Celstraf voor wie spreekt van 'Poolse concentratiekampen', Holocaust-overlevenden woedend over nieuwe wet

Polen die beweren dat hun land tijdens de Tweede Wereldoorlog medeverantwoordelijk was voor de Holocaust op Pools grondgebied, kunnen drie jaar in de cel belanden. Tot grote woede van Holocaust-overlevenden en ondanks protesten van Israël en de VS, heeft het parlement een omstreden wetsontwerp goedgekeurd dat deze bestraffing mogelijk maakt.

Herdenking in Auschwitz van de Holocaust.Beeld reuters

Met 57 stemmen voor en 23 tegen stemde de Senaat voor het bestraffen van personen die wagen te spreken van onder andere 'Poolse vernietigingskampen'.

Vorige week was het Lagerhuis al akkoord gegaan met het voorstel. Als de rechts-nationalistische president Andrzej Duda, een grote voorstander van het voorstel, zijn handtekening zet onder het wetsontwerp, kan het van kracht worden. Wetenschappelijk onderzoek naar de oorlog zal volgens de regering niet worden getroffen door de wet.

'Wij moeten een duidelijk signaal afgeven aan de wereld dat wij niet zullen toelaten dat Polen nog langer beledigd wordt', aldus staatssecretaris van Justitie, Patryk Jaki, in het parlement. Volgens de Israëlische premier Netanyahu probeert Polen op deze manier de geschiedenis te herschrijven. 'Geen enkele wet zal de feiten veranderen', aldus een Israëlische regeringswoordvoerder na de aanname van de wet.

Duda en zijn aanhangers maken zich al jaren druk over het gebruik door met name westerse media van de term 'Poolse vernietigingskampen'. Volgens hen wordt ten onrechte beweerd dat de Poolse staat medeverantwoordelijk was voor de kampen, waar miljoenen slachtoffers van nazi-Duitsland werden omgebracht. De kampen, zoals Auschwitz en Treblinka, werden na de Duitse invasie van Polen in 1939 gebouwd door de nazi's. Polen had toen de grootste Joodse gemeenschap van Europa.

Nationalisme

Volgens de regering kan nu, dankzij de wet, worden voorkomen dat de regering en het Poolse volk nog langer de schuld krijgen voor de wandaden van de nazi's. De regering gebruikt de wet om het nationalisme onder de Polen sterk aan te wakkeren.

'Wij, de Polen, waren slachtoffers, net als de Joden', aldus oud-premier Beata Szydlo, lid van Duda's partij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) die sinds 2015 regeert. 'Het is een plicht van elke Pool om de goede naam van Polen te verdedigen.'

In Polen wordt de afgelopen jaren een pijnlijke discussie gevoerd over de schuld voor de Holocaust. Onderzoek waaruit blijkt dat ook sommige Poolse burgers en ambtenaren verantwoordelijk waren voor de wandaden van de nazi's, door te collaboreren met de Duitsers, heeft het geloof dat het land een slachtoffer was van de oorlog flink aan het wankelen gebracht.

Veel Polen weigeren nog steeds te geloven dat er landgenoten waren die meededen aan de vernietiging van de Joden. De meeste van de 3,2 miljoen Joden die voor 1939 in Polen woonden, overleefden de Duitse bezetting niet. Nog eens 1,9 miljoen Polen werden tot het einde van de oorlog omgebracht door de Duitsers.

'Waanzin'

Halina Birenbaum, een Holocaust-overlevende en een bekende Israëlische schrijver, noemt de wet 'waanzin'. 'Het is belachelijk, gezien wat er in Polen is gebeurd met de Joden', aldus Birenbaum, lid van het Internationale Auschwitz Committee. Ze zegt bezorgd te zijn dat ze nu wellicht kan worden gearresteerd 'vanwege wat ik zeg'.

De Israëlische minister van Tranport Yisrael Katz riep Netanyahu op de ambassadeur in Warschau direct terug te roepen. 'De nagedachtenis aan de slachtoffers van de Holocaust moet nu boven alles voorrang krijgen', aldus de bewindsman.

Staatssecretaris Jaki, die het wetsontwerp opstelde, zegt dat de Israëlische reacties aantonen dat de wet hard nodig is. 'Belangrijke politici in Israël en de media daar vallen ons aan vanwege deze wet', aldus Jaki. 'Zij beweren ook nog dat Polen 'medeverantwoordelijk' waren voor de Holocaust. Dit is het bewijs dat deze wet hard nodig is.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden