Carnavalsmuseum Den Bosch

In Oeteldonk is het altijd carnaval. Peter de Graaf leert dat het feest veel gedaantes kent...

In het Carnavalsmuseum in Den Bosch is het altijd carnaval. Want het Oeteldonks Gemintemuzejum is het hele jaar geopend, van 11 over 1 tot 11 over 5 ’s middags. Maar er is een uitzondering: op het moment suprème, met carnaval dus, is het Carnavalsmuseum gesloten. ‘Dan zijn we op wintersport’, grapt vrijwilliger Ton de Goey.

Het museum, in 2001 geopend, wordt beheerd door De Oeteldonksche Club van 1882, die al één en een kwart eeuw waakt over de carnavalstradities en –rituelen in de Brabantse hoofdstad. Het is gevestigd op een idyllische plek in het centrum, langs de Dieze. Tot vlak na de oorlog stond hier het poortgebouw van een klooster dat ooit zeshonderd nonnen huisvestte.

Het museum geeft een overzicht van het carnavalsfeest over de hele wereld, met maskers, kostuums, vaandels, filmpjes en liedjes. ‘Het is niet zomaar een feestje’, zegt De Goey. Zo leren we dat het van oudsher een vruchtbaarheidsfeest is dat de overgang van winter naar lente markeert. Zelfs de feesten voor de Griekse god Dionysos en de Egyptische god Osiris vertoonden kenmerken van het carnaval.

Het carnaval is later slim ingekapseld door de kerk. Het wordt ook wel aangeduid als vastenavond of vastelavond: iedereen uit zijn dak voor het vasten begint. Maar het komt van het Germaanse woord ‘faselen’, dat met vruchtbaarheid heeft te maken. Carnaval was vooral een feest waarin mensen het lengen der dagen en de vruchtbaarheid van gewas, mens en dier vierden.

We leren dat het carnaval overal anders wordt gevierd. In bergachtige gebieden, van Spanje tot Bulgarije, lopen mensen met afschrikwekkende maskers op om de demonen te verdrijven. In Zuid-Amerika en het Caribisch Gebied hebben ze extravagante uitdossingen en het ritme van de samba.

Dichterbij huis zijn er ook verschillen. Zo wordt onder de rivieren vooral het Rijnlandse carnaval gevierd, dat zich vanuit Keulen vanaf 1823 heeft verspreid. Met veel pronkveren, die in Oeteldonk schamper ‘plafondschuivers’ worden genoemd. Want in Den Bosch (en Bergen op Zoom) wordt het afwijkende Bourgondisch carnaval gevierd, het feest van de parodie en kolderieke scherts.

Een speciaal hoekje is ingericht voor de ‘Vader van het Oeteldonkse Lied’: Wim Kersten, legendarisch vanwege de carnavalskraker Bij ons staat op de Keukendeur. En het enige echte kunstwerk hangt achter plexiglas: een beschilderde papieren zak van Lucebert. ‘Daar hebben we nog dik voor moeten betalen’, aldus De Goey.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden