CDA is moreel anker in de populistische storm

Een voor een presenteren de politieke partijen hun verkiezingsprogramma's. De Volkskrant legt ze langs de meetlat van verbeeldingskracht, originaliteit en politieke haalbaarheid. Vandaag: het CDA.

CDA-lijsttrekker Sybrand Buma en partijvoorzitter Ruth Peetoom na de presentatie van het partijprogramma. Beeld anp
CDA-lijsttrekker Sybrand Buma en partijvoorzitter Ruth Peetoom na de presentatie van het partijprogramma.Beeld anp

Nee, zegt CDA-leider Sybrand Buma, het verkiezingsprogramma is niet compact omdat dat de kans vergroot op meeregeren na 15 maart. Het program is beperkt tot 49 pagina's, omdat de samenleving sneller verandert dan je in een houdbare tekst voor vier jaar kunt vastleggen.

Dus geeft dit programma een visie of, vooruit dan, een analyse, in plaats van een uitputtende catalogus van standpunten. Vijf thema's springen eruit: waarden en traditie, een sterke samenleving, familie en gezin, zorg voor elkaar en een eerlijke economie. Wie kan daar tegen zijn? Duizend leden dachten op een zaterdag in september hardop mee. Het verkiezingscongres in januari moet het programma definitief goedkeuren.

Het CDA aan het roer

Een land dat nee zegt tegen onfatsoen en mateloosheid, dat bouwt aan een sterke samenleving waar respect en saamhorigheid de norm zijn en gemeenschapszin de belangrijkste waarde.

Goed, geen 'gewoon' programma van het CDA, zoals partijvoorzitter Ruth Peetoom dat formuleerde bij de presentatie woensdag, maar wel een vertrouwd geluid. Tegenstellingen tussen jong en oud, hoog- en laagopgeleid en autochtoon en allochtoon zijn 'de sociale kwestie van de 21ste eeuw', volgens lijsttrekker Sybrand Buma en het CDA is de partij die uw steun verdient om deze tegenstellingen te overbruggen.

In het Nederland van het CDA is het gedaan met het 'doorgeslagen individualisme' en 'de afbrokkeling' van de samenleving. Veranderen wat fout gaat, het goede behouden - daar komt het op neer. Meer aandacht voor burgerschap, cultuur en geschiedenis. Respect voor de vlag, het volkslied en het koningshuis. En nieuwkomers moeten inburgeren, anders verliezen ze het recht om hier te blijven.

Motto

'Keuzes voor een beter Nederland.'

Boodschap

'Nadenken over welk Nederland we willen doorgeven aan onze kinderen en kleinkinderen.'

Opvallendste zin

'Het huidige Vluchtelingenverdrag is op deze problematiek en omvang niet geschreven en moet daarom worden aangepast.'

null Beeld Bas van der Schot
Beeld Bas van der Schot

Het belastingstelsel moet anders. 'We versimpelen de huidige wirwar van inkomensschijven, heffingskortingen en aftrekposten die in de praktijk tot veel onduidelijkheid en allerlei onbedoelde effecten leiden.' Twee tarieven voor belastingheffing: hoog voor hoge inkomens, lager voor lage inkomens.

Ook kritiek is er op Europa. Dat moet zich 'concentreren op haar kerntaken en vaker dan nu samenwerking zoeken in kleinere kopgroepen'. De Europese Centrale Bank is te politiek, bedreigt de pensioenen en moet daarom 'terug naar haar leest'.

Originaliteit

Positief: Het CDA is en blijft dé familiepartij, 'want ook alleenstaanden hebben familie'.

Negatief: In het strenge veiligheids- en immigratiebeleid komt er nadrukkelijke concurrentie van VVD en PVV.

In een land waar de propaganda voor 'happy singles' ruim baan krijgt, getuigt het zo langzamerhand van enige politieke moed om een onverbloemd pleidooi te houden voor het belang van gezin en familie. De partij wil de minister voor Familie en Gezin terug die André Rouvoet (ChristenUnie, toen Jeugd en Gezin) was in het kabinet-Balkenende IV (2007-2010). 'Het familieleven is het fundament van onze samenleving.'

Het CDA eist nog een retro-minister op: die van Landbouw. Boeren en buitenlui raken nu te veel ondergesneeuwd op het departement van Economische Zaken. Tuinders en vissers moeten kunnen werken op een 'eerlijk speelveld'. Land- en tuinbouw is een innovatieve sector, die een grote bijdrage levert aan een eerlijke economie.

De partij haakt aan bij het zogeheten right to challenge , waarmee burgers het recht krijgen bij hun gemeente alternatieven op tafel te leggen voor onwelgevallige plannen. Want een sterke samenleving wordt niet vanuit Den Haag opgebouwd, maar in de regio, in de stad en in de eigen buurt. En nog een verrassing: een suikertaks, omdat suiker de gezondheid van kinderen bedreigt en de opbrengst investeren in preventie en sport.

Politieke haalbaarheid

Positief: Een programma zonder breekpunten, dat met gemak tot een regeerakkoord kan leiden.

Negatief: Het CDA is minder 'constructief' geweest dan andere partijen in de voorbije periode. Dat heeft zeker bij de VVD ressentiment gewekt.

De christen-democraten zijn onder Rutte II hersteld van het trauma dat zij overhielden aan de samenwerking met de PVV onder Rutte I (2010-2012). In vier jaar oppositie hebben zij zich weer klaargestoomd voor nieuwe regeringsdeelname. Met dit programma zijn de handen ongebonden. Het is oppositioneel (VVD en PvdA hebben te veel bezuinigd) maar ook gouvernementeel (deze partij kan het land aan).

Tegenstellingen zijn 'de sociale kwestie van de 21ste eeuw', het CDA wil overbruggen. Beeld anp
Tegenstellingen zijn 'de sociale kwestie van de 21ste eeuw', het CDA wil overbruggen.Beeld anp

In een maatschappij waarin op de flanken flink tekeer wordt gegaan, wil het CDA als vanouds beschaafd in het midden staan - hooguit iets rechts van het midden, gelet op de law-and-order-paragraaf.

Wie stemt op het CDA, heeft een grote kans de partij het kabinet in te helpen. In de senaat is het CDA de op een na grootste partij, met twaalf zetels (één minder dan de VVD), waarmee de christen-democraten een aantrekkelijke partner zijn in alle denkbare coalities die streven naar een meerderheid in beide Kamers.

Hoofdpunten

I. Nieuwe dienstplicht voor alle jongeren bij defensie, de politie, in de zorg of bij andere maatschappelijke organisaties.

II. Zorgbonus voor mantelzorgers.

III. Basisbeurs terug voor bachelorstudenten, geen ov-studentenkaart meer maar tegemoetkoming in reiskosten.

IV. Kortere loondoorbetaling bij ziekte.

V. Vrijwilligers ondersteunen door regels voor onkostenvergoeding te versoepelen.

VI. Afschaffen raadgevend referendum.

VII. Nieuw kiesstelsel: helft Tweede Kamer regionaal gekozen, kiesdrempel op twee zetels.

VIII. Beperking voorwaardelijke invrijheidstelling bij gevangenisstraf.

IX. Geen legalisering wietteelt, minder coffeeshops.

X. Langer ouderschapsverlof voor moeders én vaders.

XI. Basisverzekering voor alle werkenden, ook zzp'ers, tegen arbeidsongeschiktheid.

XII. Een voorschool voor de allerkleinsten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden