CDA kan geen christelijke politiek voeren

Toekomstgericht beleid en christelijke politiek sluiten elkaar uit. Jezus zou de asielzoekers hebben opgenomen en de mogelijke gevolgen niet hebben laten tellen, meent Alexander von Schmid....

Alexander von Schmid

zu het CDA-congres zaterdag in overgrote meerderheid Nheeft ingestemd met het uitzetbeleid van het kabinet kunnen we de vraag stellen wat Jezus met al die asielzoekers zou hebben gedaan. Allereerst moeten er ethische vraagtekens worden gezet bij het gedrag van een aantal CDA-politici van de afgelopen maanden. Zij hebben bij herhaling op tv en in kranten benadrukt dat het kabinetsbeleid onmenselijk is. Het CDAcongres heeft massaal ingestemd met het kabinetsbeleid maar geen van de genoemde politici heeft een daad gesteld door af te treden en zich zo te distantin van een christelijke partij die zich 'zo onchristelijk' gedraagt. Het was veel beter geweest als die CDA-politici niet de media hadden gezocht, maar eerst zichzelf hadden afgevraagd of een protest in een concreet politiek resultaat zou kunnen worden omgezet.

Dit alles neemt niet weg dat dit soort zaken voor christelijke politici bijna onoplosbare dilemma's vormen. Jezus, die altijd voor de zwakken en minder bedeelden opkwam, zou de asielzoekers uiteraard niet hebben uitgewezen. Maar waarom nemen christenpolitici dan vaak andere besluiten dan Christus vermoedelijk zou hebben gedaan? Omdat ze slechte christenen of hypocriet zijn? Ik denk dat dat antwoord te gemakkelijk is. Een ander vaak gegeven en veel beter antwoord is dat christelijke politiek per definitie onmogelijk is.

De moeilijkheid, zo niet onmogelijkheid van een christelijke politiek laat zich goed demonstreren aan de hand van het uitzetbeleid. Waarom wil minister Verdonk al die asielzoekers geen generaal pardon geven? Een van de belangrijkste redenen is dat ze bang is voor een aanzuigende werking. Dit soort gevolgen worden ingeschat op grond van dubieuze kansberekeningen en die zijn weer afhankelijk van informatie die soms onjuist en vaak onvolledig is. Het is heel goed mogelijk dat het verwachte negatieve gevolg helemaal niet optreedt. In dat geval zouden al die mensen ten onrechte worden weggestuurd.

In de geschiedenis zijn er talloze voorbeelden van politieke afwegingen die achteraf verkeerd bleken te zijn. De Amerikanen vreesden op grond van hun dominotheorie dat een communistisch Vietnam zou kunnen leiden tot een verspreiding van 'het communistische kwaad'. Honderdduizenden hebben op grond van deze onterechte toekomstverwachting hun leven verloren.

Typisch aan het optreden van Jezus, zoals dat uit de bijbel tot ons komt, is zijn afkeer van 'dit gereken met de toekomst'. 'Maakt u dus niet bezorgd voor de dag van morgen, want de dag van morgen zorgt voor zichzelf. Elke dag heeft genoeg aan zijn eigen leed.' Die afkeer is niet toevallig. De mens die voortdurend al plannend en berekenend bezig is, zal het leed en de noden die zich in het hier en nu voordoen gemakkelijk over het hoofd zien. Dat niet alleen, er is ook vaak sprake van een regelrecht conflict tussen toekomst en heden. Degene die nu meer dan genoeg heeft, zal zijn extra's niet zomaar weggegeven aan een behoeftige omdat hij die extra's in de toekomst zelf wel eens nodig kan hebben. Daarom is het voor een rijke ook zo moeilijk Jezus te volgen (de kameel en het oog van de naald). Zou een rijke niet aan de toekomst denken, dan zou hij met vreugde zijn teveel in het heden met anderen kunnen delen. Het conflict tussen toekomst en heden wordt nog prangerder als het gaat om ethische dilemma's. Mensen zullen er soms niet voor terugdeinzen om anderen leed aan te doen wanneer ze menen dat dit in de toekomst wel goed gemaakt zal worden. Kijk naar de oorlog in Irak.

Wie de nadruk op de toekomst legt, kan niet werkelijk gehoor geven aan Jezus' voornaamste geboden. Teloorgang van solidariteit en barmhartigheid zijn het gevolg. Bovendien wijst Jezus er op dat toekomstgericht handelen eigenlijk op drijfzand gebaseerd is. Niemand kent de toekomst. De man die zijn grote graanschuur bouwt voor de oogst die nog moet komen, kan ineens sterven. Degene die een oorlog voert om de mensheid te helpen kan veel meer leed veroorzaken dan zijn overwinning goed kan maken. Het enige zekere is het hier en nu. De bedelaar die honger lijdt, het kind dat zijn ouders kwijt is. De 26 duizend asielzoekers die een verblijfsvergunning nodig hebben.

Christelijke politiek zou het accent op het heden moeten leggen. Bij elke situatie zou er bekeken moeten worden wat op dat moment (dus niet op langere termijn) de goede keuze is. De mogelijk desastreuze gevolgen op langere termijn zullen dan voor lief moeten worden genomen. Onze samenleving echter is van A tot Z vormgegeven met het oog op de toekomst (scholing, pensioenen, verzekeringen, politieke besluiten enzovoorts). Op alle mogelijke manieren brengen we offers in het heden met het oog op een betere toekomst. Dat is waarschijnlijk ook de reden waarom het CDA nooit werkelijk een christelijke politiek in praktijk heeft gebracht. Het verklaart wellicht ook waarom in het CDA onlangs stemmen opgingen om de C voortaan te lezen als 'Conservatief' in plaats van 'Christelijk' en waarom een CDA-congres massaal instemt met het uitzetten van 26 duizend mensen in nood.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden