Catalaanse leiders vervolgd wegens rebellie

Maartje Bakker

MADRID

Dertien Catalaanse leiders worden door de rechter vervolgd voor het ernstige misdrijf rebellie. Dat maakte het Spaanse Hooggerechtshof vrijdag bekend. Het gaat om oud-premier Puigdemont, oud-vicepremier Junqueras, zeven van hun kabinetsleden, de oud-parlementsvoorzitter, de leider van de links-republikeinse partij en twee voormalige protestleiders.

Rechter Pablo Llarena ziet aanwijzingen dat de elf politici en twee protestleiders op een gewelddadige manier de onafhankelijkheid van hun regio wilden uitroepen. Zij riskeren daarvoor een gevangenisstraf tot 30 jaar.

Het is het begin van een vervolging van politici die haar weerga niet kent in de Spaanse democratie. Tot nu toe werd bij ‘rebellie’ gedacht aan de plegers van een gewelddadige staatsgreep in 1981.

Geweld

Het beeld dat de rechter schetst, contrasteert scherp met de manier waarop de Catalanen hun strijd voor de onafhankelijkheid altijd voorstelden. Hun troef was dat ze vreedzaam te werk gingen. Het was de les die ze leerden van de Basken: met aanslagen krijg je in Spanje niet je zin. Zij zouden dus laten zien hoe beschaafd en redelijk zijzelf en hun eisen zijn.

De rechter betoogt echter dat ook de dertien Catalaanse leiders geweld wilden gebruiken om een onafhankelijke staat te stichten. Het lichtere delict van ‘opruiing’, waarvoor bijvoorbeeld de protestleiders aanvankelijk werden vervolgd, was vrijdag uit zijn vocabulaire verdwenen.

Twee gebeurtenissen zouden cruciaal zijn. Ten eerste signaleert rechter Llarena een ‘gewelddadige opstand’ aan de vooravond van het onafhankelijkheidsreferendum van 1 oktober 2017. Als de Guardia Civil het departement van vicepremier Junqueras doorzoekt, met de bedoeling de volksstemming te verhinderen, verzamelt een boze menigte zich voor de deur. De agenten kunnen het pand na gedane zaken niet veilig verlaten en hun politiewagens worden aan gruzelementen geslagen.

De rechter neemt het de Catalaanse protestleiders kwalijk dat ze daarna opnieuw oproepen tot demonstraties, ook al hebben ze gezien dat het mis kan gaan. Tijdens het referendum van 1 oktober zetten zij hun achterban zelfs recht tegenover de politie.

Ten tweede beschrijft de rechter een bijeenkomst een paar dagen voor 1 oktober. De politie waarschuwt Carles Puigdemont en enkele getrouwen dat het riskant is het referendum door te laten gaan, omdat dit tot een escalatie van het geweld kan leiden. Het Catalaanse deelstaatbestuur besluit echter dat de stemming, die verboden is door het Grondwettelijk Hof, toch moet worden gehouden.

Strategie

Het leidt er toe dat op 27 oktober 2017 eenzijdig de Catalaanse republiek wordt uitgeroepen. Het Hooggerechtshof ziet dit als uitkomst van een strategie waartoe al in 2014 werd besloten. Ook nu nog zouden dezelfde ideeën ‘latent’ aanwezig zijn in de Catalaanse politieke top en zelfs steeds een ‘grotere scherpte’ krijgen.

Vier rebellie-verdachten bevonden zich al in de gevangenis, nog eens vijf werden daar vrijdag door de rechter naartoe gestuurd. De overige vier houden zich op in het buitenland. Puigdemont en twee van zijn bewindslieden zijn in België. De leider van de links-republikeinen bleek naar Zwitserland te zijn ontkomen.

Onder de Catalaanse ministers die achter de tralies verdwenen, bevond zich Jordi Turull. Hij was de beoogd premier van Catalonië, nadat Puigdemont en protestleider Jordi Sànchez waren afgevallen. Het kwam donderdag tot een stemming over zijn kandidatuur. Die eerste stemronde verloor hij echter: de anarchisten vonden dat zijn toon te gematigd was.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.