Cellen nu ook in levend lichaam om te toveren tot 'babycel'

Spaanse wetenschappers hebben een nieuwe stap gezet naar een nog verre toekomst waarin afgehakte ledematen en kapotte organen weer aangroeien.

AMSTERDAM - In een reeks experimenten brachten ze lichaamscellen van levende muizen terug naar hun maagdelijke 'stamcel-toestand', waarna de weefsels opnieuw uitgroeiden, ditmaal tot iets anders.


Tot dusver lukt het opkweken van weefsels zoals aderen en stukjes hartspier uit stamcellen alleen buiten het lichaam. Ook is het sinds 2007 mogelijk om levende huid- of lichaamscellen in het lab 'te resetten' tot stamcellen, waaruit weer andere weefsels kunnen ontstaan. Wetenschappers hopen dat zulke technieken ooit mogelijk worden binnen het lichaam, zodat verloren gegane onderdelen weer aangroeien, net als bij reptielen.


Zo ver is het nog lang niet. Sterker, de experimenten die Manuel Serrano en collega's van het Spaanse nationaal centrum voor kankeronderzoek CNIO vandaag beschrijven in Nature, ogen ronduit akelig. Bij muizen slaagden ze erin om een speciaal soort gezwellen te kweken - teratomen - door bestaande cellen met chemische trucs om te programmeren.


'Een doorbraak', noemen twee niet bij het onderzoek betrokken wetenschappers in een bijbehorend commentaar dit omprogrammeren van weefsels in het lichaam.


De Spanjaarden kweekten muizen met in hun dna een 'genetische cassette' van extra genen. Daarna schakelden ze die cassette in door de muizen antibiotica te voeren. De extra genen begonnen hierop vier stoffen te produceren, waarvan bekend is dat ze normale cellen 'resetten' tot stamcellen. Na een paar weken kregen de muizen teratomen: bewijs dat de cellen inderdaad waren omgetoverd in iets heel anders.


'Hartstikke interessant dat je cellen blijkbaar kunt herprogrammeren in het lichaam', vindt bij het LUMC ook stamcelonderzoeker Harald Mikkers. Hij denkt dat er momenteel meer groepen bezig zijn om cellen in een muis een andere richting op te sturen.


Mikkers benadrukt dat opnieuw aangroeiende organen en ledematen nog verre toekomstmuziek zijn: 'Vooralsnog heb je geen enkele controle over wat er gebeurt met die hergeprogrammeerde cellen. Ze veranderen in feite willekeurig, zonder kwaliteitscontrole. Maar aan de andere kant: de wetenschap gaat ontzettend snel. Wie weet wat we ooit nog gaan zien.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden