Column

Carly Fiorina, Amerika's Margaret Thatcher

Column Derk Jan Eppink

Toch dook onder de kandidaten iemand op die Trump pareerde. Het is een vrouw: Carly Fiorina (61).

Carly Fiorina. Beeld AFP

De opmars van presidentskandidaat Donald Trump doet Republikeinse topleiders huiveren. Hun favoriete kandidaat, Jeb Bush, verdampt voor het oog van ontevreden kiezers. Toch dook onder de kandidaten iemand op die Trump pareerde. Het is een vrouw: Carly Fiorina (61). Ze troefde hem af tijdens het tweede debat van Republikeinse kandidaten. Fiorina debatteert offensief, doelgericht en messcherp. Ze kan zich ontpoppen tot de Amerikaanse Margaret Thatcher.

Dit voorjaar kreeg ik, via de denktank waaraan ik ben verbonden, het verzoek een ontmoeting bij te wonen van geldschieters met presidentskandidate Carly Fiorina. Zij is voormalig hoofd van het bedrijf Hewlett-Packard (HP). In peilingen noteerde ze 1 procent. Onder de 17 Republikeinse kandidaten stond ze op plaats 14. Ik moest haar vragen stellen over buitenlands beleid. Geldschieters uit Wall Street wilden weten wat voor vlees ze in de kuip hadden. Bij veel kandidaten is 'het buitenland' vaak een struikelblok.

Ik vroeg haar hoe ze het Amerikaanse buitenlands beleid vorm zou geven met alle crises in de wereld. Fiorina sprak helder en zelfverzekerd. Ze kende het buitenland goed en sommige wereldleiders persoonlijk, zoals de Duitse bondskanselier Angela Merkel, de Russische president Vladimir Poetin en de Israëlische premier Benjamin Netanyahu.

De rode draad door huidige brandhaarden is een Amerika dat zich beperkt tot 'leading from behind'. Potentaten van diverse pluimage krijgen alle ruimte. Fiorina's concept gaat uit van Amerikaans leiderschap en een hechte band met bondgenoten. Ze sprak vanuit een krachtige overtuiging. 'Een nieuwe Thatcher', dacht ik.

Geldschieters hielden hun checkboekjes nog even in de binnenzak. Ze stond immers op 1 procent. Maakte ze een kans? Ze kondigde aan dat de televisiedebatten van Fox News en CNN haar kans waren. Dat gebeurde. Begin augustus won ze overtuigend het debat op Fox News van kandidaten onderaan de lijst. In september speelde ze een hoofdrol in het CNN-debat. Trump beweerde dat hij zware hoofdpijn kreeg als hij Fiorina's gezicht zag. Hij noemde haar een 'robot'. Het leven van Fiorina ging niet altijd over rozen. Ze verloor een stiefdochter aan drugsmisbruik en kreeg te maken met borstkanker. Fiorina gaf hem onderuit de zak. 'Alle vrouwen in dit land hebben goed begrepen wat Trump heeft gezegd', zei ze. Het was haar 'Thatchermoment'. Ze steeg van 14 naar de top-3.

Ze werd ineens de 'anti-Trump'. Rich Lowry, hoofdredacteur van de National Review, zei op Fox News: 'Carly sneed zijn ballen eraf met chirurgische precisie'. Trump reageerde furieus en boycot nu Fox News. Niet zo verstandig want de meeste Republikeinse kiezers stemmen op die zender af.

Het omgekeerde gebeurt ook. Scott Walker, gouverneur van Wisconsin, gold als grote favoriet. Hij won drie moeilijke verkiezingen in Wisconsin en leek klaar voor het grote werk. In Iowa, staat van de eerste voorverkiezing in februari volgend jaar, leidde hij in opiniepeilingen. Tijdens de debatten verbleekte Walker. Over veel politieke thema's had hij 'geen mening'. Of hij blunderde. Toen Trump voorstelde een muur tussen Mexico en de VS te bouwen, bepleitte Walker een muur tussen de VS en Canada. Geldschieters kozen het hazenpad. Kiezers haakten af. Walker peilde minder dan 1 procent en zijn campagne ging failliet.

Als topkandidate wordt Fiorina nu flink op de proef gesteld. Trump durft haar niet meer uit te schelden maar noemt haar 'de slechtste zakenvrouw ooit'. Als hoofd van HP schrapte Fiorina tijdens een crisis in de computersector 30 duizend banen om er 80 duizend te redden. In 2005 werd Fiorina ontslagen door de Raad van Bestuur hoewel HP weer 150 duizend mensen in dienst had. Volgens de meeste bestuurders was de beurswaarde te ver gedaald. Ze loodste echter een stagnerend bedrijf door de crisis. Zonder harde maatregelen zou HP failliet zijn gegaan.

Haar opponenten schilderen haar af als 'harteloze vrouw' die 30 duizend mensen ontsloeg. Thatcher werd als minister van onderwijs verketterd toen ze in 1971 gratis schoolmelk afschafte. Haar tegenstanders lanceerden de slogan: 'Thatcher the Milksnatcher'. Het achtervolgde haar jarenlang, maar ze liet zich niet uit het veld slaan. Ze ontwikkelde doorzettingsvermogen, bepaalde de agenda en bood leiderschap. Fiorina werpt zich niet op als 'de vrouwelijke kandidaat', zoals Hillary Clinton, maar als kandidaat die ook vrouw is. Zoals Thatcher. Het Republikeinse gezelschap kandidaten met veelal zwakke, soms clowneske mannen heeft duidelijk behoefte aan een Iron Lady.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.