Catalanen stemmen 1 oktober over onafhankelijkheid; regering wil referendum blokkeren

'Wilt u dat Catalonië een onafhankelijke staat is in de vorm van een republiek?' Dat is de vraag die de Catalanen, als het aan hun regionale regering ligt, op 1 oktober moeten beantwoorden in het stemlokaal.

Voorstanders van het Catalaanse referendum komen samen bij de regionale verkiezingen eind 2015.Beeld afp

Er is geen onderwerp dat de gemoederen zo bezighoudt in Spanje als de onafhankelijkheid van Catalonië. Een deel van de Catalanen wil niet langer bij Spanje horen, vanwege de corruptie van de grote politieke partijen daar en de in hun ogen te grote belastingafdrachten. Ook hebben ze het gevoel een aparte natie, met een eigen taal, te zijn. Al lang werd er gesproken over een referendum, maar vrijdagochtend onthulde de Catalaanse regiopresident Carles Puigdemont eindelijk de datum en de vraag.

De Spaanse regering zal er echter alles aan doen om het referendum tegen te houden. Ze wil absoluut voorkomen dat Spanje in stukken breekt. Het referendum en de onafhankelijkheid gaan volgens haar in tegen de Spaanse Grondwet, die stelt dat de soevereiniteit bij het Spaanse volk ligt.

Onbuigzaamheid

Het conflict wordt tot nu toe uitgevochten voor de rechter. Toen de Catalaanse regioregering een openbare aanbesteding deed voor stembussen, klaagde het Openbaar Ministerie haar meteen aan. Ook kondigde de Spaanse regering aan dat alle politici, ambtenaren en bedrijven die aan het referendum meewerken voor het gerecht zullen worden gesleept. Desnoods zou ze zelfs de controle over de Catalaanse politie overnemen.

Juist de onbuigzaamheid van de Spaanse staat heeft de koppigheid van de Catalanen versterkt. De zucht naar onafhankelijkheid is voor de meeste Catalanen iets van de laatste jaren. In 2006 werden de Catalaanse en Spaanse premier het nog eens over een nieuw statuut waarin Catalonië meer autonomie kreeg. Later, in 2010, bepaalde het Constitutioneel Hof echter dat het Catalaans geen voorkeurstaal mocht zijn en nam gerechtelijke en fiscale bevoegdheden terug. Door dat affront sloegen ook gematigde politici de weg in naar de afscheiding.

De eerste volksraadpleging werd gehouden in 2014. Ook toen was er veel tegenwerking vanuit de centrale staat, waardoor de Catalanen genoegen namen met een 'alternatief consult': geen echt referendum, maar een onofficiële volksraadpleging. Bijna alleen voorstanders van de onafhankelijkheid kwamen toen stemmen: 80 procent meende dat Catalonië een zelfstandige staat moest worden.

Premier Rajoy.Beeld afp

Nu is het menens

Het was een soort van voorronde in vergelijking met wat er nu gebeurt. De voorbereidingen voor het referendum volgden steeds het scenario van 2014. Tot ineens bleek dat de Catalaanse regering een heel andere slotscène in gedachten heeft. Als het referendum wordt geblokkeerd, dan is ze van plan de onafhankelijkheid eenzijdig af te kondigen. Een 'breukwet' ligt al klaar. Daarin staat onder meer dat alle bezittingen van de Spaanse staat in Catalonië worden geconfisqueerd, dat Catalonië een republiek wordt en Catalaans de enige officiële taal - ook al spreekt de helft van de inwoners Spaans. Het maakt meteen duidelijk dat het de Catalanen deze keer menens is. 'Het is liquidatie van de rechtsstaat', brieste premier Rajoy.

Ondertussen blijkt uit enquêtes dat een minderheid van de Catalanen (42 tegenover 49 procent) zich voorstander toont van afscheiding van Spanje. Nog een kleiner percentage voelt voor het eenzijdig uitroepen van de onafhankelijkheid.

Lees verder

Als Spanje een referendum dwarsboomt, dan roept Catalonië de onafhankelijkheid wel eenzijdig uit. Een wet ligt klaar. Een van de boegbeelden van de onafhankelijkheidsbeweging is singer-songwriter Lluís Llach. Wie is hij? (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden