verkiezingscampagne pvv

Campaigner Wilders ontwaakt door nieuwe rivaliteit op rechts; afwachten is voor de PVV geen optie meer

PVV-leider Geert Wilders, zaterdag 16 februari bij de aftrap van zijn verkiezingscampagne in Den Haag. Beeld EPA

Aan de vooravond van de provinciale statenverkiezingen is Geert Wilders nu al een van de actiefste campagnevoerders. Anders dan in 2017 kan de PVV-leider zich geen afwachtende houding meer permitteren. De rivaliteit op de rechterflank is groot.

Geert Wilders pronkt zaterdagochtend weer op de voorpagina van het AD. De PVV-leider heeft een plan om de koopkracht voor ‘de gewone mensen’ op te poetsen: de btw-verhoging wordt teruggedraaid en er moet weer een korting op de energiebelasting komen. Op zijn eigen socialmediakanalen presenteert hij een verdere uitwerking, inclusief financiële dekking.

Het is niet het eerste plannetje waarmee Wilders de publiciteit zoekt deze campagne. Recent gunde de PVV’er al ‘een primeur’ aan de NOS: een opgepoetst idee om de dubbele nationaliteit af te schaffen, onder andere ‘om de lieden van Denk te weren uit de Kamer’. Wilders diende het initiatiefwetsvoorstel op 15 februari officieel in.

Het verschil met de campagne van twee jaar geleden is groot. Alleen al het plannetje van zaterdag bestaat uit ongeveer evenveel woorden als het hele verkiezingsprogramma in 2017. ‘Het had ook op een postzegel gekund’, verklaarde Wilders destijds nonchalant over het A4’tje dat plompverloren op Facebook werd gezet. ‘Beloftes op details ga ik niet doen.’

Televisiedebatten

Anders dan in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen het geval was, staat Wilders nu te trappelen om mee te doen aan politieke debatten bij NOS, RTL en EenVandaag. Toen omroep WNL vorige week een televisiedebat organiseerde zonder de PVV, ontstak Wilders in woede: ‘PVV-haters van WNL nodigen tweede partij van Nederland niet uit. Ongelooflijk.’

Eerder was Wilders juist amper te porren voor een tv-debat. Het RTL-premiersdebat liet de PVV’er tijdens de campagne van 2017 schieten, omdat de PvdA werd uitgenodigd. Het radiodebat annuleerde hij op het laatste moment met de boodschap dat ‘de radio-onzin van de NOS’ hem niet meer aanstond. Bij het Carré-debat schitterde Wilders door afwezigheid, omdat RTL het gewaagd had zijn broer te interviewen.

De Wilders uit 2019 lijkt zich zelfs iets te hebben aangetrokken van de kritiek op de sleetsheid van de PVV. Zo deed de partijleider de campagne-aftrap dit keer niet in de vertrouwde PVV-bolwerken Spijkenisse en Volendam, maar op de multiculturele Haagse markt.

Aangepast recept

Wilders’ nieuwste campagnespot heeft ook een aangepast recept. De duistere beelden van moskeeën en moslims in grote steden zijn vervangen door plaatjes van molens, zonsopgangen, grachten en tulpen. Wilders begeleidt de panorama’s met een lofzang op ‘dit prachtige land’, inclusief Ruttiaanse zinnetjes als ‘we zijn de beste watermanagers ter wereld’.

Waar komt de verandering vandaan? ‘Het gaat tóch wel over ons’, kon PVV-Kamerlid Martin Bosma in 2017 nog zeggen na vragen over de afzijdige houding tijdens de campagne, maar die luxepositie is inmiddels vervlogen. Wilders is een nauwgezet volger van de onderzoeken van Maurice de Hond en die laten al langer zien dat vooral Thierry Baudet van Forum voor Democratie een serieuze bedreiging vormt op de rechterflank. Het dieptepunt werd een jaar geleden bereikt. De Hond constateerde toen dat Wilders maar liefst acht zetels was kwijtgeraakt aan FvD. De PVV gleed af naar het laagste niveau in tien jaar tijd.

Afwachten was daarna geen optie meer. Niet alleen voert Wilders nu op een andere manier campagne, ook in de Kamerdebatten is de PVV’er actiever. Ook bij sociaal-economische thema’s snelt Wilders tegenwoordig gretig naar de interruptiemicrofoon. De PVV-leider merkt zaterdag in het AD niet voor niets op dat de PVV op economisch terrein ‘socialer’ is dan FvD, een partij die bovendien zou willen samenwerken met het kabinet.

Zonder effect blijft de bedrijvigheid niet. De PVV heeft volgens De Hond de afgelopen maanden weer drie zetels teruggewonnen van FvD en daarnaast nog een paar zetels van de VVD afgepakt. Baudet behaalt zijn winst tegenwoordig ook meer bij VVD (vijf zetels) en CDA (drie zetels).

Kleine aardverschuiving

Voor Wilders staat er veel op het spel. Als FvD door de komende statenverkiezingen de grootste oppositiepartij op rechts wordt in de Eerste Kamer, zou dat een kleine aardverschuiving betekenen. Wilders moet dan vrezen dat hij in de schaduw van Baudet verdwijnt.

Voorlopig ziet het daar niet naar uit. In de Peilingwijzer, het gewogen gemiddelde van de belangrijkste peilingen, staat de PVV nog steeds ruim voor op FvD. Veel zal afhangen van de vraag welke partij er het best in slaagt om de eigen achterban naar de stembus te lokken. Ook daarom ontwaakt de campaigner in Wilders weer: bij niet-landelijke verkiezingen blijft de PVV-kiezer relatief vaak thuis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden