Analyse Politiek Verenigde Staten

Canada voelt zich overvallen door kille wind uit de VS van Trump

'Slapen naast een olifant', zo beschreef de vroegere Canadese premier Pierre Trudeau eens hoe het is om in het buurland van de Verenigde Staten te zijn. Nu is zijn zoon Justin Trudeau, de huidige premier van Canada, wakker geworden half onder de olifant. Na afloop van de G7-top in Quebec overlaadden president Trump en diens medewerkers hem met een stroom van beledigingen. 

Donald Trump. Foto REUTERS

'Heel oneerlijk en zwak', zo typeerde hij de Canadese premier op Twitter. Trumps handelsgezant Peter Navarro deed er nog een schepje bovenop en zei dat er een 'speciaal hoekje in de hel' is gereserveerd voor figuren als 'Onbetrouwbare Justin Trudeau' die de Amerikaanse president 'een mes in de rug planten'.

Bedreigde relatie

De Amerikaanse woede-uitbarsting sloeg als een bom in bij Canada. 'Niet eerder in de moderne geschiedenis van Canada is onze geprivilegieerde relatie met onze Amerikaanse buren zo bedreigd geweest. Donald Trump is, anders dan al zijn voorgangers in de afgelopen decennia, geen vriend van Canada', constateerde de Franstalige krant La Presse.  

Al tijdens zijn verkiezingscampagne klaagde Trump over Nafta, het 'oneerlijke' vrijhandelsverdrag met Canada en Mexico dat volgens hem vooral  de export van banen uit de VS bevorderde. 'Maar aanvankelijk leek dat vooral tegen Mexico gericht. Nu krijgt Canada opeens de volle laag', zegt Jeanette den Toonder, directeur van het Centrum voor Canadese Studies van de Rijksuniversiteit Groningen. 'En dat voor twee landen die zo'n lange geschiedenis samen hebben en onderling zo afhankelijk zijn.'

Trudeau en Trump leken ook een goede band te hebben opgebouwd, ook al maakte de Canadese premier geen geheim van zijn kritiek op het inreisverbod voor bezoekers uit een aantal moslimlanden dat Trump na zijn aantreden meteen afkondigde. Maar nu is uitgerekend Trudeau de kop van Jut geworden voor de Amerikaanse president.

Die onverwachte positie heeft Trudeau volgens Den Toonder thuis geen windeieren gelegd. 'In het begin werd hij toch een beetje als een lichtgewicht gezien, iemand die zijn positie deels aan zijn naam en zijn vader dankte. Maar die tijd is voorbij. Nu zie je dat heel Canada zich achter Trudeau schaart, ook de oppositie.'

Ambivalente relatie

De relatie van de Canadezen met de grote buurman is volgens Den Toonder altijd ambivalent geweest. Enerzijds voelen ze zich nauw verbonden met de Amerikanen, anderzijds hebben ze sterk de neiging zich af te zetten tegen hun buren. 'Het is een identiteitskwestie: hoe kunnen we ons onderscheiden? Wij zijn niet Amerikaans. Vooral sinds het aantreden van Trump neemt dat steeds sterkere vormen aan.'

Donald Trump in gesprek met Angela Merkel. Foto REUTERS

In de krant Toronto Star roept een columnist de Canadezen zelfs op niet meer naar de VS op vakantie te gaan uit protest tegen het beleid van Trump.  'Als deze president erop staat om je een stomp in je gezicht te geven en je lunch te verorberen, waarom zou je dan blijven doen alsof hij nog steeds een geweldige buurman is en bij hem op bezoek gaan om je tijd en je geld te besteden?'

Extra beledigend voor de Canadezen is dat Trump zich vooral lijkt te hebben geërgerd aan de uitspraak van Trudeau dat Canada 'niet met zich zal laten sollen'. Volgens Trumps economische adviseur Larry Kudlow was dat een lage streek van Trudeau, zo vlak voor Trumps topontmoeting met de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un. Kennelijk is de redenering: als zelfs Canada niet bang is voor de VS, wie zou het dan wel zijn?

Sommigen denken dat de ruzie tussen de twee landen wel zal overwaaien, maar voorlopig voorspelt de woede-uitbarsting weinig goeds voor de onderhandelingen over de door de VS geëiste wijzigingen in het vrijhandelsverdrag met Mexico en Canada. Een van Trumps klachten betreft de torenhoge invoerheffingen (op melk liefst 270 procent) waarmee Canada zijn zuivelboeren beschermt tegen concurrentie vanuit de VS, waar hun Amerikaanse collega's moeite hebben het hoofd boven water te houden als gevolg van een melkoverschot.

Maar Canada weigert de importheffingen te schrappen, omdat die deel uitmaken van een systeem van quota en vaste prijzen waarmee de overheid de melkproductie in de hand houdt en tegelijk de inkomens van boeren op peil houdt. Het openen van de grens voor de goedkopere Amerikaanse melk zou de ondergang betekenen voor tal van Canadese zuivelboeren die zich vaak diep in de schulden hebben gestoken voor de melkquota.

Canada wijst er ook op dat de VS veel meer zuivel exporteren naar Canada (voor 470 miljoen euro in 2016) dan Canada naar de VS (95 miljoen euro). Bovendien, is het het waard voor dergelijke bedragen de complete onderlinge handel, vorig jaar 570 miljard euro, op het spel te zetten?