want de provincie heeft twee jaar geleden al een voorstel gelanceerd voor een bestuurlijke herindeling van de regio Eindhoven. Dat was bedoeld als alternatief voor de stadsprovincie. Het provinciebestuur was mordicus tegen de stadsprovincie, omdat deze zijn eigen gezag aantastte. Vooral commissaris der koningin F. Houben pleitte voor een 'ongedeeld sterk Brabant' en waarschuwde voor het 'in tweeën splitsen' van de provincie.

Volgens GS moesten de gemeenten Son en Breugel, Geldrop en Nuenen bij Eindhoven worden gevoegd, plus een stukje Best en Oirschot. Mierlo en een stuk van Someren zouden opgaan in Helmond. Waalre zou samengaan met Valkenswaard. Veldhoven en Best bleven zelfstandig. Het was de zoveelste variatie op een thema. 'Hoe dichterbij de stadsprovincie kwam, hoe grootschaliger de herindeling', herinnert Terwisse zich.

Toch lijkt het provinciebestuur ook nu weer aan te sturen op deze variant. Want het kabinet heeft in het regeerakkoord aangegeven dat de herindeling moet worden uitgevoerd conform eerdere 'provinciale voorstellen'. Die gaan Eindhoven echter niet ver genoeg.

De stad kampt met een enorm ruimtegebrek. Voor de bouw van de nieuwbouwwijk Meerhoven, een zogeheten Vinex-locatie, moet al worden uitgeweken naar grondgebied van buurgemeente Veldhoven. Eindhoven was fervent voorstander van de stadsprovincie. Mocht die onverhoopt niet doorgaan, zo stelde de gemeenteraad eerder dit jaar, dan is 'een samenvoeging met omringende gemeenten' het streven. Eindhoven wil dan ook Best en Veldhoven annexeren, naast Son en Breugel, Nuenen en Geldrop.

De inzet van burgemeester R. Welschen van Eindhoven en de zijnen is om het bouwen voor wonen en werken voor de komende 25 jaar veilig te stellen. Eindhoven schat de woningbehoefte tot 2025 op 21 duizend à 23.500 woningen. Vooral de buurgemeenten zullen in die behoefte moeten voorzien.

'Maar er mag bij ons helemaal niet worden gebouwd. Kijk het regionaal structuurplan er maar op na. Delen van onze gemeente behoren tot de ecologische hoofdstructuur', zegt burgemeester Terwisse van Nuenen. 'We zijn de groene long tussen twee steden en dat moet zo blijven.' Hij vindt Nuenen (24 duizend inwoners) groot en sterk genoeg om zelfstandig te blijven.

Ook de andere randgemeenten hechten aan hun zelfstandigheid. Maar behalve Eindhoven snakt ook Helmond naar voldoende ruimte om te groeien. Burgemeester W. van Elk heeft daarom zijn oog laten vallen op de complete gemeente Mierlo en onder meer een deel van Someren.

Vier jaar geleden demonstreerden de bewoners van Nuenen al met de leuze dat ze 'houden van een stad op afstand'. Volgens burgemeester Terwisse geldt dat nog steeds. Ook elders worden de messen geslepen. 'De besprekingen zullen zeer emotioneel verlopen', verwacht een zegsman van de provincie. Maar GS weten zich gedekt door het kabinet. Het college zal toch eens een doorbraak moeten forceren om de 'witte vlek' van Brabant weg te krijgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden