CASTRO ?

Fidel Castro is op 13 augustus 75 jaar geworden. De Cubaanse leider heeft zijn land ruim 42 jaar geleid, langer dan alle socialistische leiders uit het verleden....

Gert Oostindie, hoogleraar antropologie van het Caribisch gebied: 'Castro is een macho met een missie. Toen hij begon had hij iets te bieden. Hij had een doel en zei: zo gaan we het doen. Dat is verkeerd uitgepakt, maar hij heeft wel kloten. In de Latijns-Amerikaanse cultuur is hij een harde, sterke leider, een caudillo. Ook al doet hij het niet goed, dan nog dwingt hij bewondering af.

Laatst werd Castro op weg naar Europa ondervraagd door journalisten. Een van hen wees Castro erop dat al veertig jaar aan de macht is en dat Cuba een puinhoop is. Of het geen tijd werd om op te stappen. Castro zei: nee, juist niet. Opstappen is nu het laatste waaraan ik denk.'

Uit een document van de FBI uit 1959: 'Op 19 februari 1959 verscheen Castro in een van de populairste televisieprogramma's van Cuba. Ten minste een miljoen mensen bleef tot het einde toe kijken. Normaal duurt het programma een half uur tot een uur, maar Castro wilde alleen komen als hij onbeperkt mocht spreken. Dat deed hij vier uur lang, zonder onderbreking. Zijn woorden bleven maar uit zijn mond komen, hij leek letterlijk in staat voor altijd te praten, over welk onderwerp dan ook. Hij heeft een nonchalant en informeel taalgebruik en spreekt met een overweldigende vitaliteit en snelheid.'

Jaap van Ginneken, psycholoog en in 1968 in Cuba deelnemer aan een zomerkamp voor radicale studenten uit West-Europa: 'Mijn eerste indruk, en alle illusies die daarbij hoorden, was positief. We waren doordrongen van de ellende in de Derde Wereld, dat dat veranderen zou en dat het in Cuba ging gebeuren. Die belofte is nauwelijks gerealiseerd. Anderzijds heeft de buitenwereld zich buitengewoon unfair opgesteld, zoals de VS en Nederland. Een deel van het Cubaanse fiasco is hieraan toe te schrijven.'

Nico Varkevisser, voorzitter van het comité Cuba Sí: 'Ik wil eigenlijk niet op uw vragen over Castro reageren. De Volkskrant heeft altijd slecht geschreven over de revolutie.'

Kees van Kortenhof, elf jaar voorzitter van Stichting Glasnost in Cuba: 'Castro wierp eind 1958 met zijn revolutionaire beweging van communisten tot liberalen het bewind-Batista omver. Dat is zijn verdienste. Daar staat tegenover dat hij een nieuwe dictatuur vestigde. Sociaal-economisch zit Cuba in een diep dal. Met de landbouw ging het aanvankelijk goed. Alles in Cuba groeide en bloeide. Maar de invoering van staatsboerderijen heeft de motivatie van de Cubaanse boeren kapotgemaakt.'

Liduine Zumpolle van Pax Christi: 'Castro beheerst alles in Cuba. De maatschappij is gebaseerd op angst en klikken. Elke Cubaan is afhankelijk van de heerser, die dat van de Stasi heeft geleerd. Cubanen zijn gegijzelden, op weg naar de catastrofe.'

Van Kortenhof: 'Tot zijn verdiensten worden het goede onderwijs en de gezondheidszorg gerekend. Het onderwijs is echter strak gereguleerd. Een kritische Cubaan wordt voor andere inzichten gestraft; en met hem zijn familie. In de gezondheidszorg heerst apartheid. Er is zorg voor rijke toeristen, maar de gewone Cubaan kan alleen aspirientjes kopen. Als hij dollars heeft.

Castro's geheim is misschien wel dat hij erin is geslaagd de romantiek rond de revolutie te exploiteren. In communistisch Cuba schijnt altijd de zon. De Cubaanse gastarbeiders in de toenmalige DDR hadden maar één wens: zo gauw mogelijk naar het westen.'

Van Ginneken: 'Bij charismatische leiders gaat het om een combinatie van persoonlijke eigenschappen en daarbij is het maar ten dele van belang of leiders die werkelijk hebben. Belangrijker zijn de eigenschappen die hen worden toegedicht. Castro heeft een roomse achtergrond en heeft zeker plezier gehad van zijn jezuïetenopleiding. Aan zijn manier van leidinggeven zitten quasi-religieuze elementen, net als bij Che Guevara, die een christusfiguur vertegenwoordigde. '

R. Hofman van Sigarenmagazijn Hofman in Assen: 'Castro rookt al een paar jaar niet meer, misschien heeft ie daarom de 75 wel gehaald. Toen hij nog wel rookte, rookte hij de beste sigaren die er zijn, Havana's. Cuba heeft het meest ideale klimaat voor de tabaksplant en ook nog eens goeie grond. De smaak die de sigaar daardoor krijgt, kun je niet imiteren. Je kunt wel Cubaanse sigaren namaken, opgerolde tabaksbladeren. De nerven zijn daar nog zichtbaar, terwijl Hollandse sigaren gemengde en verkruimelde tabak bevatten, ingepakt door een dekblad. Ze zijn wel moeilijker te roken , maar Cubaanse sigaren ruiken en smaken geweldig, zeker als ze gemaakt zijn van Cubaanse tabak. Helaas komen die maar mondjesmaat op de markt door het exportverbod.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden