NieuwsNieuwe partijleider CDA

CDA heeft ineens haast en kiest nog voor de zomer lijsttrekker

Het CDA zet ineens vaart achter de keuze van een nieuwe lijsttrekker annex partijleider en geeft de leden daarbij het laatste woord. Kandidaten hebben tot woensdag 24 juni de tijd zich aan te melden. Hoeveel er voor de leden te kiezen valt, hangt af van het bestuur, dat vervolgens een of meerdere kandidaten voordraagt.

Ministers De Jonge en Hoekstra zijn de gedoodverfde kandidaten om lijsttrekker te worden van het CDA.Beeld Freek van den Bergh

Het CDA bevindt zich sinds het vertrek van Sybrand Buma in mei vorig jaar in een soort stadhouderloos tijdperk. Kamerlid Pieter Heerma is zijn opvolger als fractievoorzitter maar vervult die functie nadrukkelijk als waarnemer, over de koers van de partij spreekt hij zich niet uit. Hugo de Jonge, vicepremier en minister van Volksgezondheid en Wopke Hoekstra, minister van Financiën, zijn de gedoodverfde kandidaten om partijleider te worden. Ook Mona Keijzer, staatssecretaris van Economische Zaken, wordt genoemd.

Geen van deze bewindspersonen heeft zich al officieel kandidaat gesteld. Dat partijvoorzitter Rutger Ploum in zijn promotiespotje de partijcabriolet langs het ministerie van Financiën (Hoekstra) en over de Erasmusbrug (De Jonge) stuurde, en ook haring ging happen in Volendam (waar Keijzer vandaan komt), was een heel vette knipoog naar dit drietal. 

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

‘Mogelijke kandidaten waren de afgelopen maanden erg druk met het bestrijden van de coronacrisis’, zegt Ploum. ‘Wellicht wordt de herfst minstens zo intensief. Met deze timing kan de nieuwe politiek leider zich in de zomer goed voorbereiden op het lijsttrekkerschap.’

Naamsbekendheid

Met name Hoekstra en De Jonge zijn sinds hun aantreden als minister in een onzichtbare race verwikkeld. Lange tijd ging het Hoekstra voor de wind. Zijn naamsbekendheid was groter, met de aankoop van aandelen Air France-KLM en het verdedigen van de harde Nederlandse koers in de Europese Unie profiteerde hij volop van de bonus die een minister van Financiën doorgaans ten deel valt. Hoekstra werd een graag geziene gast in talkshows en op de cover van dames- en sportbladen.

Sinds de uitbraak van de coronacrisis is ook de ster van Hugo de Jonge rijzende. Door zijn veelvuldige optredens bij persconferenties naast minister-president Rutte is ook hij nu bekend bij het grote publiek. Die optredens zullen niet louter positieve gevoelens nalaten. Naast de uiterst efficiënte en effectieve communicator Rutte steekt ieder ander bleek af. Het kan zijn dat hij in de schaduw van Rutte staat, zegt een bron in het CDA: maar de rest van het Binnenhof is op dit moment zo goed als onzichtbaar.

Zowel Hoekstra als De Jonge liep de afgelopen tijd ook krasjes op. De Jonge krijgt kritiek door de gebreken in de voorbereiding op een virusuitbraak en zijn overhaaste belofte van een corona-app. Hoekstra wordt vanwege zijn optreden bij de EU een gebrek aan invoelingsvermogen en diplomatieke kwaliteiten verweten.

Of het op een twee- of zelfs driestrijd uitloopt, is nog lang niet zeker. Mogelijk zijn achter de schermen al afspraken gemaakt, en wordt 26 juni maar één kandidaat voorgedragen. Wel kunnen vervolgens nog tegenkandidaten worden voorgedragen. Die moeten de steun hebben van minimaal drie provinciale afdelingen of tien gemeentelijke afdelingen of 1 procent van de leden – zo’n 400 mensen. Van 6 tot 9 juli stemmen de leden van het CDA.  

Scherpe keuze 

Lijsttrekkersverkiezingen zijn geen vast element in de Nederlandse politiek. Ze worden vooral gehouden als partijen een nieuwe start willen maken of voor een scherpe keuze staan. Zo kende de VVD in 2006 de hevige tweestrijd tussen Mark Rutte en Rita Verdonk en was de PvdA gelukkig met de verkiezing van Wouter Bos in 2002 en die van Samsom in 2012, maar bijzonder ongelukkig met de tweestrijd tussen Asscher en Samsom in 2016.

Het CDA heeft een bescheiden traditie op dit gebied. Sybrand Buma kwam in 2012 aan de macht door in één ronde Mona Keijzer te verslaan. Ook dat gebeurde in een fase waarin een nieuwe koers moest worden gezocht, na het debacle van het regeren met PVV en VVD.

Of dat verlangen naar een nieuwe koers nu ook zo helder is, staat te bezien. Het CDA is al een tijdje een partij met twee gezichten. In dezelfde periode waarin het CDA in Noord-Brabant gaat besturen met Forum voor Democratie, voeren kaderleden van de partij actie om asielkinderen uit Griekenland te halen. De afwezigheid van sterke centrale regie doet zich bij dergelijke kwesties voelen. Er is het conservatieve en het sociale CDA; aan de nieuwe leider de taak die twee te verbinden.

Mocht het op een tweestrijd tussen De Jonge en Hoekstra uitdraaien, dan zal het voor de leden nog lastig zijn inhoudelijke verschillen te benoemen. Beiden bekenden zich de afgelopen jaren tot het aan banden leggen van de marktwerking en kennen de overheid een grotere rol toe. Zo wil De Jonge dat de rol van de zorgondernemers wordt beknot, en bepleit Hoekstra invloed van de staat bij Air France KLM. Ook de roep om meer regie bij volkshuisvesting klinkt bij het CDA. Waar de inhoudelijke verschillen klein zijn – denk ook aan Asscher en Samsom – kan een partijleidersduel persoonlijk worden en onbedoelde neveneffecten krijgen.

Eventuele tweestrijd

Van De Jonge is bekend dat hij om die reden liever geen tweestrijd wil. ‘Dat brengt niet het beste in de partij naar boven’, zei hij nog in maart. Voorzitter Ploum zegt niet bang te zijn dat de kandidaten elkaar in een eventuele tweestrijd zullen beschadigen. ‘Ik weet zeker dat dit zal meevallen.’

Wat de ambitie van de partij is, wordt duidelijk uit het promotiefilmpje waarin Ploum steeds poseert met een grote witte 1 met daarop het logo van het CDA. Hij hoopt dat zijn partij de grootste wordt bij de verkiezingen in maart 2021. In de peilingen heeft het CDA vooralsnog een grote achterstand op de VVD.

Hugo de Jonge is er klaar voor; voor wat, dat weten we nog niet. https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/hugo-de-jonge-is-er-klaar-voor-voor-wat-dat-weten-we-nog-niet~bf25eb4c/

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden