Nieuws vaccinatie

Campagne met patiënten moet tiener aan de meningokokkenprik krijgen

Terwijl de vaccinatiegraad in Nederland daalt, roept het RIVM op om nog een extra inenting te halen. Vanaf volgende week krijgen zo’n 130 duizend Nederlandse 14-jarigen een uitnodiging voor een vaccinatie tegen meningokokkenziekte. Volgend jaar hoopt het RIVM nog eens 860 duizend jongeren in te enten tegen deze ziekte.

De bacterie die meningokokken veroorzaakt. Foto Getty Images/iStockphoto

In de woorden van programmamanager Hans van Vliet van het Rijksvaccinatieprogramma gaat het om ‘een van de ernstigste infectieziekten die we kennen’.

De situatie is dan ook grimmig, blijkt uit nieuwe cijfers die het RIVM maandag presenteerde op een bijeenkomst met de pers. De afgelopen drie jaar schoot het aantal patiënten met meningokokkenziekte type W omhoog van minder dan tien per jaar naar 78 dit jaar tot en met augustus alleen al. Van de patiënten komt zo’n een op de zes om het leven; bij jongeren tussen de 14 en de 24 jaar is dat zelfs een op de drie. Het griezelige van de W-variant is dat hij zeer abrupt toeslaat, sneller dan andere meningokokken. Waarschijnlijk komt dat omdat de bacterie zich lang onder de radar van het immuunsysteem verborgen houdt, vermoedt Arie van der Ende van het Nederlands Referentielaboratorium voor Bacteriële Meningitis.

Reden voor het RIVM om in te zetten op een harde campagne, waarbij onder meer een oud-patiënt die als baby zwaar gehandicapt raakte door de ziekte en de zus van een tiener die eraan overleed hun verhaal doen. ‘Zulke ervaringsverhalen maken veel indruk’, weet Van Vliet. Een andere vernieuwing is dat tieners die aan de oproep voor de inenting geen gehoor geven, een herinnering krijgen. Het instituut hoopt dat uiteindelijk meer dan 90 procent van de tieners zich laat inenten.

Hoewel meningokokziekte alle leeftijden treft, denkt het RIVM de ziekte het hardst te treffen door zich te richten op tieners. Die gelden immers als ‘superverspreiders’ van de bacterie, vooral door hun leefstijl van uitgaan en veel contacten aangaan. Vandaar de campagneslogan ‘deel dit niet met je vrienden’, legt communicatieadviseur Stephanie Teelen uit. ‘We willen de groepsimmuniteit onder de aandacht brengen: deze bacterie wil je niet delen.’

Foto ANP

‘Goede insteek’

Een mooie, eigentijdse campagne die goed gebruik maakt van film en beeld en best eens effectief kan zijn, reageert intussen Annemiek Linn, onderzoeker gezondheidscommunicatie aan de Universiteit van Amsterdam en niet betrokken bij de campagne. ‘De ervaringsverhalen zitten goed in elkaar. Een goede insteek’, zegt ze. Enige kanttekening die Linn plaatst, is dat de RIVM-campagne zich weinig richt op eventuele weigeraars: ‘Wij zouden ons ook afvragen: wat zijn de redenen waarom mensen zo’n prik níét gaan halen? En dan proberen informatie te bieden die eventuele zorgen wegnemen.’

Van meningokokken bestaan diverse types, die worden aangeduid met letters: A, B, C, W of Y. In 2002 ging het RIVM ook al over tot een grootschalige inentingscampagne, destijds tegen meningokokken C. Dat hielp: ‘Sindsdien zien we hem nauwelijks meer’, zegt Van Vliet. De nieuwe W-variant is komen aanwaaien vanuit Zuid-Amerika en Groot-Brittannië. Het vaccin dat het RIVM nu in stelling brengt, beschermt ook tegen drie andere varianten: C, A en Y.

Saillant detail is dat het onzeker is of het wel lukt om de benodigde vaccins bij elkaar te krijgen: de voorraad is beperkt en de vaccins bijmaken is tijdrovend. Wie, ongerust geworden door de campagne, bij de huisarts gaat vragen om een beschermende prik op eigen kosten, kan daardoor van een koude kermis thuiskomen. Van Vliet: ‘Het vaccin is beperkt beschikbaar. De huisarts zal afwegen of zo’n aanvrager tot de doelgroep behoort.’ 

Waar komt die angst voor vaccins toch vandaan?
Als er één argument is dat voortdurend opduikt bij weigeraars van vaccins, is het wel deze: in het vooraanstaande artsenblad The Lancet is ooit aangetoond dat het combinatievaccin tegen bof, mazelen en rode hond (BMR) autisme veroorzaakt. En die studie zou vervolgens om politieke redenen onder het vloerkleed zijn geveegd.

Uit onderzoek blijkt dat duizenden doden in Nederland werden voorkomen door vaccinaties
Alleen al in Nederland zijn tussen de 6.000 en 12.000 sterfgevallen voorkomen dankzij het invoeren van het rijksvaccinatieprogramma. Dit blijkt uit onderzoek van Maarten van Wijhe, die 14 september zijn proefschrift verdedigt aan de Rijksuniversiteit Groningen. ‘En dat geldt alleen nog maar voor de mensen in Nederland geboren tussen 1953 en 1992.’

Vaccinaties bij kinderen afdwingen in Nederland is nog ver weg
Discussies over verplicht vaccineren laaien net zo regelmatig op als uitbraken van kinderziekten. Artsen zien er wel wat in, maar crèches zijn huiverig voor de enorme bijbehorende administratie en het ministerie haakt bij voorbaat af. Hoe doen ze dat in andere Europese landen?

Vaccinatiescepsis leidt regelmatig tot epidemieën in Frankrijk
Het aantal gevallen van mazelen is afgelopen half jaar in Europa sterk toegenomen, van 24 naar 41 duizend. Vooral Frankrijk valt op. Waarom ligt daar het vaccinatiegehalte zo laag?

Doel is álle kinderen beschermen, wat hun ouders ook doen
Ouders van niet-gevaccineerde kinderen, uw intenties zijn goed. Maar luister toch naar de wetenschap, drukt huisarts Cees Sluimer op het hart.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.