Ceremonie met distantie en gestuntel

DEN HAAG - Een ongeluk komt zelden alleen: na een week van verwarring over de plannen van het kabinet Rutte II is maandag de beediging van de nieuwe bewindslieden uitgedraaid op een samenloop van majesteitelijke koppigheid en gestuntel van lakeien.


Voor het eerst in tweehonderd jaar parlementaire geschiedenis zouden kabinetsleden maandag in het openbaar trouw zweren. Een meerderheid van de Tweede Kamer ijverde daar al langer voor, in het kader van de eigentijdse transparantie.


Lang leek het er niet van te komen, naar verluidt omdat koningin Beatrix er weinig zin in had. Zij wilde graag het informele karakter van de bijeenkomst bewaren. Waar de parlementaire pers zich verzamelt, vaak in groten getale en niet zelden gekleed in spijkerbroek, willen waardigheid en intimiteit weleens wat in het gedrang komen - dat soort overwegingen. Nogmaals: naar verluidt.


Toen bleek dat het toch ging gebeuren, bood RTL afgelopen zomer per brief aan om een zogeheten camera-pool te organiseren, waarbij één ploeg de beelden aan alle belangstellenden doorgeeft. De zender kwam graag even langs voor een locatiebezoekje om te beoordelen wat er nodig was voor het juiste geluid en de belichting.


Niet nodig, liet de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) weten. Een paar dagen geleden volgde het bericht dat de RVD zelf één televisiecamera zou opstellen en dat de beelden daarvan zouden worden doorgezet naar NOS en RTL. De cameravoering zou 'met distantie' gebeuren.


De regisseur was Rudolf Spoor, ook wel de 'hofregisseur' genoemd omdat hij tientallen Prinsjesdagen en Koninginnedagen op zijn naam heeft staan, alsmede de trouwerij van kroonprins Willem-Alexander - met de beroemde 'traan van Maxima'. De keuze voor de 80-jarige Spoor moet wel een keuze van Beatrix persoonlijk zijn geweest, zeggen kenners van het Koninklijk Huis.


Om 11.40 uur zou de langverwachte historische gebeurtenis plaatsvinden. In afwachting daarvan was de NOS rustig aan het vooruitblikken, toen plotseling tamelijk ruw werd overgeschakeld naar de Oranjezaal. De eerste indruk was: rommelig en donker. Directeur Chris Breedveld van het kabinet van de koningin was al aan het woord terwijl het geluid nog werd opengedraaid. De koningin werd op de rug gefilmd, de bewindslieden stonden ver weg en waren matig verstaanbaar.


Na nog geen anderhalve minuut ging de camera omhoog richting glazen koepel. 'En dat was het dan', zei de NOS-verslaggever wat beteuterd. Dat het niet veel zou voorstellen, daar was vooraf wel voor gewaarschuwd, maar dit wel héél niksig.


Het bleek nog een slagje pijnlijker te liggen. De NOS-kijkers hadden naar een nepvertoning zitten kijken, bleek al gauw uit tweets van NOS-baas Marcel Gelauff en anderen. De echte ceremonie was een paar minuten eerder begonnen dan afgesproken. RTL en Radio 1 hadden de beelden op tijd live kunnen doorgeven. Maar bij de NOS waren ze, na een reclameblokje, aan een voorbeschouwing begonnen en werd het moment zodoende gemist. 'Toen is besloten het over te doen', zegt RVD-directeur Henk Brons.


Een microfoon pikte op hoe dat ging. Een stem op de achtergrond zegt: 'Het moet over.' Daarop zegt Beatrix: 'Huh?' Stem: 'Het moet over.' Beatrix: 'Moet het opnieuw? Niet hoor. Dan wordt het een toneelstukje.' Maar even later staat ze toch opnieuw naar de beloften en verklaringen van de zojuist beedigde ministers te luisteren. Tussen de eerste en tweede keer heeft 'misschien 3 à 4 minuten gezeten', aldus Brons.


De twee ceremonies lijken sterk op elkaar en de bewindslieden zijn hoe dan ook beëdigd. Maar de liefhebber van geschiedenis kan toch een bekocht gevoel bekruipen. 'Er is natuurlijk maar één echt historisch moment, en dat heb ik nu gemist', zegt Carla van Baalen van het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis. 'Dat is natuurlijk wel een beetje jammer voor een historica.'


Wie schuld heeft aan de misverstanden wil Brons niet zeggen. Spoor? De koningin? Directeur Breedveld? Hijzelf? Brons: 'Dat gaan we nu intern bespreken.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden