nieuws CPB voorspelt economische dip

Centraal Planbureau waarschuwt het kabinet: er komt een economische dip aan, hervormingen op de arbeidsmarkt moeten sneller

Het is gedaan met de hoogconjunctuur. De Nederlandse economie koelt dit jaar flink af, voorspelt het Centraal Planbureau (CPB) dinsdag in zijn nieuwste raming. 

Laura van Geest. Beeld HH

De economische groei valt terug van 2,5 procent in 2018 naar 1,5 procent in 2019 en 2020, zo blijkt uit de jongste berekeningen van het CPB. Het planbureau adviseert het kabinet daarom haast te maken met de hervorming van de arbeidsmarkt. Lager opgeleiden en flexkrachten zijn erg kwetsbaar voor de gevolgen van een economische dip, constateert CPB-directeur Laura van Geest. ‘Veel anderen hebben daar al voor gewaarschuwd. Nu de economie over zijn hoogtepunt heen is, wordt dit probleem urgenter. De flexibilisering en het aantal zzp’ers neemt een steeds grotere vlucht. De overheid zou zich daar meer rekenschap van moeten geven. De economie staat er nu nog goed voor, dus dit is het moment om maatregelen te nemen. Als een economische dip zich eenmaal aandient, is het daarvoor te laat.’

De ervaring van de vorige crisis leert dat Nederlanders met een zwakke positie op de arbeidsmarkt het hardst worden getroffen als de economie verslechtert. De flexibilisering heeft het verschil in arbeidsmarktperspectief tussen hoog- en laagopgeleiden vergroot, schrijft het CPB. Nu de arbeidsmarkt krap is, krijgen hoger opgeleiden vaker een vast contract. Voor middelbaar en lager opgeleiden geldt dat veel minder. Van de laagopgeleiden met een baan werkt 45 procent op een flexcontract of als zzp’er.

Het CPB adviseert het kabinet bij een volgende recessie niet meteen te bezuinigen, omdat dit de onzekerheid onder de bevolking vergroot. Die onzekerheid verergert de economische neergang, want onzekere burgers geven weinig geld uit. Omdat Nederland inmiddels zeer ruim aan de Europese begrotingsnormen voldoet, hoeft de overheid de teugels niet meteen aan te halen als het economisch getij tegen zit, zegt Van Geest.

Harde Brexit

Een volgende recessie ziet het CPB nog niet aankomen, maar die zijn notoir moeilijk te voorspellen. Zo houdt het CPB nog geen rekening met een harde Brexit. Als die zich op 29 maart toch voltrekt, kan de raming van dinsdag meteen de prullenbak in.

Drie maanden geleden voorspelde het CPB nog 2,2 procent groei voor 2019. In plaats daarvan ziet CPB-directeur Laura van Geest de economie nu terugschakelen naar een ‘normaler toerental’. Een groei van 1,5 procent is ongeveer waartoe Nederland qua productiviteit in staat is. De productiviteitsgroei ligt, net als in andere landen, structureel lager dan in de vorige eeuw. Hoe dat komt, weet het CPB niet precies.

Het economische beeld is sinds december versomberd door internationale ontwikkelingen, zoals het handelsbeleid van de VS en China. De wereldhandel groeit minder hard dan eerder geraamd. Ook slaagt de Nederlandse overheid er – door de krappe arbeidsmarkt – niet in geplande investeringen in infrastructuur en defensie te doen. Daardoor blijft veel geld op de plank liggen. Dat komt het begrotingsoverschot ten goede (dit jaar geraamd op 1,2 procent), maar verlaagt de economische groei. De aankoop van aandelen Air France-KLM vergroot de staatsschuld met 0,1 procentpunt, maar die is eind dit jaar wel weer lager dan vorig jaar.

De koopkracht lijdt niet onder de verslechterde vooruitzichten, hoewel het CPB de verwachte loonstijging voor de tweede keer ietsje naar beneden bijstelt: 2,7 procent (in september ging het planbureau nog uit van 2,9 procent). De recente stijging van de energierekening is volledig in deze koopkrachtraming meegenomen. Die wordt – volgens het CPB – gecompenseerd doordat andere prijzen minder omhoog gaan dan verwacht.

Europese economie kampt met lage inflatie

Een beetje inflatie zou de Europese economie goed doen. Maar ECB-president Draghi krijgt die al acht jaar niet omhoog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden