CDA zoekt dringend Obama-gevoel

Vandaag congresseert het CDA. De machtsmachine is na zes jaar regeren toe aan verandering.

‘Er moet iets van een Obama-gevoel in de partij groeien; een gevoel van verandering, hoop en oplichtende idealen. Yes we can, zeker het CDA.’ Het is een brandende oproep, die de prominente CDA’ers Gerd Leers (burgemeester van Maastricht) en Doekle Terpstra (voorzitter HBO-raad) onlangs gezamenlijk deden aan hun partij.

Want, noteren zij, de oude agenda is op en nieuwe netelige thema’s – integratie, hypotheekrenteaftrek – omzeilt het CDA met de handigheid van een slalomskiër. Dat heeft de geoliede machtsmachine ver gebracht. Maar blijven de kiezers dat slikken?

Nu zal de achterban, als die vandaag samenkomt voor een ledencongres in Utrecht, waarschijnlijk niet zo snel met gebalde vuist ’change, yes we can’, of woorden van gelijke strekking scanderen. De CDA-congresgangers zijn meer van het ‘meditatief moment’, het uit volle borst meezingen met het Wilhelmus en het geestdriftig toejuichen van Jan Peter Balkenende (die tijdens deze thuiswedstrijden op zijn best is – geestig, welbespraakt, zelfbewust, stralend).

Maar het idee dat er ‘iets’ moet veranderen wordt breder gedeeld, zo blijkt onder meer uit de opstellenbundel Benauwd in het midden. Daarin laat het Wetenschappelijk Instituut (WI) van het CDA partijkopstukken en -watchers los op de vraag: hoe benard is de positie van de middenklasse en welke politieke opdracht vloeit daaruit voort?

Uit de bundel, en uit de discussies eromheen, rijst het beeld op van een partij die kleurloos is geworden na zes jaar comfort in het hart van de macht. Die hard toe is aan een nieuw ‘groot verhaal’ om de kiezer te betoveren. De machtsmachine moet in de revisie.

In de analyse van het WI voelt de middenklasse, ruggegraat van de samenleving én van het CDA, zich in de steek gelaten, met lompheid, onveiligheid, bedreigende globalisering en enge allochtonen alom.

Vandaag zal partijvoorzitter Peter van Heeswijk de contouren van een mogelijke nieuwe agenda schetsen. Een half jaar lang is hij door het land getrokken om lokale afdelingen te laten meepraten over een lijstje thema’s. Die sessies zijn uitgemond in ‘focusgroepen’ die ‘gevoelsnotities’ hebben gemaakt over kwesties als duurzaamheid en samen leven.

Dat moet bouwstenen opleveren voor de komende verkiezingsmarathon. Volgende week stort het CDA zich met het volle gewicht in de waterschapsverkiezingen (boerenbelang!). Daarna volgen verkiezingen voor het Europees Parlement (juni 2009), de gemeenteraad (maart 2010), de Provinciale Staten (maart 2011) en de Tweede Kamer (mei 2011). Dat vergt een campagne van Amerikaanse duur en proporties.

Zijn gevoelsnoties van focusgroepen voldoende om die marathon te winnen? De vooroplopers vinden dat er meer nodig is.

Zij memoren graag ‘De les van 1994’ uit het handboek-CDA. Toen stond de partij onder Lubbers op 54 zetels – onbetwiste machtsfactor. Maar door interne ruzies ontaardden de verkiezingen van 1994 in een bloedbad en wachtte de partij acht jaar ballingschap in de oppositie. Daar heeft het CDA zichzelf – vooral dankzij het WI – heruitgevonden. Op die wilde frisheid hebben de kabinetten van Balkenende dankbaar geteerd. Tot die op was.

Er zijn ook CDA’ers die zeggen dat saaiheid een deugd is. Dat blijven hameren op betrouwbaarheid en degelijkheid genoeg is.

Zo stelt het Tweede Kamerlid Jan Schinkelshoek in zijn nieuwsbrief dat de natie de handjes mag dichtknijpen dat het CDA aan het roer zit tijdens de kredietcrisis. ‘Je moet er toch niet aan denken dat in tijden als deze allerlei politieke avonturiers en populistische rattenvangers het in regering en parlement voor het zeggen zouden hebben. Gelukkig dat die vermaledijde ‘systeempartijen’ er zijn. Gelukkig dat er dijken liggen.’

Het is een opvatting die óók leeft binnen het CDA. Want is de partij in het verleden niet best ver gekomen met regentesk handelen?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden