nieuws

CDA, PvdA, GroenLinks en ChristenUnie oordelen dinsdag over formatiedocument VVD en D66

Mark Rutte en Sigrid Kaag ontvangen dinsdag de leiders van CDA, PvdA, GroenLinks en ChristenUnie in een poging de formatie uit het slop te trekken. Het formatiedocument waar VVD en D66 de afgelopen weken aan werkten is af. ‘Iedereen wil er snel uitkomen en daar heb ik goede hoop op’, zei Rutte maandag.

VVD-leider en demissionair premier Mark Rutte na afloop van het gesprek met informateur Mariette Hamer.  Beeld Freek van den Bergh
VVD-leider en demissionair premier Mark Rutte na afloop van het gesprek met informateur Mariette Hamer.Beeld Freek van den Bergh

Wopke Hoekstra (CDA) en Gert-Jan Segers (ChristenUnie) schuiven apart aan om de ‘aanzet tot een regeerakkoord’ te bespreken. Lilianne Ploumen (PvdA) en Jesse Klaver (GroenLinks) komen samen. ‘We hebben allemaal haast’, zei Kaag na het gesprek met informateur Hamer.

De formatieteams van VVD en D66 werken sinds eind juni aan een document dat door informateur Hamer is omschreven als een ‘proeve van een regeerakkoord’, maar maandag door Kaag ‘een aanzet tot een opzet voor een mogelijk regeerakkoord’ werd genoemd. Het formatiestuk is af, er moet alleen nog eindredactie worden gedaan. VVD en D66 zijn langs de lijnen van zeven thema’s die door Hamer zijn opgesteld deels al met concrete voorstellen gekomen. Op andere dossiers hebben ze alleen hoofddoelen geformuleerd.

De financiële doorrekening is nog niet gemaakt om de andere formatiekandidaten niet voor voldongen feiten te stellen en ruimte te laten voor echte onderhandelingen. Maar wat dan wel precies in het document staat, blijft voorlopig geheim.

Bronnen bij D66 verwachten dat het stuk op enig moment het daglicht zal zien, terwijl betrokkenen bij de VVD helemaal niet zo zeker zijn of publicatie van het stuk relevant zal zijn voor het verdere verloop van de formatie. Dat zal afhangen van welke partijen zich dinsdag enthousiast tonen over het stuk, valt bij de VVD te horen.

Doorbraak of geen doorbraak

De vier partijen die dinsdag langskomen zullen dan een besluit moeten nemen of zij op basis van de voorstellen uit het document verder willen praten. Een verslag van de informateur volgt dan snel. Waarschijnlijk volgende week wordt in de Kamer gedebatteerd over de volgende stap in het proces. ‘Hamer moet dinsdag een beeld kunnen geven of ze een doorbraak ziet of niet’, aldus een direct betrokkene.

Hamer ontving de leiders van de VVD en D66 maandag om hun document door te nemen. De onderhandelingen over de vorming van een nieuw kabinet zijn negen maanden na de val van het kabinet-Rutte III en vijf maanden na de verkiezingen nog steeds niet begonnen.

‘Koudwatervrees’, concludeerde Hamer eind juni. VVD en CDA sloten samenwerking met PvdA én GroenLinks uit, terwijl de twee linkse partijen niet van plan zijn elkaar los te laten. D66 wilde liever niet met de ChristenUnie terwijl een doorstart van de huidige coalitie (VVD, CDA, D66 en ChristenUnie) de voorkeur van Rutte geniet.

Maandag na de herstart van de formatiebesprekingen bleek niemand openlijk van gedachte veranderd. VVD en CDA houden hun blokkade vast en D66 ziet ‘in deze fase van de formatie’ onderhandelen met de ChristenUnie niet gebeuren. ‘Het roer moet om’, zei ze in het Algemeen Dagblad. ‘Het moet echt anders. Dat doe je met een andere samenstelling van het kabinet, met andere keuzes en prioriteiten.’

D66-leider Sigrid Kaag (D66). Beeld Freek van den Bergh
D66-leider Sigrid Kaag (D66).Beeld Freek van den Bergh

Zo ligt er zes weken nadat de formatie volledig was vastgelopen een formatiestuk dat niet openbaar is en zijn de onderlinge blokkades niet verdwenen. ‘De formatie gaat weer verder waar we gebleven waren: elkaar uitsluiten zonder te onderhandelen’, aldus een PvdA’er. Van de sociaaldemocraten had deze tussenfase niet gehoeven; partijen moeten met elkaar onderhandelen en dán concluderen of zij met elkaar verder kunnen. ‘We hebben weer tijd verloren. Hamer moet met een advies komen.’

Welke partijen deel uitmaken van dat eerste advies is van zwaar strategisch belang voor het vervolg van de formatie. Adviseert Hamer eerst te praten met PvdA en GroenLinks, dan bestaat de kans dat Rutte en Hoekstra vrij snel de gesprekken opblazen en vergroot dat de kans dat er serieus onderhandeld moet worden met de ChristenUnie. Datzelfde geldt ook voor een eerste advies waar de ChristenUnie bij zit: daar kan D66 de stekker uit trekken om serieuze onderhandelingen met PvdA en GroenLinks aan te gaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden