Celbioloog manipuleerde beeldmateriaal artikelen

Over werk van een Nederlands-Indiase celbioloog rezen twijfels. Er volgde onderzoek. De conclusie: schending van de wetenschappelijke integriteit.

AMSTERDAM - De Universiteit Utrecht heeft een Nederlands-Indiase plantencelbioloog schuldig bevonden aan het manipuleren van gegevens in zeker vier wetenschappelijke artikelen, onder meer in Cell en Nature. Pankaj Dhonukshe (1975) knipte en plakte buiten medeweten van collega's fotomateriaal zonder dat te vermelden.

De universiteit noemt Dhonukshes manier van werken dinsdag in een bekendmaking ontoelaatbaar en een schending van de wetenschappelijke integriteit. De Indiase bioloog vertrok begin 2013 uit Utrecht voor een baan in Gent, waarvoor hij een Europese ERC-beurs van 2 miljoen euro had gekregen. Op dat moment had hij ook een Nederlandse VIDI-beurs van 257 duizend euro van NWO op zak.

De problemen met de afbeeldingen kwamen vorig jaar april aan het licht in een artikel in het vooraanstaande tijdschrift Nature, over het effect van groeihormonen op wortelgroei in de zandraket. Uiteindelijk werd een vergelijkbaar artikel in Cell in november teruggetrokken, op aandringen van de co-auteurs van Dhonukshe van onder meer de universiteiten van Wageningen en Amsterdam. Cell sprak van 'vergissingen', hoewel de co-auteurs toen al de term 'manipulaties' gebruikten.

Vorig jaar deed een commissie van het landelijk integriteitsorgaan LOWI uitgebreid onderzoek naar de zaak. Utrecht liet aanvullend technisch onderzoek doen. De conclusies is dat Dhonukshe beeldelementen van verschillende proeven bij elkaar als één resultaat in artikelen gebruikte, meldt de universiteit nu. Het gaat om tien van de 180 afbeeldingen in vier papers.

Dat is in strijd met de regels die bij publicatie gelden, zegt de Utrechtse rector Bert van der Zwaan in een toelichting. 'Als je zoiets al doet, moet je het zeker expliciet vermelden.' Wel is er volgens hem een grijs gebied in het bewerken van beeldmateriaal.

Plantencelbioloog Dhonukshe zelf zegt in een reactie het oordeel van de universiteit ernstig te betreuren. Hij erkent dat er vergissingen zijn geslopen in een aantal afbeeldingen, maar bestrijdt dat dat iets aan de conclusies van de publicaties heeft afgedaan. Dat er sprake is van opzet, spreekt hij tegen.

De Wageningse celbioloog en Spinozaprijswinnaar prof. Ben Scheres, tweede auteur van de teruggetrokken Cell-publicatie, zegt niettemin dat zijn groep momenteel een aantal experimenten van die publicatie herhaalt in de hoop de conclusies te bevestigen.

Mede-auteurs

Volgens de Universiteit Utrecht treft de co-auteurs geen blaam, aldus rector Van der Zwaan. 'De vraag aan een reeks experts was: had iemand dit redelijkerwijs zelf kunnen opmerken? Het antwoord is nee, daarvoor is de bewerking te subtiel.'

Co-auteur Bela Mulder, biomoleculair fysicus van het Amolf in Amsterdam, zegt vooral geschokt te zijn door de gevolgen die de kwestie voor sommige mede-auteurs blijkt te hebben. 'Iedereen is met de dader bezig. Maar ik vermoed dat jonge onderzoekers aanstellingen zijn misgelopen vanwege de teruggetrokken paper en alle heisa eromheen op internet.'

Dhonukshe, opgeleid in India, Duitsland, de VS en Nederland, gooide jarenlang wetenschappelijk hoge ogen met zijn onderzoek naar celgroei bij planten, onder meer van belang bij het kweken van betere voedselgewassen. Sinds zijn ontslag op staande voet in Gent, in april, heeft hij geen aanstelling als onderzoeker. Wat er met zijn ERC-beurs gaat gebeuren, is onduidelijk. NWO beraadt zich op de VICI-beurs nu de uitspraak van het LOWI en de UU er ligt.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden