CDA juicht en kijkt naar PvdA

Het CDA heeft woensdagavond enige tijd gebalanceerd tussen hoop en vrees, maar toen de prognoses elkaar snel opvolgden kwam de nadruk te liggen op de hoop....

Na de vrees in het Haagse café Dudok dat CDA en VVD bij lange na geen meerderheid zouden halen om door te regeren, brak de lach door. Voorzitter Gerda Verburg van de christen-democraten: 'Het is heel belangrijk dat we de grootste worden. Het gaat erom dat we de leiding kunnen nemen in de formatie. Met wie, dat zien we later wel weer.'

De onzekerheid bleek aan het begin van de verkiezingsavond uit de reacties van de binnendruppelende CDA-prominenten. Wekenlang nam geen christendemocraat het woord PvdA in de mond zonder er meteen aan toe te voegen dat met die partij absoluut niet te regeren viel.

Die scepsis maakte in Dudok razendsnel plaats voor realisme. Al om tien voor negen, nog voor de eerste echte prognoses kwamen, zei minister Veerman van Landbouw in het geheel niet vies te zijn van de PvdA. 'Als ik naar mijn eigen portefeuille kijk, staat de PvdA dichter bij ons dan de VVD. Dat moet ik toch eerlijk zeggen.'

Veerman bracht een domino-effect op gang. Minister Van der Hoeven van Onderwijs wachtte enkele meters verderop nog even op de eerste echte prognose (CDA 43 zetels, PvdA 42, VVD 25), sloeg ter plekke aan het rekenen en zette zonder dralen de draai in: 'Het CDA heeft een fantastische uitslag gemaakt, maar de VVD had wel wat meer zetels mogen hebben.'

Op regeren met de PvdA zei Van der Hoeven geen nee meer. 'De afgelopen weken hebben we natuurlijk vooral de verschillen gezocht. Nu gaan we naar de overeenkomsten zoeken. Dat kan ook met het programma van de PvdA. We hebben toch altijd gezegd dat we niemand zouden uitsluiten?'

Probleem bleef de VVD, die niet boven de 29 zetels uitkomt. Staatssecretaris Van Geel van milieu keek met een biertje in de hand naar het scherm achterin de zaal. 'Natuurlijk hebben we een voorkeur voor de VVD. Dat verandert niet opeens. Maar het is nu een kwestie van tellen en niet van politieke appreciatie. Ik vrees dat het getalsmatig niet zal lukken met de VVD.'

Het wachten was toen op Jan Peter Balkenende, die zich na het tellen van twee miljoen stemmen voorzichtig mocht opmaken voor een nieuwe regeerperiode.

Vanuit een wachtkamer verderop in de stad verraste hij de aanhang in café Dudok al met een verrassende mededeling: 'Eerder op de avond zag het er naar uit dat alleen een combinatie met de PvdA mogelijk was. Maar ik zie nu drie mogelijke combinaties', zegt hij, 'CDA met PvdA, CDA met VVD en D66, en CDA met VVD en LPF.'

Van Geel wees er achter in de zaal intussen fijntjes op dat die laatste combinatie volgens hem niet mogelijk is. Want het mag dan een kwestie zijn van tellen, Balkenende heeft de afgelopen weken wel erg vaak gezegd dat hij zichzelf ongeloofwaardig maakt als hij na al het 'gedoe' van het afgelopen jaar weer met de LPF in zee gaat.

Met D66 wordt het ook moeilijk, weet Van Geel, omdat die partij niet wil regeren bij nieuw zetelverlies.

Blijft over de PvdA, maar voor Balkenende - die zo vurig hoopte op een doorstart met de VVD - is dat nog een brug te ver.

Zo snel wenste Balkenende zich niet uit het veld te laten slaan. Niet hier, niet nu. Bij zijn glorieuze intocht in Dudok beperkte hij zich tot overwinningstaal: 'We mogen trots zijn op wat vandaag is bereikt. Het is een geweldige avond.'

Over een coalitie met de VVD sprak hij met geen woord en al helemaal niet over regeren met de PvdA. Daarvoor is het vandaag nog tijd genoeg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden