Catalonië doet Spaanse unie wankelen

Spanje lijkt aan de vooravond te staan van een staatkundige crisis. In verkiezingen die door de Catalaanse nationalisten nu al als historisch worden bestempeld, kiest Catalonië morgen een nieuw parlement. De uitkomst van de stembusstrijd leidt mogelijk tot een referendum over onafhankelijkheid van het rijkste deel van Spanje.

BARCELONA - De Catalaanse regiopresident Artur Mas, van de nationalistische partij Convergència i Unío (CiU), sloot vrijdag de campagne af op de markt in de Barcelonese wijk Born, de historische plek waar de Catalanen in 1714 werden verslagen door troepen van de Spaanse koning Filips V. Een 'symbool van het heldhaftige verzet van het Catalaanse volk dat zijn vrijheid verdedigt', aldus Mas. 'Het ligt in onze handen onze gemeenschappelijke toekomst van vrijheid, welvaart, voorspoed en sociale rechtvaardigheid te winnen.'

Mas, die in karikaturen soms als kille robot wordt afgebeeld, geniet vanwege zijn weinig populistische uitstraling veel vertrouwen bij de Catalanen. Volgens de laatste peilingen zou CiU er echter niet in slagen een absolute meerderheid in het regioparlement te behalen. Maar samen met andere Catalaans-nationalistische partijen is de benodigde meerderheid wel mogelijk.

Mas heeft aangekondigd dat de voorbereidingen voor een referendum - dat volgens de Spaanse grondwet illegaal zou zijn - hoe dan ook in januari starten. Op 11 september, de nationale feestdag van Catalonië, betoogden in Barcelona bijna een miljoen mensen voor onafhankelijkheid. Catalonië is de sterkste industriële regio van Spanje en neemt ruim een kwart van 's lands export voor zijn rekening.

De Catalaanse verkiezingsstrijd wordt gezien als de hardste en smerigste in de geschiedenis van de Spaanse democratie. Deze week beschuldigden de nationalisten en de regerende conservatieve partij in Madrid elkaar over en weer van bedrog. Aanleiding vormde de publicatie in de regeringsgezinde Madrileense krant El Mundo over een verondersteld politierapport over rekeningen in Zwitserland en Liechtenstein met 140 miljoen euro zwart geld van CiU-leiders. Mas zou toegang hebben tot twee miljoen.

De regiopresident beschuldigde daarop premier Rajoy van Spanje van een complot met een niet bestaand politierapport en deed ook aangifte van laster. Als tegenzet kondigde vicepremier Soraya Sáenz de Santamaría vrijdag aan dat justitie de opdracht heeft een onderzoek naar mogelijke bankrekeningen met zwart geld in het buitenland te starten. Tegelijkertijd wordt een mogelijk informatielek bij justitie onderzocht.

Verder staat de verkiezingsstrijd volledig in het teken van afscheiding. Naast de Catalaanse emoties gaat het om geld. Volgens de nationalisten betaalde Catalonië (7,5 miljoen inwoners en een bruto binnenlands product van ruim 200 miljard euro, ongeveer 20 procent van Spanje) in 2009 16 miljard euro meer aan belastingen dan het ontving van de staat. Op eigen benen zou ruim 8 procent van het bbp in eigen zak gestoken kunnen worden. De woede is daarbij groot over de weigering van de centrale regering om te praten over een eigen financieel statuut, waarbij Catalonië een groter deel van de belastingen houdt.

Problematisch is dat een Catalaanse staat met een schuld van bijna 160 miljard euro van start zou gaan, 80 procent van het bbp. Aangezien de Catalaanse obligaties nu al een onbetrouwbare status hebben, zou de staat praktisch afgesneden zijn van de financiële markten. In Catalaanse ondernemerskringen werd de afgelopen weken bezorgd gereageerd.

vonk

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden