Carla del Ponte wordt even gevreesd als de inquisitie

Carla del Ponte kreeg als Zwitserse procureur-generaal de reputatie van maffiajager. Onlangs legde ze Jeltsin het vuur na aan de schenen....

EEN WEEK geleden ondervroeg Carla del Ponte, toen nog procureur-generaal van Zwitserland, een belangrijke getuige in 'Kremlingate', het Russische corruptieschandaal. Haar informant verklaarde dat hij de handtekening van president Jeltsin had gezien onder dubieuze betalingen met creditcards van het Zwitserse bedrijf Mabetex. Een verhoor van Jeltsin komt steeds dichterbij. Dat kan op het conto van Del Ponte worden geschreven.

Slobodan Milosevic kan niet opgelucht ademhalen nu Louise Arbour bij het Joegoslavië-Tribunaal vertrekt. Vandaag volgt Carla del Ponte (52) haar op als hoofdaanklager. Zij is vastbesloten de president van Joegoslavië voor het oorlogstribunaal te brengen. 'Ik beschouw dat niet als een onrealistisch doel', zei ze tegen de Roemeense krant Repubblica. Het Russische weekblad Itogi schreef: 'Als iemand de bankrekeningen van Milosevic in Zwitserland kan opsporen, is Del Ponte het wel.'

Del Ponte verwierf haar reputatie als maffiajager in de jaren tachtig. Samen met aanklager Paolo Bernasconi pakte ze toen in haar geboorteplaats Lugano de drugs- en wapenmaffia aan. In 1985 werkte ze mee aan de ontmanteling van de zogeheten Pizza Connectie, waarbij de Italiaanse maffia de winst van de heroïnehandel naar Zwitserland doorsluisde.

Vier jaar later ontsnapte ze ternauwernood aan een bomaanslag toen zij een bezoek bracht aan Giovanni Falcone. De Italiaanse anti-maffiarechter kwam in 1992 bij een aanslag om het leven. Sindsdien rijdt Del Ponte in gepantserde auto's en kan ze geen boodschappen doen zonder lijfwachten.

Del Ponte heeft tomeloze bewondering voor haar oude vriend Falcone. 'Hij was de belichaming van hardnekkigheid', zei ze. De moord op Falcone zou een van de redenen zijn waarom zij haar strijd tegen de georganiseerde misdaad, sinds 1994 als procureur-generaal van Zwitserland, zo onverbiddelijk heeft voortgezet. Evenals haar kruistocht tegen het terrorisme en het witwassen van zwart geld.

'Zwitserland was altijd bekend om zijn financiële diensten. Maar nu moet het land bekend worden om schoon geld', bezwoer Del Ponte in 1996 in The Christian Science Monitor. Drie jaar later is haar strijd nog niet gestreden. De politiek wilde geen regeling treffen om kroongetuigen te horen en de discussie over het bankgeheim suddert voort.

Het feit dat Del Ponte in eigen land justitiële hervormingen wilde doorvoeren en het durfde op te nemen tegen de machtige bankierslobby, maakte haar internationaal geliefd en een betrouwbare kandidaat voor een VN-post. Secretaris-generaal Kofi Annan noemde haar optreden in Zwitserland 'krachtig en vastberaden'.

Deze zomer maakte Arbour bekend dat zij plaats ging nemen in het Canadese hooggerechtshof. Menig criticus dacht dat de VN-Tribunalen van Joegoslavië en Rwanda op hun gat zouden komen te liggen. Het zou immers moeilijk zijn een opvolger te vinden waarmee de leden van de VN-Veiligheidsraad unaniem konden instemmen. Temeer daar werd verwacht dat Rusland dwars zou gaan liggen wegens de NAVO-bombardementen op Joegoslavië en Arbours aanklacht tegen Milosevic.

Del Pontes benoeming op 11 augustus kwam verrassend snel. Rusland noemde haar een 'acceptabele' keuze. Dat is minder verrassend dan het lijkt. Het Kremlin zag iemand verdwijnen die het afgelopen jaar een gevaar was geweest voor de gevestigde belangen in Rusland.

Begin dit jaar begon Del Ponte een onderzoek naar het aannemen van steekpenningen en het witwassen van zwart geld door hoge Russische functionarissen als zakentycoon Boris Berezovski en Valeri Oekolov, de echtgenoot van een van Jeltsins dochters. Del Ponte riep de hulp in van haar Russische ambtgenoot Skoeratov en stuurde een deel van het bewijsmateriaal naar Rusland.

Skoeratov begon enthousiast aan zijn corruptie-onderzoek. Prompt daarna verscheen op de Russische tv een in het geheim opgenomen video van de procureur in bed met twee prostituees. Skoeratov zou zich hebben laten omkopen door een bevriende zakenman en werd op non-actief gezet. In Nezavisimaya Gazeta uitte Skoeratov nog zijn bewondering voor zijn collega: als Rusland tien Del Pontes zou hebben, zou het land zich in een 'andere richting' ontwikkelen.

Del Ponte is zowel in Zwitserland als in Rusland een beroemdheid die zowel bewondering als onbehagen oproept. Ze oogst waardering voor haar agressieve aanpak, maar wordt ook afgeschilderd als een carrièrevrouw die louter uit ijdelheid handelt. Ze heeft dikwijls het verwijt gekregen met fanfaremuziek arrestaties aan te kondigen zonder dat het uiteindelijk tot veroordelingen kwam.

Onlangs kreeg Del Ponte nog een zware tegenslag te verduren. Haar bureau wilde 90 miljoen dollar confisqueren van Zwitserse rekeningen die toebehoorden aan Raul Salinas de Gortari - de broer van de voormalige Mexicaanse president. Maar het Zwitsers hooggerechtshof oordeelde dat Del Ponte niet bevoegd was beslag te leggen op het geld op grond van vermoedens dat het gedeeltelijk om drugsgeld ging.

Salinas' advocaat Luengo zei over Del Ponte: 'Ze handelt alsof we nog in de tijd van de inquisitie leven.' Maar Del Ponte laat zich niet uit het veld slaan door zulke aantijgingen. Zoals wijlen rechter Falcone over haar zei: non guarda in faccia nessuno - ze houdt met niemand rekening.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden