Carter-imago kleeft Obama aan

Voor de huidige bewoner van het Witte Huis staat George W. Bush ongetwijfeld bovenaan de lijst ‘Voorgangers om niet mee gezien te worden’. Maar de weinig geliefde, kort regerende Jimmy Carter is evenmin een aanrader. Voor diens adjudant Walter Mondale, tevens verliezend Democraat in 1984 geldt ook: bij voorkeur omzeilen.

Het probleem is dat Carter én Mondale pogen hun reputaties te herstellen. Met verse memoires onder de arm leveren ze president Obama ongevraagd advies. Ze vergelijken de Carter-tijd met Obama’s perikelen en roepen zo herinneringen op aan de politiek mismoedige jaren zeventig. De Republikeinen in het Congres wonnen tweemaal op rij, terwijl Carters presidentschap strandde in ineffectiviteit.

Zo bestendigen deze oude Democraten een hardnekkig beeld: de regering is vlak voor de congresverkiezingen haar spelvoordeel kwijt, om het zachtjes uit te drukken.

Auto-industrie gered

Obama heeft sinds begin 2009 veel voor elkaar gekregen. De beloofde hervorming van de gezondheidszorg kwam er. De auto-industrie werd gered, de financiële sector werd strakker gereguleerd, de recessie werd bezworen met miljardenimpulsen.

Maar de werkloosheid blijft hoog en een gevoel van misère hangt nog steeds in de lucht. Dat vertaalt zich in beroerde waarderingscijfers. Een meerderheid van de bevolking is niet te spreken over dit presidentschap. Die meerderheid groeit als het gaat om economisch beleid. 60 procent vindt dat het ‘de verkeerde kant op gaat’ met het land. Over het door Democraten beheerste Congres is 70 procent ontevreden.

Gezien dat laatste cijfer lijkt het er op dat de Republikeinen tientallen zetels in het Huis van Afgevaardigden en een aantal senaatszetels zullen winnen.

Peilingen zijn irrelevante momentopnamen, betoogt elke president – vooral als de peilingen onweer voorspellen. Maar perceptie telt. Als kandidaat was Obama inspirerend, soms magisch, en wist massa’s in vervoering te brengen. Hoe vlug stortte het kaartenhuis van verwachtingen in. ‘Hij is koud; hij is geprikkeld; hij is niet grappig, en hij begint vreselijk langdradig te worden’, schreef de linkse commentator Michael Wolff ruim een jaar geleden.

Incompetent

En nu? ‘Hoe verloor Obama zijn aantrekkingskracht?’ ‘Democraten ogen incompetent in grote kwesties.’ ‘Nieuwe peilingen tonen verlies Democraten.’ ‘Obama’s Jimmy Carter-probleem.’ Het zijn eind september zomaar wat koppen op RealClearPolitics.com.

Bush vroeg loyaliteit en discipline van zijn raadgevers. Dat schiep continuïteit en rust. Onder Obama is het halve economische team vertrokken, met topadviseur Larry Summers als klap op de vuurpijl. Over het Afghanistan-beleid werd geruzied en gescholden, blijkt uit een nieuw boek van Bob Woodward.

Democraten maken zich zorgen over de Tea Party en de frustratie die deze ultra-conservatieve volksbeweging belichaamt. Maar links lijkt ook zonder conservatieve hulp te struikelen. Republikeinen genieten met name van het spektakel rond de omstreden Nancy Pelosi, de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden. Mocht rechts een meerderheid winnen, dan zal zij diep vallen, als eerste vrouw op die machtige positie.

Ze wordt door een groeiend aantal collega’s gemeden als een besmettelijk virus, omdat de Huis-fractie onder haar leiding wordt gezien als ‘tax happy’. Belastingen omhoog in zware tijden – nooit een goed idee, beseffen partijgenoten die openlijk melden haar niet langer te steunen.

Onlangs herinnerde Mondale zich ‘hoe Carter zijn zelfvertrouwen verloor om de bevolking te beïnvloeden’. Dat deed hem aan Obama denken, voegde Mondale eraan toe. Carter zelf: ‘Ik leunde te zwaar op het Congres met een reeks controversiële en politiek-kostbare voorstellen’. De parallel met Obama was zó duidelijk dat Carter die niet eens hoefte te trekken. Het oude adagium dringt zich op: met zulke vrienden heeft de president geen vijanden meer nodig.

Barack Obama tijdens zijn speech voor het congres. (EPA)Beeld EPA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden