Centrale bank herstelt rust op financiële markten 'Russische bankcrisis is een complot'

De Russische centrale bank heeft met een kapitaalinjectie van bijna 440 miljoen dollar de bankencrisis voorlopig het hoofd weten te bieden....

GEERT-JAN BOGAERTS

Van onze verslaggever

Geert-Jan Bogaerts

AMSTERDAM

Hij vermoedt dat grote Russische en westerse banken eind vorige week doelbewust de kredietkraan naar minder welvarende collega-banken hebben dichtgedraaid. 'Ze wisten dat hun debiteuren daardoor zwaar in de problemen zouden komen', aldus deze econoom. Sommige middelgrote en kleine banken hebben bijna de helft van hun balanstotaal geleend van de grote financiële instellingen in het land. Afbetalingen financieren zij met nieuwe kredieten.

Volgens deze analist namen de grote banken het risico dat ze de kredieten moesten afschrijven, daarbij voor lief. 'Op langere termijn zou de winst van zo'n operatie groter zijn geweest dan het verlies.' Op de Russische financiële markten woedt een geweldige slag om de gunst van de bedrijven. Er zijn zo'n drieduizend banken actief, terwijl de markt hooguit plaats biedt aan enkele tientallen instellingen. Door het grote aanbod zijn de prijzen van de meeste financiële diensten erg laag.

Ook professor M. Ellmann, werkzaam aan de Universiteit van Amsterdam, vermoedt dat de grote banken baat hebben bij deze crisis. 'Voor het financiële systeem zou een grootscheepse sanering erg gezond zijn', meent hij.

Hij heeft echter geen enkele aanwijzing dat er sprake zou zijn van een gecoördineerde actie. 'Het zat er al lang aan te komen. Dit voorjaar al verschenen er publicaties waarin deze crisis werd aangekondigd. In die zin was het onvermijdelijk dat er een shake-out zou aankomen, en was er geen gecoördineerde actie nodig.'

Een andere theorie die in Moskou valt te vernemen, is dat de mafia de crash heeft uitgelokt. Het zou in het voordeel van de georganiseerde criminaliteit zijn om het vertrouwen in het bankwezen te ondermijnen. Sergei Malaev, directeur van adviesbureau ENIC-Larive: 'Het directe effect is dat veel ondernemingen niet meer bij hun geld kunnen komen. Dat zal voor een korte termijn zijn, maar het betekent in ieder geval dat zij geneigd zullen zijn de komende tijd meer transacties met baar geld af te handelen.' Malaev zegt het niet met zo veel woorden, maar hij impliceert dat de mafia daar garen bij kan spinnen: transacties met contant geld zijn gemakkelijker te manipuleren en onttrekken zich bovendien aan de controle van boekhouding en fiscus.

ENIC-Larive, dat in Nederlandse handen is, adviseert bij investeringen van Russische ondernemingen en helpt hen ook bij het vinden van westerse investeerders. Malaev: 'Een aantal zakenrelaties zal hierdoor zeker problemen krijgen. Ik verwacht dat in de regio Moskou 5 tot 10 procent van de bedrijven zal omvallen, omdat ze niet meer bij hun tegoeden kunnen komen.'

Volgens Malaev is de garantieregeling van de Russische staat volstrekt onvoldoende om deze ondernemingen te helpen. 'Deposito's zijn gegarandeerd tot 10 procent. Als dat al voldoende is, zal die redding toch voor veel ondernemingen te laat komen.'

M. Pronk, manager van ING Bank in Moskou, zegt dat er 'best een kern van waarheid kan zitten in het gerucht dat de crisis uitgelokt werd. Maar ik ben daar zelf in ieder geval niet bij betrokken geweest.' Volgens hem is de geldmarkt weer enigszins in herstel. Vorige week liep de korte-termijnrente plotseling op van 120 via 300 tot 1000 procent. Inmiddels fluctueert dit tarief weer op zijn voor Rusland normale niveau van 100 tot 200 procent. De roebel is stabiel.

De handel is echter nog wel langzaam, merkt Pronk op. 'Er is voorzichtigheid, en voorzover er handel is, verkeert die vooral bij de grote, gerenommeerde banken. Er is een vlucht naar kwaliteit waar te nemen. Iedereen is bang nu met de kleintjes zaken te doen.'

Pronk en Ellmann prijzen het beleid van de centrale bank: die heeft laten zien dat de sanering van het financiële systeem hoog op het prioriteitenlijstje staat.

Presidente Tatjana Paramonova, die nog steeds werkt zonder formeel mandaat van het parlement en dus nog het predikaat ad interim bij haar titel draagt, heeft de geloofwaardigheid van de centrale bank hoog in het vaandel staat.

Door het steunprogramma voornamelijk te richten op de grote en kredietwaardige banken, heeft zij volgens Pronk en Ellmann laten zien efficiënt actie te willen ondernemen.

Volgens beiden zullen de gevolgen van de bankencrisis voor de consumenten voorlopig beperkt zijn. 'Er zijn nog niet zoveel spaarders in Rusland. Het publiek heeft nauwelijks rekeningen', zegt Pronk.

Ellmann vreest dat de gevolgen niet ver genoeg zullen gaan. 'Ik ben bang dat er nog niet genoeg kleine banken failliet zullen gaan. En trouwens, een faillissement in Rusland betekent nu nog weinig. Failliete bedrijven gaan gewoon door. Als de centrale bank consequent is, moeten ze de vergunning van de faillieten banken intrekken. Dat zou werkelijk verschil maken.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden