Carla del Ponte is nu overal in Balkan de gebeten hond

De afgelopen weken behoorden tot de roerigste uit de geschiedenis van het Joegoslavië-Tribunaal. Op 7 maart arriveerde de voormalige chef-staf van het Joegoslavische Volksleger, Momcilo Perisic, in Den Haag....

Het bleef niet bij deze primeur. Op 9 maart arriveerde de eerste oud-topcommandant van het Kosovo Bevrijdingsleger (UCK) in het Scheveningse detentieoord aan de Pompstationweg. Ramush Haradinaj, aangeklaagd wegens misdaden tegen Serviërs en Albanezen in de periode 1998-'99, was de dag daarvoor afgetreden als premier van Kosovo. Het was de eerste keer dat een regeringsleider-in-functie zijn biezen moest pakken na een aanklacht van Del Ponte.

De hoofdaanklaagster toonde zich met deze oogst niet tevreden. Op 7 maart verklaarde zij in een interview wederom dat Servië onvoldoende doet om het Tribunaal tegemoet te komen. 'Samenwerking bestaat niet uit vrijwillige overgave (van een aantal aangeklaagden). Samenwerking is het opsporen en arresteren van voortvluchtigen.' Volgens Del Ponte kan Ratko Mladic met een beetje goede wil van Servische zijde binnen een paar uur in Den Haag zijn. In hetzelfde interview viel ze uit naar Kroatië, dat verzuimt zijn eigen Mladic, generaal Ante Gotovina, op te pakken.

Volledige samenwerking met het Tribunaal is voor de Europese Unie een voorwaarde voor het beginnen van toetredingsonderhandelingen met Kroatië. Vandaag beslist de Raad van Ministers of die al dan niet zullen worden uitgesteld.

Een en ander blijft niet zonder lokale gevolgen. Van een situatie waarin het Tribunaal voornamelijk werd veracht in Servisch gebied, lijkt een situatie te ontstaan waarin Del Ponte en de haren ook bij representanten van andere etnische groepen verontwaardiging oproepen. Bosnische moslim-politici noemden de uitlevering van Rasim Delic puur politiek. De Kroatische parlementsvoorzitter Vladimir Seks stelde dat het Tribunaal de pro-Europese krachten in Kroatië ondermijnt. Het hevigst was de kritiek op het Tribunaal in Kosovo. Agim Ceku, hoofd van Kosovo Beschermingskorps (TMK), noemde het aanklagen van premier Haradinaj 'een groot onrecht en een belediging van Kosovo'.

De Kroatische filosoof en mensenrechtenactivist Zarko Puhovski zei over de mate van schuld die aan de partijen in de Joegoslavische oorlogen kan worden toebedeeld, ooit het volgende: 'Je kunt Serviërs confronteren met het feit dat het Milosevic was die het taboe op het gebruik van smerige methodes doorbrak. Maar wat je de andere partijen ten laste kunt leggen, is het enthousiasme en de gretigheid waarmee zij bereid waren het spel op dezelfde manier te spelen. In feite was dat de ultieme triomf voor Milosevic: iedereen nam zijn methodes over.'

De recente acties van het Tribunaal zouden kunnen worden gezien als het begin van een evenwichtigere spreiding van de schuld over de etnische groepen. De door Del Ponte bestelde Ante Gotovina is in Kroatië een volksheld, maar was niets anders dan een etnische zuiveraar à la Mladic. Het Kosovo Bevrijdingsleger werd actief in de tijd dat in de provincie een apartheidsregime van kracht was, maar vermoordde, terroriseerde en verjoeg op grote schaal Serviërs en niet-coöperatieve Albanezen. De naar Den Haag overgekomen Haradinaj is niet de enige ex-UCK'er met een interessante cv voor Del Ponte.

Het probleem zit 'm in de lokale gevolgen. Servische commentatoren stellen al jaren dat het de ondiplomatieke Del Ponte is die, met haar lange lijsten met Servische verdachten, de stemmen binnenhaalt voor de ultranationalisten.

Dat kan zij elders ook. In Kosovo werd de internationale troepenmacht SFOR met zeshonderd Duitse en vijfhonderd Britse soldaten versterkt uit angst dat de enkele reis Den Haag van Haradinaj een geweldsgolf zou uitlokken.

Het Tribunaal is opgericht om de waarheid over de Joegoslavische oorlogen boven tafel te krijgen, de voornaamste schuldigen te berechten en bij te dragen aan een cultuur waarin verzoening tot stand kan komen. Zijn doelmatigheid inzake de eerste twee punten hoeft niet in twijfel te worden getrokken. Maar in de praktijk lijkt het in plaats van het derde punt bij te dragen aan het prolongeren van een cultuur van verongelijktheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden