Nieuwsbreak

Cathelijne Broers: 'In Rusland leven ook normale mensen'

Het is pijnlijk dat we Rusland tot enkel Poetin reduceren, zegt Cathelijne Broers, directeur van museum de Hermitage Amsterdam, in de 4 Uur Nieuwsbreak. 'Ik houd de culturele dialoog met mijn Russische collega's liever open. Vorig jaar hingen in de Hermitage in St. Petersburg nog doeken van Marlene Dumas met daarop homoseksuele mannen.'

Cathelijne Broers. Beeld Foto Herman van Heusden.

Het centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed nomineert het molenaarschap voor Unesco's lijst met immaterieel ergfoed. Een terechte keuze?
'Ik vind het leuk gekozen, al verdient het misschien niet de orginaliteitsprijs. De molen is iets oer-Hollands. Tegelijkertijd staat het ook symbool voor de toekomst, zeker met de klimaattop in Parijs voor de deur. Het zou toch mooi zijn als de Nederlandse molens, in de vorm van windmolens, straks wereldwijd domineren? Het past ook in de trend van teruggaan naar onze roots, mensen gaan bijvoorbeeld weer hun eigen brood bakken.'

Welke Nederlandse cultuuruiting zou u willen nomineren?
'Het komt wellicht door het moment van het jaar en dat ik moeder van twee kinderen ben, maar ik zou Sinterklaas en Zwarte Piet willen nomineren.'

Ondanks dat Zwarte Piet onder vuur ligt?
'Het feest staat onder druk. Dat is jammer, maar ik begrijp het ook goed. Als Zwarte Piet bij een groot deel van de mensen een vervelend beeld oproept, dan moet je daar iets aan doen. Maar ik houd erg van de traditie en die moeten we behouden. Ik beleef ieder jaar veel lol aan het op de hak nemen van mensen met behulp van gedichten en surprises.'

(tekst loopt door na de foto)

Beeld anp
Beeld anp

Vandaag brengt Hollande een bezoek aan Poetin in Moskou. Hollande wil een 'grote coalitie' tegen IS, samen met de Russen. Zijn houding is veranderd: eerst de vijand IS uitschakelen, daarna zien we wel wat er met Assad gebeurt. Snapt u deze ommezwaai na de aanslagen van Parijs?
'Ik vind het ingewikkeld, want ik ben geen politicus. Maar Islamitische Staat is zo heftig dat ik blij ben dat leiders de krachten bundelen en over sommige dingen heenstappen. Anders loopt het wellicht slecht met ons af. Ik hoop op een wapenstilstand, dat het niet groter wordt.'

Wanneer het Westen ingrijpt ten gunste van Assads alawitische clan en daarmee de wens van een soennitische meerderheid in Syrië negeert, dan loopt het uit op een mislukking, vinden de Verenigde Staten. Heeft Obama een punt?
'We moeten ons in dit soort kwesties verlaten op de leiders. Je hoopt dat Hollande, Obama en Poetin weten wat ze doen. Ik heb Obama hoog zitten, maar hij zit aan de andere kant van de wereld en wij zitten, met de Russen, aan deze kant van de wereld. Er zijn zoveel visies hoe we dit moeten aanpakken, en iedereen heeft zijn eigen belangen. Dat maakt het zo ingewikkeld.'

Hollande en Obama. Beeld afp

U heeft Poetin ontmoet toen het Nederland-Rusland jaar werd ingeluid in 2013. Hoe was dat? Is hij een kunstfan?
'Het was een heel formeel bezoek, samen met koningin Beatrix. Poetin is een staatsman, dus erg statig. We bezochten de toenmalige tentoonstelling over de Russische tsaar Peter de Grote. Hij was een echte vernieuwer. Russen smelten als ze hem zien en dat merkte ik bij Poetin ook. Voor de Russen is Peter de Grote nog steeds levend, een groot man.'

De Hermitage is een dependence van de Hermitage in St. Petersburg. De laatste jaren is er sprake van veel spanningen met Rusland. In 2013 waren er de rechten van homo's waarmee Rusland het niet zo nauw nam, daarna MH17. Maakt dat de omgang met uw collega's moeilijker?
'Nee, niet moeilijker. Ik heb te maken met mijn Russische collega's die in het museum werken. Dat zijn gewone mensen. Het gaat niet altijd over Poetin. Als museum ben je bezig met de culturele dialoog. Ik vind het nuttiger om die dialoog open te houden.'

Rusland heeft 142 miljoen inwoners. U vindt het raar dat we zo'n groot land tot enkel Poetin reduceren?
'Ik vind het pijnlijk. In Rusland leven ook gewone mensen. In de Hermitage in St. Petersburg werken 2000 mensen die ook het hoofd boven water proberen te houden. Die zijn het ook niet eens met alles wat Poetin zegt. Die kiezen daar ook niet voor. We hebben een culturele uitwisseling en die moeten we koesteren. Je kunt zo veel zeggen met kunst.'

Wat bereikt u dan met het uitwisselen van kunst?
'Kunst geeft een blik op de westerse wereld die ze in Rusland misschien minder goed kennen. Vorig jaar hebben we meegeholpen om Manifesta 10 in St. Peterburg te organiseren. Dat was fantastisch. Moderne kunst uit de hele wereld werd daar tentoongesteld - ook kritische kunst. Van Marlene Dumas hingen er portretten van homoseksuele mannen, in dezelfde zaal als waar normaal Matisse hangt. Critici zeiden: jullie moeten niet naar Rusland gaan, jullie moeten hier niet aan meedoen. Ik zeg: we moeten dat juist doen.'

Poetin. Beeld afp

Iets anders. De nieuwe film Er ist Wieder da gaat over de terugkeer van Adolf Hitler. Wordt u nieuwsgierig naar deze film?
'De terugkeer van Hitler is een schrikbarend idee. Ik heb de trailer van de film gezien en ze hebben het heel geestig gedaan, ik moest ontzettend lachen.'

Het idee van de filmmaker is: als de tijd rijp is, steekt een figuur als Hitler de kop weer op. Geloof u dat ook?
'Ik geloof niet dat er een exacte kopie van Hitler op zal staan. Waarom niet? Omdat ik geloof dat de mens in staat is iets te leren. Maar als je naar de geschiedenis kijkt, moet je eerlijk bekennen dat nare figuren altijd weer terugkeren. Het zit in het menselijk dna kennelijk. En ja, dat is een pijnlijke gedachte. Ik heb niet de illusie dat je het kwaad kunt uitbannen.'

Kan kunst ook de functie van een waarschuwing hebben?
'Absoluut. Ik zou zo'n film graag aan mijn kinderen willen laten zien, al moet ik nog even kijken of deze geschikt is voor een 10-jarige. Maar ik geloof zeker dat kunst de ogen kan openen. Kunst is altijd een reactie op wat er in de maatschappij gebeurt, het stelt je vragen. Het schopt en schuurt.'

(Tekst loopt door na trailer)

Beeld uit de film Er ist wieder da. Beeld -

Nog ander nieuws gezien waar u het graag over wilt hebben?
'Geen wereldnieuws misschien, maar ik stond vandaag erg vrolijk op, want morgen openen we officieel de tentoonstelling Spaanse Meesters in de Hermitage. Het zijn prachtige doeken. Het is echt een feest om te zien, ik kan niet wachten om de deur voor het publiek open te gooien.'

Heeft u een favoriet?
'We hebben twee echte Velasquez hangen. Daarvoor moest je altijd naar Spanje, naar het Prado-museum, of naar St. Peterburg, maar nu hangen ze gewoon aan de Amstel.'

Honderdveertig doeken verkassen van St. Petersburg naar Amsterdam, is dat geen enorm stressvolle operatie?
'De doeken moeten van de muur gehaald worden, in speciale kisten gestopt worden, op transport gezet worden. Dat gebeurt met zorg en vlijt door mensen die daarin gespecialiseerd zijn. Dat doe ik niet hoor. Ik mag er niet eens bij in de buurt komen.'

De Hermitage in Amsterdam. Beeld anp

Heeft u nog een kijk- of leestip?
'Ik vind het flauw om mijn eigen tentoonstelling te noemen, dus ik kies iets anders. Het Stedelijk Museum in Schiedam heeft een prachtige overzichtstentoonstelling van Jan Schoonhoven. Mensen kennen hem misschien van de witte vakjes en hokjes maar hij deed nog veel meer.'

Werk van Jan Schoonhoven. Beeld anp

Dit is aflevering 615 van de dagelijkse 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.