Troonrede

Carine Crutzen: 'In dit land zijn we liever grijze muizen dan vurige tijgers'

Prinsjesdag staat voor de deur, met de eerste troonrede van onze nieuwe koning. Volkskrant.nl brengt vier alternatieve troonredes. Vandaag de alternatieve troonrede van actrice Carine Crutzen. 'Dit is een land dat liever zijn papieren op orde heeft dan zijn patiënten.'

Koningin Maxima en Koning Willem-Alexander. Beeld anp

Ridderzaal. Zo'n 200 opgeprikte mensen, van wie ongeveer een derde met wanstaltige hoeden, wachten op wat komen gaat. Er klinkt gedempt geroezemoes.

Koning Willem-Alexander komt op met een bijl in zijn hand. Hij heeft een perfect gesneden pak aan en zijn haar heeft nog nooit zo goed gezeten.

Hij loopt richting publiek, blijft staan, kijkt het gezelschap een moment strak aan en zegt dan op luide toon:

'Landgenoten.'

Dan draait hij zich om en vastbesloten stormt hij op de troon af en valt deze aan als een wild dier. Houtsplinters spatten in het rond. De koning brult en beukt en in korte tijd is de troon naar God. Hij loopt weer naar voren en kijkt naar de met stomheid geslagen, verbijsterde hoeden die hem met open mond aanstaren.

Stilte. Lange, lange stilte. Alleen het koninklijk hijgen is hoorbaar...

Willem-Alexander: 'Landgenoten, de dag die u wist dat zou komen is eindelijk hier. Daar sta ik dan met de W van Willem en drie vingers in de lucht. Ik ben uw koning en ik wil u wat vragen.

Is er één troonrede geweest, uitgesproken door mijn moeder of grootmoeder die diepe indruk op u heeft gemaakt? Is er één rede geweest die niet bol stond van platitudes en onbegrijpelijke zinnen? Die niet dodelijk saai was en gespeend van elke interessante gedachte?

Ik vraag het u, spreek, maar wie nu zwijgt, zwijgt voor eeuwig.'

Stilte. 'Mooi.'

Poppenkast
'Wij zijn verworden tot personages in een slecht toneelstuk. Ik vraag u uw ludiek bedoelde hoeden af te zetten en u te gedragen als mensen. Want dat is wat er aan schort: wij zijn geen mensen meer. Vindt u dit geen enorme poppenkast?

Wij zijn gevangen in regels en hokjes en we zien zelf de tralies niet meer. We leven in een land van übercontrole en we gaan voorbij aan de essentie. We durven ons niet meer uit te spreken omdat we bang zijn om te kwetsen. We maken ons druk om de toon van het debat en weten niet meer wat de inhoud is.

We zijn liever grijze muizen dan vurige tijgers, liever gemiddeld dan origineel. We durven niet meer zelf te denken, we twitteren elkaar na.
Dit is een land dat niet meer ziet dat de waanzin bereikt is als er gepleit moet worden voor het recht op schone luiers in tehuizen, een land dat het normaal vindt onderscheid te maken tussen fysiek en geestelijk lijden; dat mensen buiten spel zet omdat hun ziektes te duur zijn voor de gemeenschap; een land dat liever zijn papieren op orde heeft dan zijn patiënten.

 
Is er één troonrede geweest, uitgesproken door mijn moeder of grootmoeder die diepe indruk op u heeft gemaakt? Die niet dodelijk saai was en gespeend van elke interessante gedachte?
Actrice Carine Crutzen. Beeld afp
 
'Wij zijn verworden tot personages in een slecht toneelstuk. Ik vraag u uw ludiek bedoelde hoeden af te zetten en u te gedragen als mensen

Alles reguleren
We zijn een land dat computers in het onderwijs hoger acht dan goede docenten; een land dat de aantrekkingskracht van steden om zeep helpt door alles te reguleren. Cafés krijgen boetes als hun klanten op het terras 50 centimeter voorbij de streep staan, omdat de buurvrouw heeft geklaagd.

Een land dat vindt dat kunst bewijsbaar van belang moet zijn en anders geen recht heeft op bestaan. Een land dat bang is om grenzen te verleggen en daarom krampachtig grenzen trekt. Het leven heeft geen adem meer, we raken verstikt en verzuurd.'

Máxima komt op, zo mooi als een koningin in een sprookje maar kan zijn. Ze neemt de bijl uit de hand van Willem Alexander en slingert hem hoog in de lucht. Geluid van brekend glas.

Máxima: 'Hierbij verklaar ik het glazen plafond voor geopend. Geen verschil in salaris meer tussen mannen en vrouwen en afgelopen met het gezeur over vrouwen- of mannenquota, maar de beste persoon op de juiste plek. Waarom regels omwille van regels, als er te veel uitzonderingen zijn? Daarom keren we de zaak vanaf nu om: uitzonderingen zijn de regel en regels zijn een uitzondering.'

 
We zijn een land dat vindt dat kunst bewijsbaar van belang moet zijn en anders geen recht heeft op bestaan. Een land dat bang is om grenzen te verleggen en daarom krampachtig grenzen trekt
Koningin Maxima. Beeld anp
 
Máxima neemt de bijl uit de hand van Willem-Alexander en slingert hem hoog in de lucht. Geluid van brekend glas. ‘Hierbij verklaar ik het glazen plafond voor geopend. Geen verschil in salaris meer tussen mannen en vrouwen en afgelopen met het gezeur over vrouwen-of mannenquota, maar de beste persoon op de juiste plek.’

Heilloze prietpraat
Willem-Alexander loopt naar Máxima en zoent haar. Met de armen om elkaar heen draaien ze zich naar de zaal en Willem-Alexander zegt:
'Wij danken u zeer voor het droomboek; het heeft ons veel inspiratie verschaft. Inspiratie om te beseffen hoe het niet moet. Laten we onze ogen niet sluiten en verzanden in heilloze prietpraat en gladstrijkende huichelarij. Weg met inhoudsloze zoethoudertjes, ze zijn niet wezenlijk. Het is tijd voor waarheid en voor menselijkheid. Gewoon u en ik, meer is er niet.'

Dan haalt de koning een waxinelichthouder uit zijn zak en mikt hem, sportief als hij is, recht tegen de deur van de Ridderzaal. Voldaan roept hij: 'Leve de republiek!'

Stilte.

Het publiek heeft dit allemaal in verbijstering gadegeslagen. Opeens staat een vrouw in de menigte op en zet haar hoed af. Haar buurman staat nu ook op en haalt zijn stropdas los. Al snel volgen de andere aanwezigen hun voorbeeld, totdat iedereen staat. Dan roept iemand: 'Leve de koning en de koningin!' En als uit één mond juicht het publiek: 'Hoera, Hoera, Hoera!'

Alle hoeden en stropdassen vliegen feestelijk door de lucht.

Het koningspaar danst op 'Adios Nonino' en Máxima huilt haar mooiste traan.

Buiten klinken duizend bommen en granaten.

Carine Crutzen is actrice. Dit is de vierde aflevering van een serie alternatieve troonredes. Schrijver Hafid Bouazza, cabaretière Karin Bruers en schrijver Marten Mantel gingen haar voor.

Koning Willem-Alexander en koningin Maxima tijdens het kennismakingsbezoek aan Zierikzee in de provincie Zeeland. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden