Chaos in Kiev: demonstranten bevrijden oppositiepoliticus uit handen van veiligheidsdienst

De Oekraïense regering van president Porsjenko leek dinsdag de controle over de orde in het land kwijt. Aanhangers van oppositiepoliticus Michaïl Saakasjvili bevrijdden hem toen de politie hem wilde arresteren. Maar of er echt sprake is van een omslagpunt, is nog de vraag.

Ex-president van Georgië Michail Saakasjvili nadat hij in Kiev door een menigte aanhangers uit handen van de politie werd gehaald. Foto reuters

Demonstranten die een oppositiepoliticus uit de handen van de veiligheidsdienst bevrijden. En de bevrijde oppositiepoliticus die met een handboei om zijn aanhangers toespreekt en even later het plein naast het parlement inneemt om het aftreden van de president te eisen. Dinsdag, vier jaar na het begin van de Maidanrevolutie, leek de Oekraïense regering van president Petro Porosjenko de controle over de rechtsorde in het land volledig kwijt.

De SBOe, de dienst die de veiligheid moet garanderen in Oekraïne, slaagde niet in de aanhouding van Michaïl Saakasjvili, oud-president van Georgië en nu de belangrijkste oppositiepoliticus van Oekraïne. Een massa ongewapende demonstranten was te sterk.

De dramatische strijd om Saakasjvili barstte om 7 uur 's ochtends los in een zijstraat van het Maidanplein in Kiev, bij het appartement van de oppositiepoliticus. De veiligheidsdienst probeerde Saakasjvili daar te arresteren op verdenking van samenwerking met een criminele groepering. Maar de politicus vluchtte het dak van het flatgebouw op en een bondgenoot riep via Facebook om versterking van Saakasjvili's aanhangers.

Impasse

Deze situatie wist de SBOe nog te beheersen: tien gemaskerde agenten sleurden Saakasjvili van het dak, nadat de politicus vanaf daar zijn aanhangers op de stoep had opgeroepen tot demonstraties tegen Porosjenko, en duwden hem een blauwe bestelbus in.

Maar vanaf dat moment namen de demonstranten het recht in eigen hand. Honderden aanhangers van Saakasjvili blokkeerden de Volkswagenbestelbus met daarin de geboeide politicus. Na een urenlange impasse bij het Europa Plein met agenten van de SBOe en de toegesnelde oproerpolitie, wist de gestaag groeiende groep demonstranten Saakasjvili uit de bestelbus te trekken in wolken van pepperspray.

Saakasjvili, die in 2003 de vreedzame revolutie in Georgië leidde, greep de euforische stemming onder zijn aanhangers aan om de sfeer van de Maidanrevolutie op te roepen. Met enkele duizenden demonstranten nam hij het plein naast het parlement in. Agenten van de oproerpolitie zetten haastig de toegangsdeuren van het parlementsgebouw af. Demonstranten zongen het Oekraïense volkslied en legden enkele barricades aan van autobanden. Ook de sneeuwvlokken tijdens de toespraak van Saakasjvili deden denken aan de ijzige straatprotesten in de winter van 2013-2014.

'Vandaag hebben jullie me misschien wel van de dood gered', sprak Saakasjvili met een Oekraïense vlag om zijn nek en een handboei om zijn rechterpols. 'Ik roep jullie op om een vreedzaam protest te beginnen om Porosjenko verwijderen. Wees niet bang.'

Rellen in de straten van Kiev na de arrestatie van Saakasjvili Foto afp

Staatsgreep

Maar Saakasjvili is nog niet van de Oekraïense autoriteiten af. Procureur-generaal Joeri Loetsenko zei dinsdagmiddag in het parlement dat Saakasjvili 24 uur heeft om zich alsnog te melden bij de politie. Daarna zullen 'de volledige wetshandhavingsdiensten van Oekraïne alles doen wat nodig is om de statenloze Saakasjvili voor rechercheurs te krijgen, en daarna voor de rechter', aldus Loetsenko.

Saakasjvili's aanhouding maakt volgens hem deel uit van een operatie om een staatsgreep van 'pro-Kremlinkrachten in Oekraïne' te saboteren. Saakasjvili wordt verdacht van aanname van geld afkomstig van een criminele groepering rond oud-president Viktor Janoekovitsj, die tijdens de Maidanrevolutie naar Rusland vluchtte en nu uit zou zijn op wraak. Als Saakasjvili schuldig wordt bevonden, riskeert hij een gevangenisstraf van 5 jaar.

Het is de vraag of de dramatische gebeurtenissen van dinsdag een omslagpunt zijn voor ontevredenheid met het beleid van president Porosjenko onder de Oekraïense bevolking. Oekraïeners hebben al tijden geen vertrouwen meer dat Porosjenko de hervormer is die het land dichter bij de Europese Unie brengt - een belangrijke wens van voorstanders van de Maidanrevolutie. Uit recente opiniepeilingen blijkt dat 70 procent van de bevolking de president niet vertrouwt.

Michaïl Saakasjvili wordt afgevoerd door de Oekraïense veiligheidsdienst Foto ap

Saakasjvili (49) bewees in het verleden wel rigoureus te hervormen, zoals in Georgië en in de Oekraïense havenprovincie Odessa. Hij organiseerde de afgelopen maanden steeds grotere demonstraties tegen Porosjenko. Zijn aanhangers zetten al eens tentjes op in het centrum van Kiev. Maar peilingen voorspellen dat ook Saakasjvili's partij gesteund wordt door slechts een klein deel van de bevolking. Wel bewees Saakasjvili dinsdag te beschikken over een felle aanhang: met een Facebookberichtje vond hij honderden mensen bereid om op een dinsdagochtend de confrontatie aan te gaan met de Oekraiense veiligheidsdienst.

De Oekraïense autoriteiten kondigden aan dat ze er alles aan zullen doen om geweld tegen demonstranten te voorkomen. Procureur-generaal Joeri Loetsenko zei dinsdag in het parlement: 'We zullen proberen om geen geweldsmaatregelen te nemen met bloedvergieten als gevolg, iets waar de organisatoren van deze heksensabbat al verschillende maanden op uit zijn.'

Foto afp

Foto reuters
Meer over