Cantona uniek tot in laatste besluit

'Ik zal nog twee jaar bij Manchester United blijven', zei Eric Cantona een jaar geleden. 'Misschien langer, misschien korter. Dat weten we nooit in het leven.' Alex Ferguson, manager van de club, en Martin Edwards, voorzitter, trachtten de afgelopen dagen hun geniale aanvoerder nog te weerhouden van zijn besluit om...

Van onze correspondent

Bert Wagendorp

LONDEN

Hij werd op 24 mei 1966 geboren in Parijs, maar groeide op in Marseille. In 1983 debuteerde hij als prof bij Auxerre, maar niets wees nog op een grote carrière. Pas nadat hij een seizoen was uitgeleend aan Martigues en weer terugkeerde bij Auxerre, begon de bloem te bloeien. De bloem van een stekelige cactus, dat wel. Cantona voelde zich in Frankrijk altijd een onbegrepene, en liet dat merken ook.

In 1987 speelde hij zijn eerste van 43 interlands, nadat hij in datzelfde jaar grote problemen had gekregen bij zijn club, omdat hij zijn eigen keeper had neergeslagen. Hij verkaste naar Marseille, maar verdween voor de eerste en niet voor de laatste keer uit de selectie van Les Bleus, na een heftige woordenwisseling met bondscoach Michel.

Een lange reeks incidenten volgde. Marseille schorste hem, nadat hij uit onvrede met een wissel zijn shirt naar de scheidsrechter had gegooid. De club leende hem uit aan Bordeaux en verkocht hem in 1989 aan Montpellier. Ook daar vond Cantona het geluk niet. Hij uitte zijn onvrede door een ploeggenoot vol in het gelaat te treffen met zijn kicksen, en keerde terug naar Marseille.

Niet voor lang. Nimes was in 1991 het volgende station, en naar het zich even liet aanzien zijn laatste. Cantona werd uit het veld gestuurd omdat hij had geprobeerd met de bal de scheidsrechter te treffen. Toen hij zich voor dat feit moest verantwoorden voor de strafcommissie van de Franse voetbalbond, richtte hij zich beurtelings tot de leden van dat college, met maar één woord: 'Idioot'. De commissie schorste hem voor twee maanden, en Cantona kondigde aan te zullen stoppen.

De verrassing was groot toen hij een paar maanden later, begin 1992, opdook bij Sheffield Wednesday in de Engelse Premier League. Maar nadat manager Trevor Francis na een proefwedstrijd niet overtuigd bleek van zijn kwaliteiten, tekende hij voor Leeds United.

Cantona leidde Leeds in een half seizoen naar de Engelse titel. Manager Wilkinson hield niettemin zijn twijfels, vooral vanwege het onvoorspelbare karakter van de Fransman. Hij verkocht hem in november 1992 voor 1,2 miljoen pond aan Manchester United. Daar was Alex Ferguson de baas, de eerste voetbalmanager die Cantona in zijn waarde liet en ruim beloond werd voor dat vertrouwen.

'Eric Cantona is geboren om voor Manchester United te spelen', zei Ferguson. Hij had gelijk. Na vierenhalf jaar in Manchester, zal Cantona worden bijgezet in het mausoleum van legendarische bespelers van Old Trafford: George Best, Bobby Charlton, Denis Law.

Sinds 1967 hadden ze in Manchester wanhopig gewacht op een nieuw kampioenschap. Met Cantona in de gelederen werd die wensdroom in 1993 onmiddellijk vervuld. In 1994 bezorgde hij de club zelfs de dubbel, kampioenschap en FA Cup. Dat staaltje herhaalde hij in 1996, na zijn beste seizoen in Engeland.

In de periode Cantona greep Manchester United maar één maal naast de titel, in het seizoen 1994-'95. Dat was dan ook een seizoen dat voor de helft zonder de spelmaker moest worden afgewerkt. Op een donkere avond in Wimbledons Selhurst Park, op 25 januari 1995, kregen de duistere krachten in Cantona's geest weer even de overhand.

Matthew Simmons, Wimbledon-supporter, slingerde Cantona enige beledigingen naar het hoofd en zag tot zijn niet geringe verbazing als antwoord twee benen in perfecte Kung Fu-stijl zijn kant opvliegen, de dure benen van Eric Cantona. Die werd voor die onbeheerste actie acht maanden geschorst. Blackburn Rovers werd dat seizoen kampioen, met één punt voorsprong op Manchester United.

Cantona beantwoordde degenen die hem veroordeelden met een uitspraak, over de betekenis waarvan voetbalfilosofen zich nog steeds het hoofd breken: 'Als de zeemeeuwen de visserschepen volgen, doen ze dat omdat ze verwachten dat er sardientjes in zee gegooid zullen worden.' Daar liet de zwijgzame denker het bij, zijn leerlingen in grote verwarring achterlatend.

Met de vijfde titel in minder dan zes seizoenen voltooide Cantona dit seizoen zijn Engelse campagne. Maar voor het eerst waren er twijfels: was Cantona op de weg terug, was hij nog wel geïnspireerd? Met name in de Europese wedstrijden van Manchester bleef hij onder de maat. Na de uitschakeling door Borussia Dortmund, in de halve finales van de Champions League, wezen de beschuldigende vingers vooral in zijn richting.

Misschien voelde Cantona daarom aan dat zijn tijd om te gaan was gekomen. Wellicht ook was de twijfel al eerder begonnen. Ferguson liet dit seizoen meerdere malen weten dat zijn team ook zonder Cantona kon presteren, dat de jongeren die onder de Fransman tot volwassenheid waren gekomen het heft in handen konden nemen. Anderen fluisterden dat Cantona de ontwikkeling van spelers als Beckham en Butt in de weg begon te staan. En hoewel Cantona's Engels nooit veel voorstelde, moet hij die geluiden ook hebben opgevangen.

Maar misschien had dat er ook allemaal niets mee te maken en wilde Cantona zich gewoon gaan bezighouden met andere zaken die zijn interesse hebben: acteren, regisseren, schilderen, pianospelen, dichten. 'Ik heb nooit enig verschil gezien tussen de pass van Pele naar Carlos Alberto, in de finale van het wereldkampioenschap van 1970, en de gedichten van de jonge Rimbaud', verklaarde hij ooit.

Cantona zet, in die gedachtengang, zijn loopbaan dus gewoon voort. Een carrière als kunstenaar, 'in mijn ogen iemand die een donkere kamer kan verlichten'. Vorig jaar produceerde hij in Parijs zijn eerste toneelstuk, binnenkort komt de eerste film uit waarin hij acteert: Le bonheur est dans le pré: het geluk ligt in de wei. Wie Eric Cantona zag voetballen, kreeg soms inderdaad die indruk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden