CDA-leden maken veiligste keuze

Met zijn Britse, droge humor en onderkoelde, nuchtere stijl kan Sybrand van Haersma Buma uitgroeien tot de degelijke leider die het CDA weer kan terugbrengen naar de positie die bij die partij hoort: in het politieke midden en in het centrum van de macht. Dat is de hoop die spreekt uit de eerste reacties op zijn verkiezing tot leider van de christen-democraten.

DEN HAAG - Van Haersma Buma zelf zei 'dankbaar' te zijn voor het in hem gestelde vertrouwen en tegelijk 'bewust van de verantwoordelijkheid die dat op mij legt'. Met de keuze voor de acterend fractieleider hebben de leden de veiligste keuze gemaakt. Tegelijk ging een verrassend groot deel van de stemmen naar een outsider, de 43-jarige Purmerendse wethouder Mona Keijzer.


Die grote steun wordt uitgelegd als een signaal dat een aanzienlijk deel van de CDA-leden ernst wil maken met ingrijpende vernieuwing. Ook Van Haersma Buma lijkt dat zo te voelen. Bij zijn aanvaardingsspeech zette hij Keijzer nadrukkelijk in het zonnetje: 'Mona kwam, zag en won de harten van alle Nederlanders.' Haar medestanders hopen dat ze direct achter Buma in de Tweede Kamer zal komen. Het zou een mars door de instituties zijn waarvan de snelheid in het altijd wat behoudende CDA nog nooit vertoond is.


De 46-jarige Fries was zelf twee jaar terug nog een justitiewoordvoerder in de Kamerfractie die vooral opviel door zijn onmodieus grote bril. Die bril was opeens weg - het eerste teken dat er hogere ambities leefden. Hij werd in 2010 fractieleider nadat eerst Balkenende was afgetreden, Ab Klink de politiek had verlaten en Maxime Verhagen was doorgeschoven naar het kabinet.


Het lukte hem de verdeelde fractie bij elkaar te houden en hij maakte in debatten vaak een goede indruk. Bovendien bracht hij vorig jaar op het juiste moment een koerswijziging aan. Vorig najaar liet hij de eurosceptische koers los die ook in het regeerakkoord was vastgelegd. Strenger toezicht op betrouwbare financiën was nu even belangrijker. Als dat betekende dat Brussel meer macht kreeg, dan moest dat maar. Het werd ervaren als een uitweg uit een dilemma waar de christen-democraten al langer mee worstelden en als een welkome manier om wat afstand te nemen van toenmalig gedoogpartner PVV.


Drie weken geleden was hij de eerste Haagse politicus die zich kandideerde voor het lijsttrekkerschap. Drie weken had hij de tijd om uit te groeien van sidekick tot partijleider; tot dan toe speelde hij een ondergeschikte rol aan de ministers Maxime Verhagen en Jan Kees de Jager.


Zelfverzekerd

Toch stond hij de pers zelfverzekerd te woord op die vrijdag, 27 april. Het debat van de avond ervoor, over het zojuist gesloten Lenteakkoord, lag nog vers in het geheugen. Daar had Van Haersma Buma de geest gekregen, en ook bij het debat eerder die week, over de val van het kabinet. Dan haalde hij venijnig uit naar Geert Wilders, die 'woordbreuk en gebrek aan moed' had getoond. Even later presenteerde hij zich als de vertrouwenwekkende gezagsdrager, die Nederland op het nippertje voor gezichtsverlies in Europa had behoed.


Zijn bewonderaars hopen dat hij zich zal kunnen ontwikkelen tot een staatsman van de statuur van een Herman van Rompuy of een Angela Merkel - ook van nature geen sprankelende feestnummers tenslotte. Anderen hebben tegelijk de ogen gericht op wat er de komende weken áchter Van Haersma Buma gebeurt. Bij een eventueel tegenvallend resultaat op 12 september kan dat opeens heel relevant worden.


REACTIES 'DUIDELIJKHEID'


Dries van Agt, oud-premier:


'Van de zes kandidaten was Buma de beste. Maar ik had het gewaardeerd als de keuze verbreed zou zijn tot de aanwezigheid van iemand die niet betrokken was bij dat gedoe met de PVV. Voor een partij die zegt zichzelf te willen vernieuwen, is het geloofwaardiger om verder te gaan met iemand die niet betrokken was bij dat belastende verhaal.'


Henk Bleker, verliezer:


'CDA'ers houden van duidelijkheid. Het is mooi dat die duidelijkheid er zo snel gekomen is. Sybrand van Haersma Buma heeft alle support van mij. Ik denk dat we onder leiding van Buma fors over de 20 zetels kunnen gaan.'


Maxime Verhagen, oud-fractievoorzitter en oud-minister:


'Blij dat zoveel CDA'ers met mij op Sybrand Buma hebben gestemd. Stevig mandaat voor een lijsttrekker uit één stuk. Sterkte en succes gewenst!'


Pieter Gerrit Kroeger, CDA-lid en hoofdredacteur van een website voor onderwijsnieuws:


'De keuze voor Buma is een signaal voor de stijl waarmee de CDA-leden de campagne in willen gaan. Diva-achtig dramagedoe zal Buma de kiezer ongetwijfeld besparen. CDA'ers houden daar ook niet van, dat blijkt ook wel uit het feit dat Henk Bleker met zijn campagne volstrekt niet is aangekomen.'


Annie Schreijer-Pierik,


voormalig CDA-Kamerlid dat Balkenende bij de vorige verkiezingen niet geschikt vond als lijsttrekker:


'De populariteit van Mona Keijzer toont aan dat mensen behoefte hebben aan een nieuwe visie. Van Haersma Buma moet nu nieuwe mensen een plek geven. De Mona's, zal ik maar zeggen.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden