Candy Dulfer: 'Prince gaf me die schop onder de kont'

Ze is de stoere blazer en bandleider, Candy Dulfer. Maar ook een vrouw met twijfels, die ongewild kinderloos bleef. Daarover vertelt ze in haar boek Sax, Candy & rock-'n-roll dat ze schreef met Liddie Austin - die haar hier ook interviewt.

Candy Dulfer Beeld Pablo Delfos

En daar zitten we weer. De afgelopen anderhalf jaar hebben Candy Dulfer (48) en ik elkaar geregeld ontmoet: bij haar thuis, in verschillende Amsterdamse etablissementen. Hoe vaak zag ik haar niet om een extra zakje suiker vragen bij haar latte macchiato? De avocadotoast bestellen, maar dan zonder tomaat? Daarnaast zag ik haar optreden als saxofonist: met haar eigen band, met The Ladies of Soul, met haar vader, met een bonte verzameling collegamuzikanten in Club Dauphine in Amsterdam.

Aan de hand van al die ontmoetingen schreven we samen een boek over haar leven tot nu toe. Dat ging een beetje op zijn Nicci French: zij vertelde honderduit, ik schreef een hoofdstuk, mailde het naar haar, zij schreef er hele lappen tekst bij, verwijderde wat ze minder interessant vond en maakte zo van Sax, Candy & rock-'n-roll helemaal haar verhaal. Candy Dulfer: 'Misschien vind ik over een half jaar wel dat ik te persoonlijk ben geweest of bedenk ik nog allerlei dingen die er ook in hadden gemoeten, maar voor nu ben ik blij met het boek. Ik ben heel open geweest. Op mijn 30ste had ik niet zoveel durven te vertellen.'

We spraken elkaar in een voor jou turbulente periode. Prince, die erg belangrijk voor je is geweest, stierf; je rondde met enige stress een nieuwe plaat af en tot slot liep je huwelijk op de klippen. Het lijkt me best raar: je moest op een beschouwende manier over je leven praten en schrijven, terwijl je dat volop aan het leven was.
'Het kwam juist goed uit dat ik toen ook met het boek bezig was. Het bood mij de gelegenheid me dingen af te vragen: wat is er precies gebeurd, waar kwam dat door, zijn er patronen te ontdekken? Mijn relatie met Prince is daarvan een goed voorbeeld. De afgelopen jaren was ik eigenlijk boos op hem.'

Je hebt veel met hem gespeeld, maar in 2007 kwam het tot een breuk. Je verweet hem dat hij je aan de vooravond van een grote tour plotseling wegstuurde.
'Maar doordat ik naar aanleiding van zijn dood, en voor het boek, veel over mijn tijd met hem nadacht en mensen sprak die close met hem waren, kwam ik tot de conclusie dat niet alleen hij, maar ook ik stom ben geweest. Ik kreeg meer begrip voor wat hij had gedaan en zag ook hoe koppig ik was geweest door zijn pogingen om weer in contact te komen te negeren. Prince dacht vaak slecht over mensen, maar ik dus kennelijk ook. Voordat ik aan mijn autobiografie begon, dacht ik soms: wat zouden mensen hieraan hebben? Maar ik heb toch wel wat te vertellen. Al ligt het er niet dik bovenop, voor de goede verstaander zijn er best levenslessen uit te halen.'

Zoals?
'Dat je vloeiend moet proberen te leven. Als je meebeweegt met wat er gebeurt, komen de meeste dingen vanzelf goed. Dat ik dit nu eindelijk durf, levert me zoveel op. Ik ben veel minder bang dan vroeger. Dat viel me sowieso op bij het schrijven: ik word altijd beloond op de momenten dat ik mijn angsten opzij zet.'

Er waren nog een paar grote angsten over.
'Dat ik geen kinderen kon krijgen en dat mijn huwelijk kapot zou gaan. Dat gebeurde vorig jaar allebei. Maar ik bleek het aan te kunnen. Er is inmiddels nog maar weinig waarvoor ik bang ben in het leven, afgezien van ziekte en dood van dierbaren natuurlijk. Maar goed, dat zijn dus een paar van de levenslessen die je uit het boek zou kunnen halen: niet zo negatief denken over iedereen, niet bang zijn, go with the flow. En dan verder: laat je eitjes op tijd invriezen. Zorg dat je altijd en overal natte doekjes bij je hebt. Kinderen van 12 kunnen al heel wijs zijn - wees daar als ouder alert op. Toen ik zo oud was, wist ik al wat ik met mijn leven wilde en voor een groot deel is dat uitgekomen.'

Beeld Pablo Delfos

Als 12-jarig meisje dacht Candy Dulfer dat ze net zo'n leven zou krijgen als haar vader Hans: overdag een baantje voor het brood op de plank; 's avonds her en der optreden als saxofonist. Het liep een tikje anders. Op haar 14de had ze als scholier met haar eigen band Funky Stuff al net zoveel optredens als een gemiddelde beroepsmuzikant, op haar 17de stond ze met Funky Stuff in het voorprogramma van Madonna in de Kuip, een jaar later speelde ze daar geheel onvoorbereid een nummer mee tijdens een optreden met Prince en op haar 20ste had ze een nummer-1-hit op zak: Lily was here, het nummer dat ze samen met gitarist Dave Stewart opnam. Sindsdien speelde en speelt ze met de muzikale groten der aarde, in binnen- en buitenland, in concertzalen, buitenpodia en op cruises. Van een 'gewone' baan' is het tot nu toe niet gekomen.

Je bent al vanaf je 14de bandleider. Hoe heb je dat leidinggeven geleerd?
'Vooral door naar anderen te kijken. Eerst deed ik het op mijn eigen rommelige manier, die ik grotendeels van mijn vader afkeek. Dat ging best leuk. Toen kwam ik bij Prince, die zijn band en zijn crew als een legergeneraal runde. Dat ging ik toen ik terug in Nederland was ook proberen: ik was niet te genieten. Van Dave Stewart leerde ik daarna dat het ook anders kon, dat je door een soort wijsheid en rust uit te stralen een voorbeeld voor de band kon zijn. Van Amerikaanse collega's leerde ik later om eerst het positieve te benoemen en dan pas voorzichtig te zeggen wat er anders zou kunnen. Nu zet ik als leidinggevende in wat nodig is. Ik geef veel ruimte, maar als het moet, ben ik niet bang om te zeggen: 'Wie is er hier de baas? Dat ben ik, hè? Oké.' Laatst hoorde ik me zelfs tegen iemand schreeuwen: 'Je hebt anders echt wel een lekker baantje!' Ik schrok er zelf van. Als het moet, kan ik dus op mijn strepen staan, maar ik kan ook relaxed achteroverleunen als dat een beter resultaat oplevert.'

Is het in de muziekwereld lastig als vrouw de leader of the band te zijn?
'Het wordt makkelijker. De jongens met wie ik nu speel, zijn veel minder macho dan de mannen van vroeger. Tegelijkertijd is er ook in de muziekwereld nog wel degelijk een glazen plafond. Ik heb het jarenlang ontkend, maar dat was een vergissing. Een voorbeeld: als vrouw mag je je niet op de borst kloppen en zeggen dat je goed hebt gespeeld. Dat vinden veel mannen niet prettig om te horen. Zij mogen het wel óver jou zeggen: 'Wow, jij speelde iedereen naar huis vanavond!' Maar als ik het zelf zeg, is het niet goed. Wat ik ook vaak hoor, is: 'Candy is echt een van de beste vrouwelijke saxofonisten.' Alsof dat een aparte categorie is! Natuurlijk zal ik niet zeggen dat ik bij de toptien van de beste saxofonisten ter wereld hoor, dat slaat nergens op. Maar er zijn wel veel mannen die dat over zichzelf zeggen en daarvan ligt niemand wakker.'

CV Candy Dulfer 

19 september 1969 geboren in Amsterdam als enig kind van Inge en Hans Dulfer. Haar vader is saxofonist, haar moeder is Candy’s manager.
1975 speelt voor het eerst altsaxofoon
1982 eerste band, Funky Stuff
1987 voorprogramma Madonna in De Kuip.
1988 voorprogramma van Prince’ Lovesexy Tour wordt lastminute afgezegd. Candy protesteert en speelt de volgende avond alsnog een nummer mee met Prince. Het is het begin van een langdurige samenwerking. Ze is op verschillende van zijn platen te horen, speelde mee bij optredens en was tijdens de Musicology- en One Nite Alone-tours lid van zijn band.
1989 internationale hit met Lily was here, (titeltrack van de speelfilm De kassière)
1990 Debuutplaat Saxuality genomineerd voor een Grammy. Meer dan een miljoen exemplaren verkocht.
1988 Treedt overal ter wereld op. Speelt met onder anderen Van Morrison, Mavis Staples, Maceo Parker, Dave Stewart, Sheila E.
1993 Sax-a-go-go
1999 Girl’s Night Out
2007 NPS-interviewprogramma Candy meets…
2011 ambassadeur ALS Stichting
2011 Crazy
2013 jurylid bij X Factor
Sinds 2014 een van de leden van The Ladies of Soul
2014, juli. Huwelijk met Bela Szenasi, keeperstrainer.
2017 Gescheiden van Szenasi
2017 Together
2017 Sax, Candy & Rock-’n-Roll is 13 oktober verschenen bij Nijgh en Van Ditmar
Candy Dulfer heeft een relatie en woont in Amsterdam.

Toch vind je dat je juist dankzij een aantal machomannen bent geworden wie je bent.
'Dat is wel opvallend, ja, dat juist vrij ouderwetse mannen mij hebben aangemoedigd zelfstandig te zijn: mijn vader, mijn eerste zakelijk adviseur Bob van Hellenberg Hubar, mijn ex Thom Hoffman, Maceo Parker, Dave Stewart. Zij gunden mij alles. Ik weet niet waarom. Misschien dat ze een vrouw wilden creëren die in hun ogen zowel lief als pittig was?'

Was Prince ook zo'n ouderwetse macho die jou sterk heeft gemaakt?
'Absoluut. Dat was enerzijds zo'n belegen type die op tournee mannen en vrouwen in aparte bussen liet reizen. Alsof iedereen onderweg anders bovenop elkaar zou gaan liggen! Ik moet hier eerlijkheidshalve aan toevoegen dat hij het waarschijnlijk ook uit respect voor vrouwen wilde: hij dacht dat we ons anders niet rustig zouden kunnen omkleden of zoiets. Maar hoe traditioneel Prince ook kon zijn, hij zag zoveel in mij als mens en als muzikant dat hij in me wilde investeren. Daar ben ik trots op.'

Hij was sowieso iemand die vrouwelijke muzikanten groot kon maken.
'Hij maakte ons hard. Soms heb je een schop onder je kont nodig. Maar hij heeft ons niet gekneed, zoals wel wordt gezegd. Het beeld van Prince die alle vrouwen als sekssymbolen neerzette, slaat nergens op. Hij dwong je echt niet om korte rokjes aan te trekken. Sheila E. vertelde me onlangs dat zij het uit zichzelf deed. Op het laatst drumde zij met alleen twee pasties (stickers, red.) op haar tepels! Zij ziet dat nu als een faux pas: 'Ik leerde jonge meisjes dat ze bloot op het podium moesten staan om succes te hebben.' Dat was ik niet met haar eens. Ze leerde ze namelijk ook: je kunt nog zo sexy op het podium staan, niemand moet het in zijn hoofd halen om aan je te zitten. Jij bent de baas! Zo heb ik dat tenminste ervaren toen ik haar zag optreden.'

Candy Dulfer Beeld Pablo Delfos

Zelf wilde je niet halfnaakt het podium op.
'Alleen omdat ik het figuur niet had! Als ik heel dun was geweest, had ik ook in mijn bikini op het podium gestaan, hoor. Maar Prince vroeg het niet eens. Hij wilde alleen dat ik meer over het podium rende en in de clip van Party Man had ik saxofoon spelend tussen zijn benen moeten glijden. Maar daar was ik veel te onhandig voor.'

Wat me opviel, was dat je in de loop van onze gesprekken steeds uitgesprokener werd over hoe ingewikkeld het soms is een zogenaamde 'sterke vrouw' te zijn.
'Dat had waarschijnlijk te maken met de dingen waar ik toen privé tegenaan liep, maar is het niet ook een probleem van deze tijd? Wij vrouwen worden pittiger, mannen schrikken daarvan. We zitten in een verwarrende fase waarin er naar een nieuw evenwicht wordt gezocht. Helemaal hetzelfde worden we nooit, maar hoe gaan we het verder doen?

'Maar het is waar: ik ervaar die worsteling waarschijnlijk wel iets sterker dan de gemiddelde vrouw. In mijn werk word ik al ruim dertig jaar beloond om mijn traditioneel 'mannelijke' gedrag. Iedereen vindt het prachtig als ik als bandleider stoer ben, de leiding neem en altijd maar doorga. Ik doe het inmiddels vanzelf: als er iets misgaat, neem ik onmiddellijk het voortouw. Bij mijn band en crew is dat geen probleem. Ze zullen soms even morren, maar over het algemeen vinden ze het alleen maar prettig dat ik bepaal waar we gaan eten. Maar in relaties ligt het anders. Daarin zien mannen me graag iets minder doortastend en bazig. Ze willen dingen voor mij oplossen, de kans krijgen om me te redden. Dat begrijp ik, maar mijn natuurlijke reflex is om alles zelf op te lossen. Ik vraag me tegenwoordig regelmatig af: wanneer moet ik sterk zijn, wanneer zwak? Ik weet het soms niet meer.'

Beeld Pablo Delfos

Was dit een probleem in je huwelijk?
'Ik heb weleens gedacht: wie weet was het anders gelopen als ik vaker bij Bela (Szenasi, red.) had uitgehuild? De waarheid is dat ik nog steeds niet goed weet waarom het tussen ons is misgegaan. We konden elkaar ineens niet meer bereiken. We hadden de laatste jaren ook wel veel meegemaakt. Omdat we nog maar twee jaar getrouwd waren, heb ik echt alles geprobeerd, maar het lukte helaas niet. Ik ben er trots op dat we op een liefdevolle manier uit elkaar zijn gegaan en er geen vechtscheiding van hebben gemaakt. Hij heeft gelezen wat ik over hem in het boek heb gezegd en hij vond het allemaal goed, ook wat ik schreef over onze onvervulde kinderwens. Ik vond het moeilijk daar open over te zijn, want het is zo persoonlijk. Maar als ik door mijn verhaal te vertellen maar een paar jonge vrouwen ertoe breng om hun eitjes te laten invriezen, dan is het de moeite waard. Ik vind dat iedere vrouw dat moet doen.'

Want jij was te laat.
'De medische mogelijkheden kwamen voor mij te laat. Ik heb een miskraam gehad en daarna gingen we vanwege mijn leeftijd verder met ivf. Maar die pogingen mislukten allemaal en je mag het maar tot je 43ste doen. Het was een pijnlijke tijd met miskramen en teleurstellingen, maar zelfs op het allerdiepste dieptepunt was het niet zo dat ik alleen maar onder verdriet gebukt door het leven ging. Natuurlijk zat ik soms stuk, maar de afleiding, de steun van mijn omgeving en het reizen hielden me op de been. Daarbij ben ik ook iemand die nooit lang verdrietig is. Het kwam voor dat ik 's ochtends een rottige ingreep in het ziekenhuis had, omdat het weer mislukt was, maar 's middags al dacht: mmm, lekker niks te doen vandaag, laat ik een boterham met dik Nutella eten. Ik bleef de mooie dingen in mijn leven zien. Dat is mijn geluk.

'Intussen heb ik mijn kinderloosheid geaccepteerd. Echt. Het is niet zo dat ik het verdriet verdring, integendeel: ik laat alles binnenkomen. Dat is ook het geheim, denk ik: je mag verdrietig zijn over dit soort dingen, maar het is geen reden om je hele leven meteen als mislukt te zien. Ik zou wel gek zijn. Soms springen me de tranen spontaan in de ogen als ik eraan denk, dat heb je tijdens onze gesprekken ook gemerkt, maar mijn kinderloosheid is niet het gapende gat in mijn leven geworden waarvoor ik bang was.'

Even terug naar die stoerheid van jou: die herken ik wel. Ik heb vorig jaar - toen het slecht met je ging - weinig aan je gemerkt.
'Dat was niet alleen stoerheid. Het klinkt misschien gek, maar in die nare periode was ik óók heel gelukkig. Ik speelde meer dan ooit en had het leuk met de band. Ik bleek veel lieve, leuke, intelligente mensen in mijn leven te hebben, die precies op het goede moment het juiste wisten te doen of te zeggen. En van die paar keer dat ik er om 2 uur 's nachts helemaal doorheen zat en niemand durfde te bellen, leerde ik ook: als ik even keihard huilde, ging het daarna wel weer.'

Had je in die tijd iets aan je muziek?
'Gitaristen pakken bij ieder wissewasje hun instrument om daar wat op te pingelen. Bij mij duurde het even voordat ik op het idee kwam dat die sax me weleens zou kunnen helpen. Afgelopen Kerst beleefde ik mijn emotionele dieptepunt. Ik zat alleen thuis en wist niet meer wat ik moest doen om mijn huwelijk te redden. Nu is Kerst voor mij echt niet het hoogtepunt van het jaar, maar toch: het is wel een beetje droevig als je dan voor het derde jaar op rij in je eentje thuiszit - Bela was er wel vaker niet met Kerst. Op dat ellendige moment kwam het besef: ik heb die sax nog. Bij de kerstboom heb ik een filmpje opgenomen van hoe ik - met dikke ogen van het huilen - een stukje Merry Christmas speelde. Dat heb ik op Instagram gezet. Niet om aandacht te krijgen, want niemand wist wat er aan de hand was, maar omdat ik blij was dat ik in ieder geval nog iets moois voor andere mensen kon doen terwijl ik zelf helemaal in de put zat.'

Op dat Insta-filmpje zie je er gelukkig zoals altijd beeldschoon uit.
'Als je goed kijkt, zie je die dikke ogen wel, hoor. Ineens wist ik weer waarom ik hier op aarde ben, om het maar eens gewichtig te zeggen. Mijn muzikale talent heb ik niet gekregen om er een beetje de wereld mee rond te reizen en rijk te worden, maar om troost te geven. Meestal kan ik, hopelijk, andere mensen troosten met mijn spel, maar afgelopen Kerst troostte ik mezelf. Terwijl mijn persoonlijk leven een drama was, vond ik in mijn saxofoon mijn kracht. Ik heb sowieso het gevoel dat ik nu beter speel dan ooit.'

Je vertelde dat je al een tijd geen contact meer had gehad met Van Morrison, maar dat jullie deze zomer voor het eerst sinds jaren weer eens samen hebben gespeeld. Hoe was dat?
'Dat was sowieso zo'n geweldige, emotionele dag. Ik was op het North Sea Jazz Festival om een paar nummers met mijn held saxofonist Maceo Parker mee te spelen en toen kwam ik Van backstage tegen. Hij vroeg of ik ook met hem wilde meedoen en dat ging als vanouds.

'Daarna ging ik naar een optreden van NPG kijken, een deel van de oude band van Prince met Kirk Johnson, die ook lang mijn drummer is geweest. De laatste jaren was Kirk de assistent van Prince en buitenstaanders verwijten hem nu dat hij niet goed voor Prince heeft gezorgd. Dat is zo onrechtvaardig, want het tegendeel is waar. Toen hij me tijdens de show aan de zijkant zag staan, kwam hij meteen op me afgerend. We hadden elkaar niet gezien sinds de dood van Prince. Het was zo ontroerend - kijk, nu schieten me alweer de tranen in de ogen. Zangeres Shelby sleurde me daarna het podium op om mee te spelen en te dansen. Mijn nieuwe vriend stond in de coulissen te kijken en wist niet wat hij meemaakte. Het was alsof alles goed kwam: een superafsluiting van een lastige tijd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden