CDA vreest vrijbuitersrol Wouter Bos in Tweede Kamer

Bos snapt de onwilligheid van het CDA, maar dat mag niet te lang duren. Als het zover is: maak een dik strategisch akkoord, is het advies van Marijnissen....

Bos toont alle begrip voor de aarzelingen aan CDA-zijde. Het is de christen-democraten rauw op het dak gevallen dat de prille samenwerking met de VVD door de kiezer onmogelijk is gemaakt. De knop moet om en dat kan even duren.

Bos: 'Het CDA heeft fel campagne gevoerd tegen ons. Nu zijn ze tot ons veroordeeld. Ik gun Jan Peter Balkenende de tijd om te wennen aan het idee. Maar niet te lang. Daarvoor zijn de problemen in het land te groot. Als de politieke wil er is, komen we er uit. Dat is wel belangrijk: de wil moet er zijn. Anders heeft het geen zin te onderhandelen. Dan is het tijdverspilling.'

Het moet van twee kanten komen, benadrukt de PvdA-leider. Flirten is tot daaraan toe, maar hij waakt ervoor zich helemaal over te leveren aan een onwillig CDA. In de formatie-onderhandelingen zijn de sociaal-democraten toch al kwetsbaar, nu de Kamermeerderheid van het vorige kabinet - dat razendsnel een strategisch akkoord sloot - is blijven bestaan. Het CDA kan zodra het lastig wordt altijd uitwijken naar VVD en LPF, waarmee het in elk geval gemakkelijker bezuinigen is.

SP-leider Jan Marijnissen - nooit te beroerd om zout in de wonden te strooien - waarschuwde vrijdag de PvdA: 'Ik raad ze aan een heel dik en gedetailleerd regeerakkoord te maken. Anders zie ik de bui al hangen.'

Niettemin hoopt de PvdA eind volgende week met het CDA rond de onderhandelingstafel te zitten. De inleidende verkenningen van de informateur moeten er dan wel zo'n beetje op zitten.

Het CDA is pessimistischer. Met de PvdA wacht het land een formatie van minstens vier maanden, valt te horen in de kleine kring van politiek adviseurs rond Balkenende.

Het CDA heeft geen haast. Juist vanwege de felheid van de campagne snakt de partij naar een afkoelingsperiode. De PvdA zou dat ook moeten willen, zeggen CDA'ers. Bos heeft de kiezers onhaalbare beloften gedaan, die nu nog niemand vergeten is. Zo zal hij financieel niet in staat blijken de ziektekostenpremies op korte termijn te verlagen. In elk geval niet als het CDA meeregeert.

Het CDA heeft ook problemen met de rol die Bos voor zichzelf ziet weggelegd in de komende kabinetsperiode. Hij blijft als politiek leider in de Tweede Kamer. Dat biedt hem een uitgelezen kans zich te profileren zonder al te veel committment aan het kabinetsbeleid. Dat gaat uiteindelijke ten koste van Balkenende, vreest het CDA, dat toch al werd overvallen door de plotselinge opmars van Bos.

De rest van politiek Den Haag beziet de aarzelingen intussen met scepsis. VVD-leider Zalm zegt geen verkenning van de informateur nodig te hebben om te zien dat een CDA-PvdA-combinatie de meest logische is. 'Het ligt niet op mijn weg om een een centrumlinkse coalitie toe te juichen, want het is niet goed voor het land, maar er zit weinig anders op. Het CDA moet opschieten.'

Ook Marijnissen en LPF-leider Herben vinden dat het CDA zich bij de nieuwe situatie moet neerleggen en niet te lang moet nadenken over hoe mooi het had kunnen zijn. Herben: 'De kiezer heeft gesproken, hoe zuur het ook is voor het CDA. Dat was de vorige keer erg blij dat het niet tegen de PvdA hoefde aan te schurken. In de campagne waren de onderhuidse spanningen duidelijk voelbaar. Die zijn dus niet met één glas wijn weg. Ze moeten de tijd nemen.'

De SP vindt dat het CDA zich niet moet aanstellen. 'Het CDA zoekt pinguins op de noordpool. Die zijn daar dus niet te vinden', aldus Marijnissen. 'Ga maar na: GroenLinks en de SP willen niet, D66 ook niet, de LPF is volgens Balkenende ongeloofwaardig en alleen met de VVD kan niet. Dan wordt het dus de PvdA. Erg spontaan is het niet, maar wie weet bloeit eenmaal tussen de lakens de liefde toch nog op.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden