CDA rekent op jonge lijst en rijke traditie in Limburg

In peilingen voor de provinciale verkiezing in Limburg staat het CDA er slecht voor. 'Wij blijven aan de macht.'

MAASTRICHT/SUSTEREN - 'We hebben nog duizend CDA-chocolaatjes', zegt Gijs Dupont (27), directeur van het campagnebureau van CDA Limburg in Susteren. 'Wat gaan we daarmee doen? Uitdelen in het bejaardenhuis of bij de sportclub?'


Lijsttrekker Martijn van Helvert (32) inspecteert de verkiezingsposters in de voormalige bloemenwinkel, naast de tijdelijke carnavalswinkel en schuin tegenover Chinees-Indisch restaurant Azië. 'Recht uit het hart', is de slogan onder zijn breed lachende hoofd. Zijn vader, moeder en nicht zijn opgetrommeld om de posters te verdelen.


'Er hangen al 85 posters', meldt Dupont, een net afgestudeerde politicoloog uit Nijmegen. Van één bord is een poster er half afgetrokken, zo wordt aan de vergader- annex eettafel opgemerkt. 'Hebben we een verdachte?', vraagt Van Helvert. 'Uh, ene mevrouw Stassen?', grapt Dupont.


Laurence Stassen, oud-presentatrice van TV Limburg en nu europarlementariër, is lijsttrekker van de PVV en woont ook in de gemeente Echt-Susteren. Van Helvert: 'Mijn tandarts is haar buurman. Grappig hè?' Als Limburg swing state is in het gevecht tussen CDA en PVV, dan is deze Midden-Limburgse gemeente swing city.


Maar is er nog wel een gevecht? Bij de Tweede Kamerverkiezingen van juni 2010 werd het CDA weggevaagd in Limburg, en was de PVV de grote winnaar. De tijd dat praktisch alle Limburgse katholieken automatisch stemden op de K van KVP (Katholieke Volkspartij) en op de C van haar opvolger CDA (Christen-Democratisch Appèl), lijkt voorgoed voorbij.


Al decennia maken de christen-democraten de dienst uit in Limburg. Sinds de Tweede Wereldoorlog hebben ze onafgebroken in het provinciaal bestuur gezeten. Maar het traditionele CDA-bastion vertoont steeds meer barsten. Kijk naar Maastricht, waar de christen-democraten na de raadsverkiezingen van maart 2010 in de oppositie zitten en voor het eerst sinds de oorlog niet meer de burgemeester leveren.


Een recente peiling voor de provinciale verkiezingen voorspelt evenmin veel goeds. Het Limburgse CDA zou wegzakken van 18 naar slechts 5 zetels. De PVV zou met 13 zetels in één klap de grootste partij in de Provinciale Staten worden.


'Die peiling was niet representatief', vindt Van Helvert. Hij wil er verder niet over bekvechten. 'Maar we halen zeker meer dan 5 zetels. Het zullen er misschien geen 18 worden, maar ik mik op zeker 14 zetels. Het CDA is nog springlevend.'


Hij zegt dat het CDA geleerd heeft van de desastreuze verkiezingsuitslag van vorig jaar. 'We waren te veel een technocratische bestuurderspartij geworden, die te ver afstond van de burgers. Het gaat niet alleen om hypotheekrenteaftrek, koopkracht en banken redden. De mensen zijn bezorgd om hun moeder die verpietert in het verzorgingstehuis. Of ze zijn bang voor dat groepje Marokkaanse hangjongeren dat de straat onveilig maakt. Dat zijn terechte zorgen, daar hebben wij te veel bestuurderstaal tegenover gezet.'


De partij is vernieuwd en verjongd, onderstreept hij. Het Limburgse CDA koos niet voor de oude rot Ger Driessen, al twaalf jaar gedeputeerde, maar voor de jonge Van Helvert als lijsttrekker. Hij was geschiedenisleraar, daarna bestuursassistent van CDA-gedeputeerde Noël Lebens en is sinds twee maanden tijdelijk gedetacheerd bij de gemeente Heerlen.


'We hebben te weinig oog gehad voor de menselijke maat. We gaan weer dicht bij de burger staan. We hebben honderd kandidaten op de lijst, uit bijna elke gemeente eentje. Ze gaan de kiezers persoonlijk benaderen', aldus Van Helvert.


Dat is het grote verschil met de PVV, zegt campagneleider en oud-wethouder van Maastricht, Luc Winants. 'Onze kandidaten staan midden in de samenleving, die mogen allemaal praten en zeggen wat ze vinden. Somige PVV-kandidaten mogen niks zeggen. Het is on-Limburgs dat mensen niks mogen zeggen.'


Lijsttrekker Van Helvert heeft er zin in. 'Leuk, campagne voeren. Het is een soort wedstrijd', beweert hij, terwijl hij in zijn blauwe Ford Ka naar de studio van de Limburgse omroep L1 scheurt. De stelling van het opinieprogramma: 'Het CDA is lang genoeg aan de macht geweest.'


De radiopresentator zegt in zijn opening: 'De partij zit in de hoek waar de klappen vallen.' Van Helvert, in spijkerbroek en donkerblauw jasje, reageert: 'Het is net als bij basketbal. Hoe dieper door de knieën, des te hoger de sprong voor de dunk.'


Een student vindt het CDA passé: 'De partij heeft geregeerd in de 20ste eeuw.' Een ander wil een frisse wind op het provinciehuis: 'Weg met de mastodonten.' Maar er komen ook twee mails pro-CDA binnen: 'Het CDA heeft veel bereikt hier. Ik moet dat nog zien van de PVV.'


Van Helvert riposteert dat niet het CDA al decennia op het pluche zit, maar 'mensen van vlees en bloed, die steeds gekozen zijn'. Dat vindt ook oud-wethouder Winants, 's avonds in een Maastrichts café bij de lancering van het kieskompas voor Limburg. 'Je kunt nooit te lang aan de macht zijn als de kiezer je steeds het mandaat geeft', zegt hij, nippend aan een colaatje. 'Ons wordt vaak arrogantie van de macht verweten. Maar we zijn Mubarak niet. Wij zijn elke keer democratisch gekozen.'


Hij constateert dat CDA-bashing populair is. 'Het lijkt wel alsof iedereen de kift heeft op ons. Dat zal wel met jaloezie te maken hebben. Ze zijn jaloers op de bindende rol van het CDA in de samenleving en het bestuur.'


Op weg naar het campagnehuis merkt Van Helvert op dat het PVV wel erg gemakkelijk probeert te scoren: 'Ze willen de gedeputeerden hun dienstauto afpakken. Ze willen geen halalvoedsel en hoofddoekjes op het provinciehuis. Waar gaat dat over? Er zijn toch wel belangrijker zaken, zoals zorg en veiligheid.'


Vrijwilligster Esther van Prooijen was zich vorig jaar rot geschrokken van de Kamerverkiezingen. Ook in haar dorp Nieuwstadt werd de PVV de grootste. Neef Martijn stond nummer 38 op de CDA-lijst, maar kon het schudden, ondanks 8.500 voorkeursstemmen.


Ze hoopt dat het nu beter gaat voor het CDA: 'Ik hoor in het dorp veel negatieve reacties over de PVV. Dat ze niet nakomen wat ze beloven.' Moeder Marjo van Helvert, gemeenteraadslid in Echt-Susteren: 'Geert Wilders was toen erg aanwezig in Limburg. Maar daarna zie of hoor je hem niet meer. De mensen voelen zich in de luren gelegd.'


De PVV is opportunistisch, het CDA is 'een constante factor', vindt Martijn van Helvert. 'Vóór 9 juni hoorde je Dion Graus verkondigen dat de AID moest blijven. Na 9 juni heb ik hem niet meer gehoord. Daarna hoorde je alleen CDA'er Ger Koopman, die zich inzette voor compensatie van werkgelegenheid.'


Volgens Van Helvert hebben veel Limburgers niet op de PVV gestemd omdat ze tegen buitenlanders zijn. In de meeste Limburgse dorpen zijn die er nauwelijks. 'Het is de algehele ontevredenheid met de overheid.'


Toch speelt de angst voor buitenlanders wel een rol, meent vrijwilliger Erik Janssen. 'Limburgers zijn trots op Limburg. Ze zijn bang voor invloeden van buitenaf, dat het verstoord wordt', aldus de 23-jarige student, lid van het campagneteam. Dupont beaamt dat: 'Hier zijn minder buitenlanders, maar de angst is des te groter.'


Het CDA kampt met de ontzuiling, erkent Marjo van Helvert. 'Vroeger was de KVP voor alle katholieken. Tegenwoordig binden de Limburgers zich niet meer zo snel. Dat zie je ook in het verenigingsleven.'


Ondanks zo veel slechte voortekenen heeft campagneleider Winants alle vertrouwen in de verkiezingen van volgende maand. 'Het CDA blijft aan de macht in Limburg', voorspelt hij. 'Waarom niet? Er heerst wel een sfeer van tegen de macht aanstampen. Maar het CDA heeft een rijke bestuurs- en netwerktraditie. Dat heeft waarde. De PVV heeft slechts één kopstuk, en die zit in Den Haag. Dan zou ik zeggen als kiezer: ik ga mijn beurs toch niet toevertrouwen aan iemand die ik niet ken?'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden