REPORTAGE

Catalanen nerveus over illegaal referendum

Vrijwilligers bellen zich suf om de Catalanen op te roepen zondag toch vooral te gaan stemmen voor onafhankelijkheid. 'Niemand weet wat er gaat gebeuren met de uitslag.'

Met belmarathons vanuit een callcenter wordt geprobeerd zo veel mogelijk burgers naar de stembus te halen. Beeld Albert Gea/Reuters

In een leegstaand kantoorgebouw in hartje Barcelona is het callcenter van de Catalaanse afscheidingsbeweging neergestreken. De zaal vult zich met het geroezemoes van tientallen telefoongesprekken in een belmarathon. 'U weet al waar u moet gaan stemmen, dat is mooi, mijn excuses dat ik u heb lastiggevallen', zegt Salvador Termes i Tubau (64) in het microfoontje van zijn computer. Als het op aanmoedigen aankomt staat Termes i Tubau - gehuld in de blauwrode sjaal van de door hem geleide FC Barcelona supportsclub 'Les Corts' - duidelijk zijn mannetje.

'Ik ben hier als vrijwilliger om de mensen over te halen zondag te gaan stemmen voor de onafhankelijkheid', zegt de Catalaan. 'Ik doe het voor mijn ouders die dit niet meer mee kunnen maken, voor mijn kinderen en vooral voor mijn kleindochter. Zodat ze in een nieuw, vrij en democratisch land kan opgroeien.' Op een bord achter hem staat dat er al meer dan een kwart miljoen telefoontjes is gepleegd.

Al meer dan een jaar neemt het referendum Catalonië in beslag, en eindelijk is de eindspurt begonnen. Iedere avond om tien uur openden de voorstanders van afscheiding deze week hun ramen en trommelden met lepels op pannen om aandacht voor de stemming te trekken. Vooral in de provincie hangt al maanden de Catalaanse afscheidingsvlag buiten. Een half miljoen verkiezingskrantjes is door burgerplatforms voor de afscheiding uitgedeeld, en nu hopen ze nog met de belmarathons zoveel mogelijk burgers naar de stembus te halen. Aan de lijn zitten ook lokale bekendheden.

Beeld ap

Afsplitsing

Keer op keer bezwoer de nationalistische regiopresident Artur Mas dat de Catalanen in een door hem uitgeroepen referendum kunnen beslissen over afsplitsing van Spanje. Maar anders dan eerder dit jaar in Schotland, heeft de volksstemming niet de goedkeuring van de landsregering. Madrid heeft zelfs de rechter ingeschakeld om de stemming tegen te houden. Maar ondanks dat de rechter opschorting heeft gelast, gaan de Catalanen door. Zonder kieslijst en met een partijdige organisatie ontbreken echter democratische garanties. De tegenstanders van onafhankelijkheid en afscheiding zullen zondag naar verwachting grotendeels verstek laten gaan.

In het callcenter gaat het gerucht dat het leger klaar staat om in te grijpen. 'Net op Twitter gelezen dat de Catalaanse televisie meldt dat er dertig pantservoertuigen uit Zaragoza Barcelona zijn binnengereden', zegt Miquel Strubell (65), medeoprichter van een van de burgerplatforms. 'Het lijkt wel 1939 toen Franco de stad innam.'

Zal Madrid ingrijpen? Premier Rajoy en regiopresident Mas liggen al maanden op ramkoers. Nee, geen ingrijpen, verklaarde donderdag de Spaanse minister van Justitie, Rafael Catalá. De regering betwist immers niet de vrijheid van meningsuiting van Spaanse burgers. Maar dan moet de regioregering zich verder niet bemoeien met de stemming van zondag en zo de grondwettelijke orde respecteren. Zo niet, dan liggen er 'gepaste maatregelen' in het verschiet. Dat zou in theorie zelfs de afzetting van het regiobestuur en arrestatie van regiopresident Mas kunnen betekenen. En een opdracht aan de Catalaanse regiopolitie om de stembussen te verwijderen. Gisteren liet de regioregering officieel weten dat zij ondanks de waarschuwing nog steeds aan het roer stond bij de organisatie van de stemming.

Dat gaat niet altijd makkelijk. Omdat er mag geen gebruik mag worden gemaakt van de officiële kiesregisters konden kiezers zelf digitaal informatie over de kieslokalen krijgen. Het dagblad Abc, vertrouwde spreekbuis van rechts Spanje, ontdekte dat je daar ook binnen kwam met namen als 'Spongebob' of 'Lady Gaga'. Onterecht en flauw, vindt Strubell dat. 'Om zondag te kunnen stemmen moet je met je identiteitskaart bewijzen dat je in Catalonië staat ingeschreven. Met Spongebob kom je dan niet ver.'

Beeld reuters

'Meer legitimiteit'

Maar wie controleert straks de identiteitskaarten bij de ingang van het stemlokaal: het regiobestuur of de burgerbeweging? 'Ik weet het werkelijk niet', zegt Strubell. 'Ik hoop het regiobestuur, want dat geeft de stemming meer legitimiteit.' Ook op de vraag wat de stemming van zondag nou eigenlijk voor consequenties heeft, moet de medeoprichter van het platform een duidelijk antwoord schuldig blijven. 'Dat is aan de politici', zegt hij na enig aandringen. Maar het nationalistische politieke kamp is verdeeld. De radicale fractie wil volgende week het liefst eenzijdig de onafhankelijkheid uitroepen. Het gematigde deel wil niet eens nieuwe regioverkiezingen. 'Niemand', zegt Strubell, 'weet wat er maandag gaat gebeuren met de uitslag'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden