Celle

Toeristisch Duitsland staat dit jaar in het teken van 'de charmante, romantische stadjes met veel cultuurschatten en vaak een prachtige omgeving'....

Celle is een open boek.

Celle is ook een openluchtmuseum, vanwege zijn meer dan 500 (gerestaureerde en perfect onderhouden) vakwerkhuizen.

Maar Celle is voor alles een open boek, dat zich het makkelijkst op een stille zondagochtend laat lezen wanneer het stadje nog niet wakker is en alleen café-restaurant Prangerschränken onder het oude stadhuis open is - want dat is 24 uur per dag open, net als het kunstmuseum van verzamelaar Robert Simon.

Enige kennis van het Latijn komt soms van pas. In vroegere tijden liet menige huizenbouwer blijkbaar graag merken dat hij niet van de straat was. Dat de Latijnse School in de nauwe Kalandgasse zichzelf in 1602 helemaal bedekte met Latijnse psalmteksten, is nog begrijpelijk. Maar wat moet een eenvoudige vakwerkhuisbewoner met Si Deus pro nobis, quis contra nos? (het bijbelse 'Als God voor ons is, wie is dan tegen ons')? Of Dum differtur, vita transcurrit (Seneca, vrij vertaald: 'Van uitstel komt afstel')?

God heeft menige keer meegebouwd, of is althans verzocht er minimaal zijn zegen aan te geven.

Von uns die Arbeit, von Gott der Segen.

Populair blijkt ook: Am Gottes Segen ist alles gelegen.

Of: Ach Gott hilf mir erwerben ein ehrliches Leben und ein seliges Sterben.

In gouden letters is op nogal wat opgeknapte huizen te lezen wanneer de renovatie plaats vond, wie het geld fourneerde of wie er sindsdien woont. Moderne, prozaïsche teksten en daarom niet echt interessant. Nee, leuk is het pas wanneer de middeleeuwse dichter zich aandient zoals op een huis uit 1534:

Treu unseres Herz, wahr unser Wort, Deutsch unser Lied, Gott unser Hort.

Uit diezelfde tijd:

Was du ererbst von deinen Vätern halt,

Erwirb es um es zu besitzen.

Was du erstrebst trefflich gelingen,

Was du vollbrachst Segen bringen.

Vaak zijn de citaten in gotisch-Duits en dan valt het niet mee de tekst goed te ontcijferen, ook al omdat hij vaak onder de dakrand of op hogere verdiepingen is aangebracht. Er zijn gevels die hele verhalen aanbieden, andere volstaan met een jaartal alsof zij de paginanummering van het open boek Celle verzorgen.

Nog eentje omdat het citeren zo verleidelijk is:

Wer fleissig ist in seinem Stand,

Den segne Gott mit milder Hand.

Mit Arbeitsfreude und Willenskraft

Wird auch das Schwerste im Leben geschafft.

Het oudste huis van Celle heet Am Heiligen Kreuz, is van 1526 en staat ook Am Heiligen Kreuz, op nummer 26. Veel mooier is het Hoppenerhuis, op de hoek van de Poststrasse en de Rundestrasse, met een gevel vol allegorische figuren, met monsters en met taferelen van het plattelandsleven. Ook het voormalige raadhuis aan de Markt mag er zijn, gebouwd onder Otto de Strenge in de 13de eeuw. In de kelder met gotische kruisgewelven zetelt een van de oudste restaurants van Noord-Duitsland en hier geldt zeker: hoe ouder, hoe beter!

Maar het pronkstuk is het hertogelijk slot, dat in 1292 als burcht begon en geleidelijk een aantal gedaantewisselingen onderging om te eindigen als fraai voorbeeld van renaissancestijl, vermengd met barok. Van 1772 tot 1775 woonde in de oostelijke vleugel de Deense koningin Caroline Mathilde die na overspel met een personeelslid door haar man Christian VII in de ban werd gedaan nadat hij eerst van haar gescheiden was. De Cellenaren droegen haar het overspel niet na en gunden haar al in 1784 een beeld in de Franse tuin.

Van onschatbare waarde is de hofkapel die dan ook alleen vanachter een glaswand aanschouwd kan worden. Ten noorden van de Alpen schijnt geen andere hofkapel te vinden te zijn die zijn renaissance-uiterlijk zo ongeschonden door de eeuwen heen heeft bewaard. In 76 schilderingen is op de muren de complete bijbel afgebeeld.

Schilder was de Antwerpenaar Marten de Vos, een leerling van Tintoretto. (Het kan nauwelijks toeval zijn dat in de Mariakerk vlakbij het slot de wanden eveneens gevuld zijn met bijbelse illustraties.)

Wanneer er geen repetities zijn, kan de slotbezoeker zich ook even in het pluche van het slottheatertje vlijen, bij voorkeur in een van de loges. Hij bevindt zich dan in een van de oudste nog in gebruik zijnde baroktheaters van Duitsland, dat bovendien over een eigen toneelensemble beschikt.

Buiten wachten in de Schuhestrasse en de Zöllnerstrasse nog heel wat muurteksten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden