CDA in het hart getroffen door PVV

Het CDA heeft in Limburg, waar het onaantastbaar leek, veel stemmen verloren aan de PVV. Burgemeester Leers wil samenwerking nú al uitsluiten....

Van onze verslaggeverRon Meerhof Ron Meerhof

DEN HAAG Geert Wilders heeft het CDA getroffen in het hart: Limburg. In geen andere provincie was het CDA zo onaantastbaar, geen ander landsdeel leverde zo veel christen-democraten aan het landsbestuur: de ministers Verhagen, Van der Hoeven, Eurlings en Kamerleden als Ger Koopmans.

Het verhinderde niet dat in Brunssum, Heerlen, Kerkrade, Landgraaf, Roermond, Stein en Venlo de PVV in één klap de grootste is geworden. In Maastricht kwam Wilders slechts tienden van procenten tekort om de christen-democraten voorbij te steken.

Het verlies voor het CDA schommelt in de meeste gemeenten tussen de 30 en 40 procent. Vooral in de grotere en middelgrote steden is de winst van de PVV fors.

De opmars van de geboren Venlonaar Wilders in de verstedelijkte gebieden vertoont trekken van de revolte die Pim Fortuyn zeven jaar geleden in zijn eigen Waterweggebied teweegbracht. Partijen met Leefbaar in de naam werden daar toen ineens oppermachtig.

Mocht het beeld bij de gemeenteraadsverkiezingen over negen maanden hetzelfde zijn, dan dient zich een revolutie aan. Uitgerekend in Venlo vindt de allereerste test plaats. Daar vinden al in november van dit jaar vervroegde verkiezingen plaats. In het CDA bekreunt men zich over deze samenloop van omstandigheden: het CDA verloor donderdag bijna 15 procent van zijn aanhang; Wilders schoot naar 31,1 procent van de stemmen.

Burgemeester Leers van Maastricht roept het CDA op tot een stap die de partij nog nooit heeft gezet: sluit samenwerking met de PVV nú al uit. In een ingezonden stuk vandaag in de Volkskrant zegt hij: ‘Ook ik weet dat in de politiek ‘nooit’ zeggen onverstandig kan zijn, zeker als het over toekomstige regeercombinaties gaat. Maar je principes moeten je iets waard zijn. Je stapt toch ook niet in bij een chauffeur die zegt met hoge snelheid op het ravijn af te zullen rijden.’

Leers sluit zich daarmee aan bij partijveteranen die dit al eerder bepleitten. Anderen, zoals Koopmans, trekken afwijkende conclusies: ‘Laat maar komen, nu! Op grond van deze cijfers zouden vrijwel overal in Limburg PVV en CDA samen de meerderheid hebben. Dan moet Geert het ook maar laten zien. Kom maar op met die kandidaten en die programma’s. Ik kan niet wachten op de test in Venlo. Dan zullen we eens zien of er valt samen te werken.’

Voorzitter Van Velzen van het CDJA noemt het ‘heel bijzonder dat juist in Limburg de klappen zo hard zijn’. Hij herinnert eraan dat Limburgse CDA’ers destijds tot de grondleggers van de Europese eenwording behoorden.

‘Mijn verklaring is dat het CDA onder meer een grote fout heeft gemaakt door na het Europees referendum in de campagne van 2006 Europa dood te zwijgen, om kort daarna het Verdrag van Lissabon te ondertekenen. Dat deed Sarkozy eerlijker. Die zei dat wie op hem stemde er een minigrondwet bij kreeg. Zo hoort het.’

Koopmans ziet ook diepere oorzaken. ‘Integratie speelt absoluut een rol. We zijn daar niet herkenbaar genoeg. En al die rare Haagse discussies als over het sluiten van gevangenissen! Terwijl het beeld is dat de criminaliteit te hoog is. Maar het belangrijkste is dat de stijl van politiek bedrijven zo anders is geworden. Daar moet het CDA iets tegenover gaan zetten.’

Maar panklare oplossingen heeft hij niet. Daarvoor is het beeld te diffuus, zegt hij. ‘In Oost-Groningen zijn ze al honderd jaar links. En nu stemmen ze opeens allemaal op Wilders. Hoe kan dat? Wie het weet, mag het zeggen.’

Net als Koopmans vinden sommige CDA-bewindslieden de partij te afwachtend en aarzelend in het debat over immigratie en integratie. Met enige jaloezie wordt gekeken naar de veel duidelijker opstelling die VVD-lijsttrekker Hans van Baalen in zijn Europese campagne koos. ‘Die beet PVV-lijsttrekker Madlener op enig moment toe dat er niets mis is met een eerlijke Pool. Ere wie ere toekomt, dat deed Van Baalen goed. Dat soort dingen zie je terug in de uitslag.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden