NieuwsCaucus Iowa

Chaos rond uitslag verkiezingen in Iowa, Democraten willen hertelling

Vier dagen na de Democratische voorverkiezingen in Iowa kwam er dan eindelijk een officiële uitslag, Pete Buttigieg zou nipt hebben gewonnen van Bernie Sanders. Maar het is de vraag of die uitslag betrouwbaar genoeg is. De Democratische Partij in de VS wil dat de stemmen opnieuw worden geteld.

Caucus van de Democratische Partij in Des Moines, Iowa.Beeld EPA

De problemen zijn veel groter dan een haperende app: naast slordigheden in de rapportage lijkt er sprake van een fundamentele fout in de formule waarmee de uitslag wordt berekend. De foutmarge lijkt hoe dan ook te groot om (ooit) met zekerheid een winnaar aan te kunnen wijzen van de stemming. Voorzitter van het landelijke nationale comité van de Democratische Partij, Tom Perez, riep daarom zijn partijafdeling in de staat op een zogenoemde recanvass uit te voeren.

Na het tellen van 97 procent van de kiesdistricten lag ex-burgemeester, ex-consultant en ex-militair Pete Buttigieg in ‘punten’ nog slechts 0,1 procent voor op ex-burgemeester en de huidig senator Bernie Sanders. Dat is een verschil dat in de ruis verdwijnt.

Donderdag meldde The New York Times dat de woensdag door de Democratische Partij gerapporteerde resultaten ‘vergeven zijn van de inconsistenties en andere fouten’. Volgens de krant zijn er in zeker honderd van de 1.765 districtsuitslagen berekeningen die niet kloppen, gedelegeerden die aan de verkeerde kandidaat worden toegewezen, of zijn de ingewikkelde regels niet gevolgd.

Archaïsche methode

De voorverkiezingen in Iowa vinden al jaren plaats via een archaïsche methode waarbij kiezers in gymzaaltjes in de hoek van de kandidaat van hun keuze moeten gaan staan. Het is een getrapte verkiezing: als een kandidaat de kiesdrempel (15 procent) niet haalt en niet ‘levensvatbaar’ blijkt, kunnen de kiezers overstappen op hun tweede keuze. Vervolgens worden de stemmen vertaald in een portie van de gedelegeerden die er in dat district te verdienen zijn.

Het is een spektakel van geturf en rondfladderende papieren, van gekrabbelde en weer doorgekraste cijfers, van rekenmachines en handen in het haar.

Dit jaar publiceerde de Democratische Partij voor het eerst alle resultaten – dus ook de rauwe aantallen van de eerste en tweede stap. Iedereen kan nu dus een kijkje in de keuken nemen en zien hoe de soep gebrouwen wordt. Het systeem bleek hoe dan ook voordelig voor Buttigieg, die na de eerste ronde meer overstappers van niet-levensvatbare kandidaten achter zich kreeg dan Sanders. Daarnaast werden er fouten gemaakt: zo werden de gedelegeerden in één district (per ongeluk?) aan Deval Patrick toegekend in plaats van aan Sanders.

Maar er is misschien zelfs sprake van een systematische fout in de methodiek.

Dik draaiboek 

Maandag in Iowa was meteen al duidelijk dat er iets niet klopte. ‘Ik snap het niet, er zijn mensen weggegaan’, zei de districtsvoorzitter, een vrijwilliger die een dik draaiboek probeerde te doorlopen. De sommen kwamen niet uit.

Maandagavond was in Cedar Falls te zien dat ze elk kommagetal, hoe laag ook, gewoon naar boven afrondden om aan het juiste aantal gedelegeerden te komen. Dat is wiskundig niet te verdedigen.

Een formulier waarop de resultaten van de voorverkiezingen in Iowa worden bijgehouden. Beeld Twitter / @tripgabriel

Formule

Dit is de formule. Stel dat in een district 8 gedelegeerden te verdienen zijn, en er 400 kiezers zijn komen opdagen. Stel dat er na de eerste ronde 100 kiezers zijn weggelopen (dat is een beetje veel, maar dan wordt het getallenvoorbeeld duidelijker). We concentreren ons op de eindgetallen. Stel dat kandidaat A 150 stemmen heeft gekregen, kandidaat B 100 en C 50.

De formule waarmee de gedelegeerden aan elke kandidaat worden toegekend:

Gedelegeerden = totaal aantal gedelegeerden x (aantal stemmen op kandidaat)/(totaal aantal kiezers aan het begin)

A krijgt in dit geval 3 gedelegeerden, B krijgt er 2, C krijgt er 1. Dat betekent dus dat er 2 gedelegeerden overblijven. Wat gebeurt er met dat restant?

Misschien wordt er nog een correctie toegepast (de berekening kan wel kloppend worden gemaakt als in de formule niet het totale aantal kiezers in de eerste ronde als quotiënt wordt gebruikt, maar dat in de tweede ronde). Maar een woordvoerder van de Democratische Partij in Iowa zei donderdag in een verklaring: ‘Het caucusformulier zoals dat is ingevuld door de voorzitters van de kiesdistricten is de officiële rapportage aan de partij. De gedelegeerden worden toegekend op basis van dat formulier.’

Natuurlijk zijn er in andere jaren ook stemmers geweest die vroegtijdig vertrokken – de caucusavonden duren lang en tot dit jaar waren er zelfs meer dan twee rondes. Is het formulier dit jaar anders? Of gaat het al jaren mis, maar komt de buitenwereld er nu pas achter omdat de rauwe cijfers worden geopenbaard?

Hoe dan ook: het lijkt erop dat dit de laatste caucus in Iowa was.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden