NIEUWSlijsttrekkersverkiezing CDA

CDA-bestuur laat alsnog onderzoek doen naar lijsttrekkersverkiezing

Het bestuur van het CDA laat een externe partij onderzoek doen naar de lijsttrekkersverkiezing, die in juni en juli werd gehouden. Dat maakte partijvoorzitter Rutger Ploum dinsdagavond bekend. 

Hugo de Jonge en Pieter Omtzigt na de bekendmaking van de uitslag van de lijsttrekkersverkiezing. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

‘Op deze manier willen we recht doen aan de uitslag’, zei Ploum. Wanneer de resultaten van het onderzoek bekend worden, kon hij niet zeggen.

Die uitslag staat ter discussie sinds Ayfer Koç vorige week aan de bel trok. Koç is fractievoorzitter van het CDA in Enschede en getrouwd met Pieter Omtzigt, die nipt verloor van Hugo de Jonge. Ze had na het digitaal uitbrengen van haar stem een bericht gekregen waarin ze bedankt werd omdat ze voor De Jonge had gekozen. Dat kon niet kloppen.

Sinds Koç alarm sloeg, is er veel gebeurd. Zes anderen meldden een digitaal bedankje dat niet klopte met hun stem. Pieter Omtzigt zelf vroeg om opheldering, Mona Keijzer, ook kandidaat en in de eerste ronde afgevallen, drong vervolgens aan op onderzoek. Hugo de Jonge zei geen reden te hebben te twijfelen aan de betrouwbaarheid van de stemprocedure. De enige die niets van zich liet horen, was het CDA-bestuur, dat de afgelopen dagen met Omtzigt overlegde.

Wensdroom in duigen

Zo bleef de twijfel voortduren in een periode die het CDA had willen gebruiken om aan een strategie voor de verkiezingen van maart volgend jaar te werken. Voor de zomer kiezen, na de zomer eensgezindheid uitstralen, zo vat een CDA-insider de wensdroom samen. Aan die constructieve fase komt de partij nog niet toe. Zolang de uitslag in twijfel wordt getrokken, kan De Jonge geen vaart maken met het uitwerken van zijn plannen.

Het is de slechtst denkbare uitkomst van een proces waaraan een deel van de partij nooit had willen beginnen. Van Hugo de Jonge is bekend dat hij sowieso geen lijsttrekkersverkiezing wilde: laat het bestuur met een voordracht komen, was zijn voorstel. Minister van Financiën Wopke Hoekstra, lange tijd door velen beschouwd als de man die de lijsttrekkersverkiezing zou gaan winnen, trok zich op het laatste moment terug. Tot ergernis van een deel van de partijtop, die vindt dat zoiets niet past bij iemand die zich eerder nadrukkelijk warmliep om de partij te gaan aanvoeren.

De verkiezing zelf verliep niet vlekkeloos. Hugo de Jonge kreeg uiteindelijk drie tegenkandidaten die zich allemaal op het laatste moment aanmeldden. Een van hen, Martijn van Helvert, trok zijn kandidatuur in na de eerste peilingen. Erger: de eerste stemronde moest over omdat de digitale stemprocedure fraudegevoelig bleek.

Binnenbrand blussen

Vervolgens gebeurde waar de CDA-top voor vreesde: begin juli was er een fotofinish tussen De Jonge en Omtzigt: 50,7 om 49,3 procent. Dat liet ruimte voor twijfel. Hoe partijvoorzitter Rutger Ploum ook probeerde er vervolgens het beste van te maken – ‘al wekenlang is het CDA op ieders lippen’; ‘we zijn trending’ –, dat kon niet verbloemen dat er betere manieren zijn om aandacht te krijgen dan door het blussen van een binnenbrand.

Omtzigt, door De Jonge meteen na de uitslag als running mate aangewezen, maakt inmiddels vaart met het benoemen van eigen prioriteiten. In een interview met de Volkskrant zei hij vorige week dat het CDA weer een brede volkspartij moet worden en dat hij herstel van de rechtsstaat als inzet van de verkiezingen ziet.

Door duidelijkheid over de stembusgang te scheppen, kan het CDA een dreigend Rita Verdonk-scenario voorkomen. Die verloor in 2006 de lijsttrekkersverkiezing nipt van Mark Rutte, maar haalde vervolgens bij de landelijke verkiezingen, die voor de VVD desastreus verliepen, meer voorkeurstemmen dan haar lijsttrekker en nam op grond daarvan de vrijheid eigen opvattingen te ontvouwen. Ze werd een jaar later uit de partij gezet en begon een eigen partij.

CDA in z’n maag met Omtzigts twijfel: ging er echt niks mis bij verkiezing lijsttrekker?

Een nachtmerriescenario dreigt voor het CDA-bestuur als dat niet snel de twijfels over de stemprocedure wegneemt.

CDA-leider De Jonge moet nu ook Omtzigts achterban tevreden zien te houden

De nieuwe lijsttrekker moet meteen aan de slag om het beeld van een diep verdeelde partij te verdrijven. 

De Jonge verslaat Omtzigt met minimaal verschil en wordt nieuwe CDA-leider

Hij haalde 50,7 procent van de stemmen, tegen 49,3 procent voor zijn tegenstrever Pieter Omtzigt.

CDA-verkiezing loopt twee dagen vertraging op na lek in stemsysteem

Het digitale stemsysteem bleek kwetsbaar voor manipulaties.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden