UpdateOnderwijs

Centrale eindexamens gaan niet door

Dinsdagochtend elf uur stipt maakte minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs  Arie Slob een historische maatregel bekend. De centrale eindexamens gaan dit jaar niet door. Leerlingen kunnen hun diploma behalen op basis van hun schoolexamens. De laatste keer dat de eindexamens niet doorgingen was in het oorlogsjaar 1945. 

Beeld ANP

Op dit moment kan ‘onvoldoende geborgd worden’ dat leerlingen op een goede manier worden voorbereid op het centraal examen, schrijft Slob in een  brief aan de Kamer. ‘We willen alle leerlingen de kans bieden om een diploma te behalen en daarmee zonder vertraging door te stromen naar het vervolgonderwijs.’

Extra tijd

Door de centrale eindexamens te laten vervallen, hoopt de minister dat voor elkaar te krijgen. Scholen krijgen extra tijd om de schoolexamens af te ronden. Die hoeven pas begin juni af te zijn, eerder was die deadline begin mei. Bij sommige scholieren kon dinsdag de vlag al uit: zij staan er zo goed voor op hun schoolexamens, dat nu al duidelijk is dat ze geslaagd zijn. Maar anderen hebben nog een hele toetsweek voor de boeg. 

De grote vraag is nu hoe hun examenperiode er verder uit gaat zien. De VO-raad, de koepel van schoolbesturen in het voortgezet onderwijs, adviseert scholen om in ieder geval tot 6 april schoolexamens ‘digitaal en op afstand te organiseren, in principe geen fysieke schoolexamens af te nemen en de tijd te nemen om de schoolexamens vorm te geven’.

Rond die datum verschijnen de resultaten van een onderzoek over de verspreiding van het coronavirus onder Brabantse jongeren. De VO-Raad sluit niet dat op basis van die uitkomsten er ‘meer mogelijkheden voor fysieke schoolexamens komen’, aldus woordvoerder Stan Termeer. Ook minister Slob hint daarop in zijn brief aan de Kamer. ‘Tot die tijd gelden de richtlijnen van het RIVM zoals die eerder gecommuniceerd zijn’, schrijft hij.

Webcamexamen

Een rondgang langs scholen en schoolbesturen maakt duidelijk dat er dinsdag nog altijd enige verwarring is over wat wel en niet mag. Zo adviseert het  Ons Middelbaar Onderwijs, met tachtig middelbare scholen in Brabant de grootste scholenkoepel in het voortgezet onderwijs, scholen om alle richtlijnen van kabinet en RIVM in acht te nemen.

‘Dus geen groepen van drie personen of meer bij elkaar’, zegt een woordvoerder vlak nadat bekend is geworden dat de centrale eindexamens niet doorgaan. De praktische haalbaarheid van die richtlijn blijkt nog niet helemaal uitgedacht. ‘Eind deze week hopen we daar meer over te weten. We roepen de schooldirecties op creatief te zijn en ideeën of suggesties met elkaar te delen.’ 

Een woordvoerder van het ministerie laat weten dat het verbod op groepsvorming niet geldt voor  het onderwijs en de zorg. De anderhalve meter-regel geldt uiteraard wel.  Verder hebben scholen  de vrijheid gekregen om op een ‘voor hen zo passend mogelijke manier te examineren’, bijvoorbeeld door sommige examens via de webcam te houden. 

Dat is makkelijker gezegd dan gedaan, zegt Ben Kersten, waarnemend directeur van het Fioretti College in Hillegom. ‘Een mondeling examen kan best op afstand, maar bij andere toetsen vinden we dat toch spannend.’ Een boek of telefoon buiten beeld, of hulp van een broer of zus - voor een beetje gewiekste examenkandidaat zijn er ‘eindeloos veel mogelijkheden’ om te smokkelen, vreest Kersten.

In hartje Brabant gingen de schoolexamens gewoon door. ‘Het voelt niet oké.’

‘Coronadiploma’ 

Onder sommige leerlingen leeft ondertussen de vraag wat zo’n ‘coronadiploma’ eigenlijk waard is. Kijken werkgevers daar later niet op neer? De VO-Raad is niet bang dat een diploma zonder centraal eindexamen geen volwaardig diploma zal zijn. Gemiddeld 90 procent van de leerlingen slaagt jaarlijks voor het schoolexamen en mag door naar het centrale eindexamen. En gemiddeld 90 procent daarvan slaagt. ‘Dat gat is dus niet zo groot – slechts 10 procent haalt het centraal eindexamen niet’, aldus woordvoerder Termeer.

Volgens hem is in het overleg tussen onderwijspartijen en minister Slob over de examens ook de suggestie van een generaal pardon aan de orde geweest: iedereen krijgt een diploma. ‘Maar dan krijg je pas echt kwaliteitsverlies.’

Verbetering: in een eerdere versie van dit artikel stond dat de eindexamens voor het vmbo in maart zouden plaatsvinden. Dat moest zijn: in mei.

‘Heden geen onderwijs’ in 1945

Dat in het laatste oorlogsjaar geen eindexamens zouden worden afgenomen op de middelbare scholen in Nederland, stond maanden tevoren al vast. Vanaf september 1944 was het land gevechtsterrein: grote delen van de zuidelijke provincies waren bevrijd, in het noorden en het westen begon de grimmigste fase van de Duitse bezetting. De repressie nam toe. Het railvervoer werd ontregeld door luchtaanvallen en kwam na de spoorwegstaking helemaal stil te liggen. Als strafmaatregel voor die staking blokkeerden de Duitsers de waterwegen. Kort nadat die sanctie was opgeheven, brak een lange vorstperiode aan, als gevolg waarvan in, met name, West-Nederland hongersnood heerste.

Onder die omstandigheden viel het onderwijs goeddeels uit. In Amsterdam ging al in de herfst van 1944 zo’n 20 procent van de kinderen niet meer naar school. In februari 1945 was het schoolverzuim verdubbeld. Leerlingen die het risico liepen door de Duitsers voor dwangarbeid te worden ingezet, doken onder. Jongere kinderen hielden zich hoofdzakelijk bezig met het vergaren van voedsel. Sommigen gingen op hongertocht, anderen stalen voedsel of goederen die ze tegen voedsel konden ruilen. De jeugdcriminaliteit nam toe naarmate meer scholen hun deuren sloten. Pedagogen maakten zich zorgen over de ontspoorde generatie van 1945.

Lees verder

Zo denken eindexamenkandidaten over het schrappen van de centrale eindexamens. ‘Mijn klasgenoten en ik zitten nu in de aula met z’n allen verbouwereerd voor ons uit te staren: hóé dan?’ 

Elke dag publiceren het RIVM, de ziekenhuizen, wereldgezondheidsorganisatie WHO en allerlei landen cijfers over de uitbraak van het coronavirus. Maar welke cijfers zijn belangrijk? En hoe moeten we ernaar kijken? We zetten de belangrijkste grafieken en kaarten op een rij.

De nieuwste ontwikkelingen rond het coronavirus leest u in het liveblog.

Heldere analyses, de laatste cijfers, vraag en antwoord, reportages en meer staan overzichtelijk bij elkaar in het dossier: volkskrant.nl/coronavirus

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden