Nieuws

CDU zet opiniepeilers te kijk: verrassend grote zege in Saksen-Anhalt, radicaalrechtse AfD verliest

De CDU heeft een verrassend grote verkiezingszege geboekt in de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt die vooral te danken is aan de zittende regeringsleider Reiner Haseloff. De radicaalrechtse AfD verloor, maar blijft de tweede partij. Landelijk is deze uitslag goed nieuws voor CDU-lijsttrekker Armin Laschet, en een domper voor de Groenen.

Feest bij het CDU. Beeld EPA
Feest bij het CDU.Beeld EPA

De christen-democraten haalden 36,9 procent van de stemmen, een flinke winst ten opzichte van vijf jaar geleden, die nog groter lijkt omdat de opiniepeilers er zo ontzettend naast bleken te zitten. Collectief hadden die een nek-aan-nekrace voorspeld met de AfD. Maar in werkelijkheid lag de radicaalrechtse partij maar liefst 15 procentpunten achter, op 21,4 procent. Het laatste woord over die gigantische mispeer van de peilers is waarschijnlijk nog niet gezegd.

Met deze uitslag lijkt het plan van de CDU in Saksen-Anhalt geslaagd: een gewaagde campagne over rechts, die vooral ging over de belangen van de Oost-Duitse Heimat en waarin ook Haseloff niet vies was van de een of andere populistische sneer richting Berlijn, waar het naar zijn mening te veel over het gendervraagstuk in de Duitse taal gaat.

Coalitie met AfD taboe

Maar tegelijkertijd verkondigde de partijleiding wel een duidelijke ‘afgrenzing’ van de gedeeltelijk extreemrechtse AfD. Een gezamenlijke coalitie is taboe, aldus Haseloff, hoewel het geen geheim is dat er ook mensen op de kieslijst stonden die daar anders over denken. De minister-president zag zijn overwinning als een signaal ‘waar het politieke midden in Saksen-Anhalt is.’

Voor de 67-jarige politicus is het ook een persoonlijke zege. Uit een onderzoek van publieke zender ARD blijkt dat Haseloff als politicus voor 40 procent van de CDU-kiezers een doorslaggevende rol heeft gespeeld in hun keuze.

‘We blijven het land in het midden’, riep Haseloff ook een week voor de verkiezingen al in een persconferentie. Het was een knipoog naar de geografische ligging van deelstaat. Maar wie er een kaart bij pakt, ziet dat Saksen-Anhalt in werkelijkheid ietwat rechts van het midden van Duitsland ligt. En precies zo hebben de kiezers gestemd.

Bij de AfD kan er geen lachje meer vanaf bij Maximilian Krah (l), Alexander Gauland (middenlinks), Bjoern Hoecke (middenrechts) and Jörg Urban. Beeld EPA
Bij de AfD kan er geen lachje meer vanaf bij Maximilian Krah (l), Alexander Gauland (middenlinks), Bjoern Hoecke (middenrechts) and Jörg Urban.Beeld EPA

Want samen met de AfD en de liberale FDP, die in tegenstelling tot de vorig keer de kiesdrempel van 5 procent wel haalde, heeft het conservatieve kamp meer dan 60 procent van de stemmen gehaald. Grootste verliezer was die Linke, de protestpartij uit de jaren negentig, met wortels in de communistische partij van de DDR.

Glaasje sekt

Voor de landelijk CDU-lijsttrekker Armin Laschet is de nieuwe bezetting van het parlement in Maagdenburg een reden voor een glaasje sekt thuis in Noordrijn-Westfalen, of misschien wel twee. Als de AfD de grootste was geworden, waren de rapen gaar geweest voor Laschet en was er een discussie losgebarsten over zijn geschiktheid als lijsttrekker. Nu is gebleken dat de partij in een bijzonder conservatieve deelstaat kan winnen met hem aan het roer. Een zuchtje wind in de rug op weg naar de verkiezingen in september.

Reiner Haseloff begroet aanhangers van de CDU. Beeld AFP
Reiner Haseloff begroet aanhangers van de CDU.Beeld AFP

Voor de Groenen geldt het tegendeel. De partij die onder de nieuwe lijsttrekker Baerbock in de landelijke peilingen boven de 20 procent staat, haalt in Saksen-Anhalt krap 6,5 procent. Nu zijn de Groenen in het oosten traditioneel een dwergpartij (het onderwerp klimaat vinden veel mensen er een grootstedelijke ver-van-hun-bedshow), maar op grond van de peilingen hadden ze meer verwacht. Bovendien moeten de Groenen in Saksen-Anhalt nu vrezen dat Haseloff hen uit de coalitie wipt ten faveure van de liberale FDP, zodat een zogenaamde ‘Duitslandcoalitie’ ontstaat, van CDU, SPD en FDP. In partijkleuren uitgedrukt: zwart, rood, geel. Net als de Duitse vlag.

Overigens verloor de SPD in Saksen-Anhalt, ondanks de breed gedeelde tevredenheid over de coalitie van Haseloff waar de partij deel van uitmaakte. Hier toont zich hetzelfde mysterieuze, en voor de SPD ongetwijfeld gekmakende mechanisme, als op landelijk niveau al jaren zichtbaar is: in de coalities van Merkel wordt veel sociaaldemocratisch beleid omgezet, zonder dat de partij ervan profiteert.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden