CDA ondermijnt slagkracht VN

De consequentie van de afwijzing van Nederlandse deelname aan Unmee is dat twee landen die vrede willen sluiten nul op rekest krijgen....

DE Forumpagina van vorige week vrijdag (20 oktober) had een hoog Eritrea-gehalte. Al weken neemt de krant in haar commentaren stelling tegen deelname aan de VN-missie. Vrijdag was er de apotheose onder de kop 'CDA-gelijk'. Uit het artikel van Harry van Bommel blijkt dat ook de SP zich graag aansluit bij deze niet alledaagse Volkskrant-CDA coalitie. Inhoudelijk is het niet overtuigend en voor iemand die bijna 25 jaar abonnee is het teleurstellend. Wat is het geval?

Op 18 juni jl. kwam er een einde aan de twee jaar durende oorlog tussen Eritrea en Ethiopië. Ongeveer 100 duizend mensen verloren hun leven. Een kleine miljoen mensen raakten ontheemd. De wapenstilstand zoals die ruim vier maanden geleden is overeengekomen en sindsdien ook is nageleefd, is dan ook van het grootste belang. Onderdeel van de overeenkomst tussen de twee landen was een verzoek aan de Verenigde Naties voor de stationering van een vredesmacht die zou toezien op het bestand.

Nederland heeft als tijdelijk lid van de VN-Veiligheidsraad een actieve rol gespeeld bij de opstelling van de Veiligheidsraadresolutie die de juridische legitimatie zou bieden voor de gevraagde vredesmissie. Het is vreemd dat toen dat gebeurde er nauwelijks kriktiek klonk. Het debat ontstond pas toen de secretaris-generaal van de VN aan Nederland het verzoek deed om met zo'n 1200 mensen bij te dragen aan deze vredesmacht. Ons land zou daarmee een leidende rol krijgen.

Dat in dit debat regelmatig werd verwezen naar ons nationale trauma Srebrenica (de parlementaire enquête had al afgerond kunnen en moeten zijn) is begrijpelijk. Dat rekening werd gehouden met de aanbevelingen van de commissie-Bakker was noodzakelijk.

Geen enkele fractie in de Tweede Kamer is over één nacht ijs gegaan bij beoordeling van deze zaak. Mijn collega Farah Karimi heeft succesvol gepleit voor het houden van een hoorzitting in de Kamer. We hebben Paars bekritiseerd toen het erop leek dat de minister-president achter gesloten deuren het ja-woord van de regeringspartijen wilde hebben.

Een belangrijk punt in de stellingname van de Volkskrant is dat 'nog onvoldoende duidelijk is wat de risico's van de vredesmissie zijn'. Allereerst moeten we (ook na het Srebrenica-drama) erkennen dat risicoloze vredesmissies niet bestaan. De vraag van de commentator 'Wat te doen als er doden vallen' lijkt dat te suggereren. Alom wordt erkend het een missie is met een klein risico.

Dat de kans op nieuw geweld groter wordt met een door beide landen gewenste vredesmacht is onwaarschijnlijk. Maar als de krant de vraag opwerpt of de twee landen werkelijk vrede willen, lijken de feiten dat te bevestigen. De wapenstilstand is overeengekomen mede omdat beide landen het uitzichtloze perspectief van een geldverslindende oorlog niet meer als hun eigen belang zien. Daarom zullen op 23 oktober onder leiding van de president van Algerije de eerste gesprekken over een vredesregeling plaatsvinden. Onder zijn leiding werd ook het staakt-het-vuren bereikt. Die gesprekken moeten leiden tot overeenstemming over definitieve grenzen tussen de landen.

De vraag 'wat als er massale vluchtelingenstromen op gang komen' is ook onder ogen gezien. Daar zal sprake van kunnen zijn indien de zaak alsnog uit de hand loopt. De vluchtelingen zullen zich dan overigens eerder van het geweld af keren dan ernaar toe. Maar de verantwoordelijkheid in die onwaarschijnlijke situatie is helder.

Het is niet de vredesmacht, maar de vluchtelingenorganisatie van de VN en organisaties als het Rode Kruis en anderen die daar de primaire taak hebben. Juist in Screbrenica waren deze verantwoordelijkheden volstrekt onduidelijk met desastreuze gevolgen. Illusies wekken op dit punt is onverantwoord. Wil je een VN-vredesmacht die niet alleen toeziet op handhaving van de overeenkomst, maar ook in staat is vrede af te dwingen (peace-enforcing, in plaats van peace-keeping) dan is daar een troepenmacht van 300-400 duizend man voor nodig.

Dat was het pleidooi van het CDA, iets aanbieden dat niet gevraagd wordt, iets afwijzen wat wel gevraagd wordt. Doel (toezien op wapenstilstand) en middel raken volledig uit balans. Dat geldt ook voor de ongemotiveerde inzet van Apache-gevechtshelikopters, daarin heeft de Volkskrant gelijk.

Mijn grootste probleem is niet dat de vinger wordt gelegd op mogelijke zwakke plekken in het besluit. Dat hebben wij zelf ook voortdurend gedaan. We hebben ze beantwoord en zijn uiteindelijk bereid een zeker, maar verantwoord, risico te nemen. Het grootste probleem is dat er geen zin wordt gewijd aan de gevolgen van het 'Volkskrant-CDA-gelijk'. Dat is dat Nederland 'nee' zegt tegen de VN en geen troepen levert.

Daarvan heb ik in het debat, ook in de richting van het CDA, gezegd dat dat een zware wissel trekt op de slagvaardigheid van de VN. Terwijl peacekeeping-operaties met een stevige militaire uitrusting juist in onze optiek een kerntaak van de VN zijn. Uiteindelijk is de consequentie dat twee landen die vrede willen sluiten - en hulp vragen aan de VN om dat te realiseren - nul op rekest krijgen. En dus dat de internationale gemeenschap Ethiopië en Eritrea in die altijd gespannen situatie na een wapenstilstand in hun sop laten gaar koken.

De Volkskrant mag het met mij oneens zijn, maar niet door verkeerd te citeren. Ik heb De Hoop Scheffer niet verweten 'niets voor Afrika te willen doen' zoals de krant schrijft. Ik heb gezegd dat zijn standpunt een zware wissel trekt op de solidariteit met Afrika. En helaas geldt dat deze keer ook voor deze krant.

Er is veel mis met het paarse buitenlands beleid. Maar de stelling dat met dit besluit 'de paarse arrogantie gevaarlijk begint over te hellen naar overmoed' gaat volstrekt voorbij aan het belang dat ook wij hebben bij herstel van de internationale rechtsorde. Steun betuigen aan principes en goede doelen wordt geloofwaardiger als het ook gepaard gaat met het nemen van verantwoordelijkheid voor een vredesoperatie met aanvaardbare risico's.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden