Campagnevoeren is een vreemd soort topsport geworden

Nu Henk Krol al dagen in de touwen hangt en zijn campagne een tandje lager zet - of toch weer niet - is het de vraag of politici er wel verstandig aan doen om zich het vuur uit de sloffen te lopen. Relaxt naar de finish lopen is misschien wel verstandiger.

Premier Mark Rutte gaat met een dame op de foto. Beeld anp

D66-voorman Alexander Pechtold bereidt nog maar eens een radio- en tv-optreden voor terwijl hij zijn avondmaaltijd wegwerkt. Jesse Klaver van GroenLinks leeft zich vijf dagen van tevoren alvast in het verkiezingsdebat in Carré in. Zijn CDA-collega Sybrand Buma puft na een dag vol Facebook-livesessies en handen schudden uit met de bikkelharde Netflix-serie Gomorra.

Zomaar een dag uit het campagneleven van drie lijsttrekkers, dinsdag 28 februari in dit geval. De uitsneden van hun agenda's bieden een inkijkje in een bestaan dat bijna volledig in het teken staat van de aanstaande Tweede Kamerverkiezingen, over minder dan twee weken.

De meesten zijn niet uit de media weg te slaan. Nee zeggen is moeilijk als de tv of radio belt. Met nog zoveel zwevende kiezers en 850 duizend jongeren die voor het eerst naar de stembus mogen, 300 duizend meer dan in 2012, helpen alle beetjes om stemmers over te halen. Hopen tenminste de partijen.

Dus is de lijsttrekker van 50Plus er woensdagochtend vroeg bij. Zijn eerste tweet van de dag plaatst Henk Krol om 7.11 uur. Het is een foto, genomen vanaf de bijrijderstoel van de Audi waarmee hij het land doorkruist in campagnetijd. 'Door de stromende regen onderweg naar Koffietijd!', heeft Krol er op zijn smartphone bij getikt.

'Henk is niet in optimale conditie', kopt het AD die dag tot zijn woede. Krol heeft, zoals altijd, om 3.00 uur 's ochtends de kranten gescand. Gelukkig krijgt hij bij Koffietijd de kans om het citaat van partijvoorzitter Jan Nagel recht te zetten. Dat hij een stapje terug zou doen in de campagne is volgens hem niet waar. 'Het gaat fantastisch met mij.'

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Lijsttrekker Henk Krol van 50PLUS grapt met de cover van het AD in Lelystad. Krol is op campagne in Flevoland voor de Tweede Kamerverkiezingen. Beeld anp

Zo veel mogelijk wedstrijden

Maandag nog heeft hij bij Pauw & Jinek de AOW en de WAO met elkaar verward, aan het eind van een chaotische dag waarin hij campagnevoeren combineerde met een bezoek aan het ziekenhuis. Als politiek topsport is, wat in Den Haag nog weleens wordt beweerd, dan is de campagnetijd zoiets als het WK of de Olympische Spelen. De fase waarin elke misstap genadeloos wordt afgestraft en bonussen dubbel te verdienen zijn. Een beetje rare topsport is het wel, schreef deze krant acht jaar geleden al. 'Het doel lijkt niet te zijn om te pieken bij de belangrijkste wedstrijd, maar zo veel mogelijk wedstrijden te spelen.'

In de aanloop naar deze verkiezingen lijkt er voor de lijsttrekkers, door de voortschrijdende mogelijkheden van techniek en sociale media, geen moment rust weggelegd. Dus beantwoordt Lodewijk Asscher op de achterbank van zijn dienstauto vragen via Facebook, grijnst Alexander Pechtold bij Omroep MAX om zichzelf als 29-jarige veilingmeester en wil Mark Rutte van een e-gamer weten hoe je voetbalspelletjes op de Playstation moet spelen.

Femke Halsema was er als de dood voor, toen ze nog voor GroenLinks de politieke arena betrad: moeten afhaken terwijl de campagne in volle gang is. Als ze ook maar even doorkreeg dat haar gezondheid achteruitging, probeerde ze minder te praten en veel sinaasappelsap te drinken.

Het helpt als je bestand bent tegen lange werkdagen en met weinig slaap toekan. PvdA-leider Asscher prees premier en VVD-rivaal Mark Rutte als 'een soort bionisch supermens' die na elk nachtelijk crisisberaad net zo monter en ongekreukt oogt als bij de aanvang ervan.

Dat SP-leider Emile Roemer nogal wat kilo's is afgevallen, kan partijgenoot en huisarts Henk van Gerven logischerwijs bekoren: 'Ik ben zijn huisarts niet. Maar dat je met overgewicht minder fit bent, is een waarheid als een koe.'

De beroemde genadeslag die Pim Fortuyn aan PvdA-lijsttrekker Ad Melkert uitdeelde na de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2002, was in alle opzichten een clash tussen twee politici die de campagne op geheel eigen wijze hadden beleefd. Melkert kwam te laat de studio binnen na een dag jakkeren door het hele land, terwijl Fortuyn in de sauna had gezeten en door een masseur onder handen was genomen. De moegestreden en chagrijnig ogende Melkert was geen partij voor de energieke, goedgeklede Fortuyn.

Is dat de reden waarom Geert Wilders (en in mindere mate Mark Rutte) voorlopig hun krachten sparen? Wim Voermans, hoogleraar staats- en bestuursrecht van de Universiteit Leiden: 'Wilders is een politiek dier bij uitstek. Misschien kiest hij voor de uitputtingsstrategie: toeslaan op het eind, als al zijn rivalen al in de touwen hangen.'

Woensdag maakte Wilders bekend dat hij weer de straat op gaat om te flyeren. Hij had zijn campagne gestaakt, na nieuws over het lekken van informatie bij de dienst die Wilders' bewaking regelt.

Eerst een kopje thee

Voermans onderzocht vorig jaar hoe Tweede Kamerleden zich tussen 1995 en juni 2016 profileerden. Zijn conclusie: een Kamerlid probeert steeds meer als individu de aandacht te trekken en heeft het daardoor ook steeds drukker gekregen. Voermans: 'Het vak van volksvertegenwoordiger is zwaarder geworden.'

Hans Wiegel vertelt met smaak hoe hij in zijn jonge politieke jaren door het land trok - 'Een optreden per avond, dat was het wel.' Die keer dat hij in Kampen 'redelijk copieus' dineerde met wat partijbonzen van de VVD herkende hij de enige journalist die hem die avond kwam bespieden: Cherry Duyns van de Haagse Post. 'Die schreef de volgende dag: de spreker zag eruit alsof hij zwaar getafeld had. Dat had Duyns behoorlijk goed gezien.'

Een jaar of veertig later 'hollen die lui zich gek', zegt Wiegel over de lijsttrekkers van nu. Hij ziet maar weinig overeenkomsten met de tijden dat hij de kar bij de VVD trok. 'Er stond 's ochtends weleens een cameraploeg op de stoep, dan vroeg men: wat gaat de VVD vandaag doen? De VVD gaat eerst eens een kopje thee zetten, zei ik dan.'

Verkiezingsdebat in 1982 voor de Provinciale Staten tussen Jan Terlouw D66 en Hans Wiegel VVD (r). Midden Henk van Hoorn 'Achter het Nieuws'. Beeld anp
De coalitiewijzer:
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden