Catalonië spreekt zich opnieuw uit vóór afsplitsing: meerderheid voor separatisten

Onafhankelijkheidspartijen komen op 70 van de 135 zetels

Een meerderheid van Catalonië heeft zich tijdens de verkiezingen donderdag opnieuw uitgesproken vóór afsplitsing van Spanje. Het betekent dat het de Spaanse premier Mariano Rajoy niet is gelukt de onafhankelijkheidspartijen een fatale slag toe te brengen, zoals hij hoopte toen hij in oktober het Catalaanse kabinet afzette en verkiezingen uitschreef.

Blijdschap bij de separatisten. Beeld getty

Eén partijleider zit in de gevangenis en de ander verkeert in ballingschap, maar dat lijkt de voorstanders van de onafhankelijkheid niet onschadelijk te hebben gemaakt. Ze waren donderdagavond hard op weg zich terug te vechten in het Catalaanse parlement, met een sterker mandaat dan ooit om de onafhankelijkheid door te zetten.

Nadat vrijwel alle stemmen waren geteld, stonden de separatistische partijen op 70 van de 135 zetels. De partij van de verdreven regiopremier Carles Puigdemont, Samen voor Catalonië, komt op 34 zetels gevolgd door ERC-CatSí (32) en CUP (4). De grootste winnaar was Burgers, de pro-Spaanse partij, met 37 zetels.

Puigdemont wil zijn oude kabinet in ere herstellen. Het zou dé manier zijn om korte metten te maken met de machtsovername door Rajoy, hield hij de kiezers voor. Hij blijkt er hun stemmen mee te hebben gewonnen.

'De Catalaanse republiek heeft gewonnen van de monarchie van 155', concludeerde Puigdemont donderdagnacht vanuit Brussel, verwijzend naar het grondwetsartikel waarmee de Spaanse regering de macht overnam in Catalonië. 'Het recept dat Rajoy voorlegde aan Europa heeft niet gewerkt. Rajoy en zijn bondgenoten hebben de volksraadpleging verloren waarmee ze de inzet van 155 wilden rechtvaardigen. Een meerderheid in Catalonië wil een referendum. Wij Catalanen hebben het recht dat er naar ons geluisterd wordt. Dat hebben we vannacht verkregen.'

De verdreven regiopremier Carles Puigdemont. Beeld epa

De onafhankelijkheidspolitici hebben geëist dat de politici en protestleiders die verdacht worden van rebellie en opruiing worden vrijgelaten. Ook bepleitten ze tijdens de verkiezingscampagne dat de Spaanse regering de macht terug zou geven aan het Catalaanse deelstaatbestuur.

Dialoog

Voor de toekomst willen ze ten minste in gesprek met de Spaanse regering over hoe Catalonië onafhankelijk kan worden. Alleen de kleinste en de radicaalste van de drie onafhankelijkheidspartijen hecht geen geloof aan een dialoog en wil een parallelle Catalaanse staat optuigen.

De argumenten van de Spaanse regering, die Puigdemont en zijn medestanders afschildert als een boevenbende die zijn zin probeert te krijgen langs ondemocratische weg, hebben op een flink deel van de Catalanen blijkbaar geen indruk gemaakt. Zij zien vooral een staat die hen onderdrukt - een staat die agenten met wapenstokken op hen afstuurt als ze een referendum houden, en die hun democratisch gekozen politici afvoert naar de gevangenis.

De pro-Spaanse partij Burgers, met als lijsttrekker de jonge, uit Andalusië afkomstige advocate Inés Arrimadas, boekte winst. Maar met een parlementsmeerderheid van onafhankelijkheidspartijen zal het voor haar onmogelijk zijn aan te treden als regiopremier.

De winst van Burgers (Ciudadanos) gaat ten koste van de Volkspartij (PP) van Mariano Rajoy. Burgers wist de regeringspartij af te troeven door als eerste luid en duidelijk te roepen om het ontbinden van het Catalaanse kabinet en het uitschrijven van verkiezingen. De partij ontstond tien jaar geleden in Catalonië, juist om de onafhankelijkheidspartijen van een stevig weerwoord te voorzien. Inmiddels is ze landelijk actief en blijkt ze een serieuze bedreiging te vormen voor de traditionele Volkspartij.

stemmen tellen in Barcelona. Beeld epa

De opkomst tijdens Catalaanse verkiezingen steeg tot een recordhoogte van bijna 83 procent. Het geeft aan hoezeer de regio in de greep wordt gehouden door de onafhankelijkheidskwestie. Aanvankelijk werd de hoge opkomst uitgelegd als een voordeel voor de pro-Spaanse partijen. Vooral in stedelijke gemeenten, met de meeste immigranten uit de rest van Spanje, werd een stijging gemeten.

Toch bleken de kiezers met pro-Spaanse gevoelens niet talrijk genoeg om de independentistas van de meerderheid af te houden. Dat heeft ook te maken met het getrapte Catalaanse kiessysteem. Hoewel de onafhankelijkheidspartijen een meerderheid haalden in het parlement, bleven ze steken op 47,5 procent van de stemmen.


Kom nog meer te weten over de Catalaanse crisis:

Een eenzijdige breuk? Dat wil bijna niemand
De belangrijkste vraag die bij de verkiezingen op tafel ligt: hoe moet het verder met de onafhankelijkheid van Catalonië? De Catalanen hebben een ruime keus, maar bijna niemand pleit meer voor een eenzijdige breuk met Spanje. (+)

Waarom het nu opeens zo rustig blijft
Twee maanden geleden leek de weerspannige Spaanse regio een kruitvat; sindsdien bleef het echter opmerkelijk kalm. Vier verklaringen voor deze rust. (+)

'Spanje heeft nu een positiever imago dan een jaar geleden'
De crisis heeft een opvallend bijeffect: de Spanjaarden beseffen opeens hoe belangrijk hun natie voor hen is. 'Het is nogal moeilijk om nationalisme te doen ontstaan zonder vijand', zegt politicoloog José Álvarez Junco. (+)

Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.