Çavusoglu start charmeoffensief: wordt 2018 het jaar van de politieke dooi tussen EU en Turkije?

Turkije is begonnen met een charmeoffensief in de Europese Unie. Het eerste station was vrijdag Parijs, waar president Erdogan met de Franse president Macron lunchte in het Elysée. Zijn minister van Buitenlandse Zaken, Mevlüt Çavusoglu, landt vandaag in Duitsland, waar de Duitse minister Sigmar Gabriel hem ontvangt. 'Mijn persoonlijke vriend', noemde hij Çavusoglu.

Erdogan en Marcon. Beeld AFP

Ook in Parijs deden de twee leiders hun best om vriendschappelijkheid uit te stralen in woord en daad. Het meest concrete resultaat van de ontmoeting lijkt de officiële bevestiging van de in november gemaakte afspraak om samen te werken op het gebied van luchtafweer. Frankrijk en Turkije willen voor een nog onbekend bedrag samen investeren in afweerraketten van het Italiaans-Franse bedrijf Eurosam, die in Turkije zullen worden opgesteld.

Geïsoleerd Turkije

Wordt 2018 het jaar van de politieke dooi tussen de EU en Turkije? 'We moeten het aantal vijanden verkleinen en het aantal vrienden vergroten,' zei de Turkse president eind vorig jaar. Turkije is geïsoleerd geraakt in de anderhalf jaar die volgden op de coup van juli 2016 en de daaropvolgende afbraak van de Turkse democratie. Ergens in het afgelopen najaar lijkt dat besef ook tot Recep Tayyip Erdogan te zijn doorgedrongen.

Misschien omdat ook de betrekkingen met de VS in hoog tempo zijn bekoeld. De beslissing van Trump om de Amerikaanse ambassade in Israël van Tel Aviv naar Jeruzalem te verplaatsen, markeerde vorige week het vriespunt. De Turkse president reageerde furieus.

Duitse betrekkingen

Ook economisch is Turkije sterk van Europa afhankelijk, met name van Duitsland, de grootste buitenlandse investeerder in de Turkse economie. Minister Çavusoglu sprak voorafgaand aan zijn reis naar Goslar alvast de hoop uit dat Duitse toeristen binnenkort weer zullen zonnebaden in Turkse badplaatsen. Deze zomer deden ze dat nauwelijks omdat minister Gabriel het reisadvies had aangepast, met de woorden: 'Elke Duitser kan in Turkije zonder reden worden gearresteerd'.

Het negatieve reisadvies was maar één trede op de lange wenteltrap van escalatie die de Duits-Turkse betrekkingen vorig jaar af zijn gedenderd. In het voorjaar beschuldigde Erdogan Merkel van 'nazipraktijken' omdat ze, net als de Nederlandse regering, Turkse ministers had verboden campagnebijeenkomsten te organiseren voor de Turks-Duitse gemeenschap.

Sigmar Gabriel. Beeld ANP

Desondanks is de vorige Duitse regering steeds blijven benadrukken dat de EU Turkije nodig heeft, in de eerste plaats voor het in stand houden van de zogenaamde 'vluchtelingendeal', als NAVO-partner en bij het bestrijden van islamitisch terrorisme.

Macron stak zijn kritiek op Erdogan als presidentskandidaat niet bepaald onder stoelen of banken. Nog vlak na zijn beëdiging zei hij in een interview met de Le Point dat het heus niet zo 'cool' is om president van Frankrijk te zijn omdat 'ik dan elke tien dagen met Erdogan moet telefoneren.'

Na een half jaar presidentschap leek van deze bravoure weinig overgebleven. Toch blijft het maar de vraag hoeveel van de goede intenties het einde van het jaar zullen halen. Hoe inhoudelijker de persconferentie werd, hoe duidelijker de onenigheden naar voren kwamen.

Macron

Zoals verwacht wilden de presidenten over het besproken thema mensenrechten weinig kwijt. Macron noemde kort het 'meningsverschil' over het zomaar gevangennemen van journalisten, om het gesprek daarna snel weer naar de volgens hem zeer succesvolle gezamenlijke terrorismebestrijding te leiden.

De Duits-Turkse journalist Deniz Yücel van de krant die Welt zit al bijna een jaar in voorarrest op verdenking 'hulp aan een terroristische organisatie.'

Voor Duitsland is de kwestie Yücel een halszaak. De letters 'Free Deniz' knipperen nog elke dag over Berlijn vanaf de grote digitale banner op het dak van het hoofdkantoor van de Springer-pers.

Voor Duitsland zal het van de voortgang in die zaak afhangen, hoeveel speelruimte er het komend jaar is om te praten over de kwestie die de Europees-Turkse betrekkingen als een wat roestig zwaard van Damocles overschaduwt: de Turkse toetreding tot de EU. Toen Erdogan het in de Parijse persconferentie aanstipte, reageerde Macron Oost-Indisch doof. Waarschijnlijk omdat hij weet dat zijn electoraat er faliekant tegen is. Ook de Duitse SPD-minister zal in de begingfase van de stroeve formatie met de CDU zijn handen er liever niet aan willen branden.

Overigens zei minister Çavusoglu in het interview met de Funke Mediagruppe dat hij nog steeds achter de nazi-vergelijking van Erdogan staat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden