Canal Plus: soft porno en socialisme

Het Franse Canal Plus wordt een belangrijke speler in Nederland, nu het NetHold (FilmNet) heeft opgeslokt. Het bedrijf maakt als enige in Europa winst met betaaltelevisie....

SINDS het midden van de jaren tachtig biedt Canal Plus de Franse bevolking abonnee-televisie aan. NetHold probeert het in Nederland met FilmNet even lang. Maar waar de Nederlandse zender nog geen 200 duizend abonnees heeft weten te trekken, wist Canal Plus 4,7 miljoen Franse kijkers aan zich te binden.

Dat is niet alleen een betere prestatie in het licht van de bevolkingsomvang, maar vooral met het oog op de winst- en verliesrekening van beide bedrijven. Tekenend voor de onderlinge krachtsverhouding is dat Canal Plus volgens schattingen zijn winst door de aankoop van NetHold komend jaar ziet dalen van 270 naar 90 miljoen gulden. Op eigen kracht zou NetHold, dat nu nog bijna 300 miljoen gulden verliest op een omzet van ruim 1,5 miljard, pas tegen de eeuwwisseling winst zijn gaan maken.

Dat de Zuidafrikaanse familie Rupert bereid was afstand te doen van haar Europese NetHold-belang, is daarom niet zo verwonderlijk. De interesse van Canal Plus valt vooral op de lange termijn-strategie van het bedrijf terug te voeren. De onvermijdelijke daling van de winst op korte termijn kan de aandeelhouders alleen worden uitgelegd met wat op den duur het grote voordeel moet worden: aanwezigheid in Europese landen waar de Fransen tot dusver geheel afwezig waren.

Canal Plus en NetHold vullen elkaar wat geografische spreiding betreft mooi aan. Alleen in België zijn de bedrijven allebei vertegenwoordigd. Nederland is vanuit Frans perspectief een niet onaardige, maar ondergeschikte aanwinst. Het grootste pluspunt voor Canal Plus is de mogelijke doorbraak op de Italiaanse markt, waar NetHold voor 45 procent deelneemt in Telepiù - een zender die nu nog verlies maakt, maar die voor de komende jaren de abonnee-tv-rechten op de Italiaanse voetbalcompetitie mag exploiteren. Dat belang is een goudmijn, menen waarnemers.

Mede-aandeelhouder in Telepiù is de man die Canal Plus eerder dit jaar in Duitsland de voet heeft dwars gezet: Leo Kirch, de Duitse grootverzamelaar van filmbibliotheken en sportrechten, een man die al zijn concurrenten angst heeft aangejaagd door nu al rücksichtlos miljarden uit te geven aan wereldkampioenschappen voetbal die pas na het jaar 2000 worden gehouden.

Kirch doet dat omdat hij onvoorwaardelijk gelooft in de gouden toekomst van digitale betaaltelevisie, waarbij kijkers zullen moeten betalen voor een enkele voetbalwedstrijd - het pay-per-view-systeem dat in de Verenigde Staten en Groot-Brittannië nu al bij met name bokswedstrijden wordt gebruikt. Kirch heeft een bondgenoot gevonden in Rupert Murdoch, de Australiër die met zijn onderneming BSkyB betaaltelevisie in Groot-Brittannië heeft geïntroduceerd. Sinds kort heeft het duo de handen ineen geslagen op de Duitse markt en zo een machtige combine met mogelijk grote gevolgen gevormd. Wie wint in Duitsland, de grootste markt van Europa, zal uiteindelijk ook in Europa aan het langste eind trekken, is een veelgehoorde stelling.

Canal Plus dat zijn Duitse plannen door Murdoch en Kirch beknot zag, probeert nu terrein terug te winnen. In Italië zijn de Fransen met Kirch aan één tafel beland, wat wellicht weer kansen biedt om ook elders met hem zaken te doen. Bovendien heeft de aankoop van NetHold de expansiedrift van Murdoch even getemd. Die had ook wel trek in de Europese NetHold-belangen, maar zal zich vooralsnog tevreden moeten stellen met zijn alleenheerschappij in Groot-Brittannië en zijn aanwezigheid in Duitsland.

De echte grote verliezer van de Franse NetHold-slag bevond zich in de Verenigde Staten. DirecTV, de grootste Amerikaanse aanbieder van satelliet-televisie, zag anderhalf jaar onderhandelen met NetHold in rook opgaan. Europa dat als het voorportaal voor beheersing van de mondiale markt geldt, blijft voorlopig duizenden kilometers van hen verwijderd.

Precies om die reden begroette de Franse regering de overname van NetHold met enthousiasme. Zodra Amerikaanse producten voor de Europese televisie-markt in zicht komen, hanteren de Franse autoriteiten, of ze nu een linkse of rechtse signatuur hebben, nog altijd het spookbeeld van culturele kolonisatie van Europa. Dat de onderhandelaars van Canal Plus erin slaagden de vermaledijde Amerikanen buiten de deur te houden, leidde in Parijs tot een tevreden verklaring over het belang van een puur Europese aanpak.

Canal Plus heeft met dergelijk politiek commentaar op haar daden in de loop van zijn elfjarige geschiedenis leren leven. Dankzij De Gaulle kent Frankrijk een traditie van intensieve bemoeienis door de overheid met bedrijven en met de media. Opererend op dat snijvlak vormt Canal Plus daarop geen uitzondering, ook al ging het bedrijf in 1985 van start als de eerste, puur commerciële televisiezender van Frankrijk.

In de vier jaren voor de start van Canal Plus was de socialistische regering er achter gekomen dat het gevoerde nationalisatie-beleid het land grote schade had toegebracht. In een poging met hernieuwd élan weer iets geheel anders te gaan doen, ondersteunde Mitterand van harte Canal Plus, ook toen al vanuit de gedachte dat eigen Franse producties, te maken in opdracht van Canal Plus, de toevloed van Amerikaanse pulp zouden kunnen stoppen.

De staatsbemoeienis werd door de linkse regering verzekerd via de aandeelhouders van het aan de beurs genoteerde bedrijf. Zo was het media-conglomeraat Havas, dat toen nog onder staatscontrole stond, de grootste aandeelhouder. Als eerste topman van het bedrijf werd André Rousselet benoemd - voorheen kabinetschef en golfmaatje van president Mitterand.

Het succes van Canal Plus in de afgelopen tien jaar is deels terug te voeren op een uitvloeisel van de socialistische ideologie. De wetgever bepaalde dat de commerciële zender zijn signaal wel mocht coderen, maar dat iedere Fransman tenminste enkele uren per week Canal Plus gratis moest kunnen ontvangen.

Rousselet besloot in die uren zijn beste programma's te vertonen. Dat bleek veel kijkers onweerstaanbaar nieuwsgierig te maken naar de overige uitzendingen. Tegenwoordig past Canal Plus hetzelfde marketingtrucje toe in landen als Spanje en Polen, maar dan vrijwillig. Overigens is veruit de belangrijkste verklaring voor het succes van Canal Plus banaler: de meeste abonnees houden van soft porno-films.

Nu nog ontvangen de abonnees van Canal Plus hun tv-signaal via een decoder langs de oude, analoge weg. Voor het bedrijf dat zich sinds jaar en dag de grootste Europese aanbieder van abonnee-televisie mag noemen, dreigt de wet van de remmende voorsprong.

Verzending van digitale programma-pakketten met tientallen, of zelfs honderden kanalen, heeft de toekomst. Dat is het terrein waarop Canal Plus de strijd met Murdoch, Kirch en de Amerikanen verder zal moeten uitvechten. Ook krijgt de zender op de Franse thuismarkt te maken met een serieuze concurrent die digitale 'boeketten' aan de kijker gaat aanbieden.

De Europese krachtmeting wordt, naar verwachting, in de komende drie à vier jaar beslecht. Canal Plus heeft in de afgelopen week weliswaar goede zaken gedaan, maar is er nog nog lang niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden