Nieuws

Catalonië naar de stembus: behouden de separatisten hun meerderheid?

Voor het eerst sinds 2017, het jaar van de separatistische opstand, gaan de Catalanen vandaag naar de stembus om een nieuwe regionale regering te kiezen. Volgens de peilingen kunnen de voorstanders van een onafhankelijk Catalonië hun nipte meerderheid behouden.

Een stemhokje in Barcelona, Catalonië, een dag voor de verkiezingen.  Beeld EPA
Een stemhokje in Barcelona, Catalonië, een dag voor de verkiezingen.Beeld EPA

De belangrijkste tegenstander van de Catalaanse separatisten is de socialist Salvador Illa, de Spaanse Hugo de Jonge, die midden in de coronacrisis ontslag nam als minister van Volksgezondheid om de socialisten in Catalonië te leiden.

In december 2017, twee maanden na het referendum over onafhankelijkheid, gingen de Catalanen het laatst naar de stembus. Sindsdien zijn de krachtsverhoudingen nauwelijks veranderd. Ongeveer de helft van de bevolking is voor onafhankelijkheid, de andere helft voelt zich Spaans. Het kiesstelsel bevoordeelt de landelijke gebieden waar veel separatistische stemmers wonen. ‘Het is een gebroken samenleving waarvan de helft is vernederd en gekwetst’, zei een voormalige leider van de liberale partij Ciudadanos in de Spaanse krant El País.

In de peilingen staan de socialisten en de belangrijkste pro-afscheidingspartijen ERC en Junts per Catalunya ieder rond de 20 procent. Zo dreigt in zekere zin een herhaling van 2017. Toen haalde de Ciudadanos de meeste stemmen, maar werden zij uit de regering gehouden doordat de separatistische partijen een kabinet vormden met hulp van de linkse pro-afscheidingspartij CUP.

Toch heeft het streven naar onafhankelijkheid sinds 2017 aan momentum verloren, mede doordat de pro-Catalaanse partijen voortdurend ruzie hebben gemaakt. Junts per Catalunya van de verbannen leider Carles Puigdemont zoekt nog altijd de confrontatie met de Spaanse regering, terwijl de ERC juist een dialoog wil. De partij hoopt een akkoord te sluiten over een referendum, iets wat Madrid overigens heeft afgewezen. Wel studeert de regering op een pardon of strafvermindering voor separatistische politici die tot celstraffen van 9 tot 13 jaar zijn veroordeeld.

Verzoening

In een gepolariseerde regio presenteert de socialistische kandidaat Salvador Illa zich als een een man van verzoening. Hij wil ‘de bladzijde omslaan van de laatste tien jaar die ons verdeeld hebben’. Zijn boodschap slaat aan: in de peilingen stijgen de socialisten van 13 naar ruim 20 procent. ‘In de politiek van confrontatie die we in Catalonië hebben gehad is hij het zeldzame type van de gentleman’, zei zijn partijgenoot Ferran Pedret.

In de verkiezingscampagne ging het overigens hard tegen hard. Bij het laatste tv-debat maakten kandidaten elkaar uit voor ‘fascist’ en ‘terrorist’. Leider Aragones van de ERC zei dat Illa hem aan Trump deed denken. De liberale Ciudadanos vergeleken de separatisten weer met de bestormers van het Capitool. En het extreemrechtse Vox werd in de stad Vic ontvangen met stenen, eieren, bierblikjes en meelbommen.

Illa is ook omstreden vanwege zijn beleid als minister van Volksgezondheid in de coronacrisis. Spanje behoort tot de landen die het zwaarst getroffen zijn door de pandemie, met 1.364 doden per miljoen inwoners – tegenover 838 in Nederland. Ook de laatste week was het aantal besmettingen nog altijd twee keer zo groot als in Nederland. Illa is misschien ‘een plezierige kerel’, zei Nacho Martín Blanco van Ciudadanos, maar zijn coronabeleid was ‘rampzalig’.

De tragiek van de pro-Spaanse kandidaten is dat zij alleen stemmen van elkaar afsnoepen. Vier jaar geleden boekte Ciudadanos een spectaculaire overwinning met een keiharde campagne tegen het separatisme. Nu verliest de partij aan de socialisten en aan het extreemrechtse Vox, dat in de peilingen op 7 procent staat en voor de eerste keer tot het Catalaanse parlement lijkt door te dringen.

De verkiezingen worden sterk bemoeilijkt door corona. Het aantal aanvragen voor poststemmen is verdrievoudigd. Een kwart van de vrijwilligers die per loting werden gevraagd zitting te nemen in een stembureau heeft het laten afweten uit angst voor besmetting.

LEES OOK:

Afscheid van een tragisch en prachtig land

Corruptie, werkloosheid, corona: in haar jaren als correspondent zag Maartje Bakker weinig reden tot optimisme voor de Spanjaarden. Toch is er ook veel om trots op te zijn, al lijken ze dat zelf vaak te vergeten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden