CDA voor het eerst niet in provinciebestuur Brabant

Primeur in Noord-Brabant: voor het eerst in de geschiedenis komt het CDA (voorheen KVP) niet in het provinciebestuur. De coalitieonderhandelingen tussen VVD, SP, D66 en PvdA lopen nog, maar de christendemocraten lijken zich al bij de voldongen feiten neer te leggen. Daarmee wordt Brabant mogelijk ook de enige provincie waar het CDA niet op het pluche komt te zitten.

CDA-leider Sybrand Buma (2e links) tijdens de campagne in aanloop naar de provinciale statenverkiezingen op 18 maart.Beeld anp

'Wij zullen voor het eerst in de Brabantse geschiedenis niet in de coalitie zitten', concludeert voorzitter Wil van der Kruijs op de website van CDA Brabant. 'Maar onze inzet voor Brabant zal er niet minder om zijn.' Fractievoorzitter Marianne van der Sloot, die nog een slag om de arm houdt, reageert ontgoocheld en beticht de SP van 'dubbelspel'.

Na de provinciale verkiezingen werd er eerst onderhandeld tussen de huidige coalitiepartijen VVD, CDA en SP. Een week geleden stapten de socialisten uit het overleg omdat ze tegen de aanleg van de 'Ruit' (rondweg) rond Eindhoven zijn. Vervolgens onderzocht formateur Gerrit Jan Swinkels of VVD en CDA zaken konden doen met D66 en PvdA. Dat overleg brak begin deze week, waarna de SP weer in beeld kwam.

Dubbelspel

'De SP heeft tijdens de formatie op verschillende schaakborden geschaakt', meent Van der Sloot. 'Ze hebben niet met open vizier onderhandeld. Dat is een beweging die wij afkeuren en als dubbelspel definiëren.'

SP-fractievoorzitter Nico Heijmans ontkent in alle toonaarden dat hij dubbelspel heeft gespeeld. Pas nadat de eerste onderhandelingen waren afgebroken, heeft de SP contact gezocht met D66 en PvdA. 'Na de breuk hebben wij niet stil in een hoekje gezeten', aldus Heijmans. 'Het is typerend voor het CDA, dat in Brabant al tientallen jaren aan de macht is, dat zij slechts met de armen over elkaar hebben afgewacht. Ze gaan uit van de vanzelfsprekendheid van de macht.'

Geen breekpunten

Hij schat de kans op '95 procent, misschien wel 98 procent' dat Brabant voor het eerst een coalitie zonder het CDA krijgt. 'Er zijn geen breekpunten', zegt Heijmans. Volgens hem is de rondweg rond Eindhoven van de baan, met drie tegenstanders aan de onderhandelingstafel, en moet ook voorstander VVD zich daarbij neerleggen. 'De Ruit d'r uit', grapt hij.

De VVD, de grootste partij in Brabant, houdt zich nog op de vlakte. Volgens VVD-gedeputeerde Bert Pauli blijft de slechte bereikbaarheid in de regio Eindhoven op de agenda staan, maar worden nu de alternatieven onderzocht van een nieuwe weg door het dal van het riviertje de Dommel. Die weg ten noordoosten van Eindhoven zou dwars door natuurgebied gaan en stuit op groot verzet in de regio. Ook een meerderheid in Provinciale Staten is tegen de Ruit.

'De VVD heeft heel wat uit te leggen aan zijn achterban', schampert CDA'er Van der Sloot. Het wordt wennen voor de Brabantse christendemocraten, niet aan de bestuurstafel maar in de oppositiebankjes. 'Dat is een andere rol, maar we blijven gaan voor een zo goed mogelijke toekomst voor Brabant', zegt ze. 'Landelijk voeren we ook al jaren constructief oppositie. Dat zullen we hier ook doen.'

Volgens Heijmans biedt een provinciebestuur zonder CDA een uitgelezen kans om eindelijk de intensieve veehouderij in de provincie eens goed aan te pakken. 'We moeten de landbouw behandelen als elke andere economische activiteit', aldus de SP'er. 'Met het CDA, de boerenpartij bij uitstek, was dat echt moeilijk. Ze gingen altijd maar op de rem staan, ze durfden nooit echt nee te zeggen tegen schaalvergroting. Nu kunnen we doorpakken: in de Peel en de Kempen is het aantal dieren echt te groot. Het is voor de boerenstand ook verstandiger om een andere weg in te slaan.'

Geen paniek

Boerenorganisatie ZLTO zegt niet in paniek te zijn door de bestuurlijke ontwikkelingen. 'Wij zijn niet afhankelijk van één partij', aldus een woordvoerder. 'Het is geen automatisme dat we het CDA nodig hebben om onze doelen te verwezenlijken. Wij kunnen met elk college samenwerken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden