Campagne in straal van drie meter rond de biertap

De leider van de Britse eurosceptici ziet geen heil in het lijsttrekkersdebat voor het Europees Parlement. Hij vertrouwt op het gezonde verstand in de pubs.

BATH - 'Meer invloed uitoefenen in Brussel? Ben je mal. De Europese Unie is een federale koers ingeslagen en die is niet te stoppen. Voor ons is eruit stappen de beste optie. Sterker, Europa zou de EU moeten verlaten.'


Met pretoogjes neemt Nigel Farage een slok van zijn derde Cornish ale en schudt een Rothmans uit zijn pakje sigaretten met Franstalige gezondheidswaarschuwingen. De 50-jarige leider van de UK Independence Party (UKIP), klassiek gekleed in corduroy en tweed (zijn hoed heeft hij vandaag thuisgelaten), houdt hof op een terras in het centrum van Bath. Het kuuroord met zijn Romeinse badhuizen verleiden hem tot een historische kwinkslag: 'Alle rijken gaan vroeger of later ten onder.'


Farage lacht veel en heeft daar alle reden toe. Een kleine drie weken voor de Europese verkiezingen suggereren opiniepeilingen dat zijn UKIP eenderde van de stemmen kan verwachten, waarmee de voormalige protestpartij de grootste is. Dit zou een historisch resultaat zijn voor de partij die twintig jaar geleden uit protest tegen het Verdrag van Maastricht door Farage en anderen is opgericht. 'Wij Britten', zo helpt hij herinneren, 'hebben in 1975 gestemd voor vrijhandel, niet voor een Verenigde Staten van Europa'.


Van oudsher geniet UKIP vooral steun onder teleurgestelde Conservatieven in de zuidelijke graafschappen, meer in het bijzonder onder kolonels b.d. die niet alleen pleiten voor de terugkeer van de roe in het klaslokaal, maar als het even kan ook voor een postbode die twee keer per dag langsfietst. Maar de UKIP wint ook steeds meer aanhang onder Labour-stemmers in het noorden, 'linkse patriotten', zoals Farage ze noemt, die moeite hebben met massa-immigratie. Zijn volgelingen zijn zowel te vinden in de golfkantines van Sussex als in de arbeidersclubs van Scarborough.


'De televisiedebatten met Nick Clegg hebben wonderen gedaan voor ons en ik weet niet zeker of dat zijn bedoeling was', zegt Farage, die nabij het Charles Darwin-huis woont in Down. ('Het is een dorp van radicale geesten.') De voormalige beurshandelaar mijdt liever vragen over 'mister Wilders'. 'UKIP is iets heel Brits. We komen voort uit een radicaal conservatief-liberalisme. Het is de stem van de Freeborn Englishman, tegen staatsbetutteling, tegen iets als een identificatieplicht, tegen buitenlands gezag. Op het vasteland bestaan andere tradities. Onvergelijkbaar.'


Het Europese lijsttrekkersdebat is geheel aan hem voorbij gegaan. 'Zonde van de tijd. Ze willen allemaal hetzelfde.' Voor hem is het Europees Parlement een podium om de Britse euroscepsis te belichten. Door zijn toespraken daar is hij uitgegroeid tot YouTube-hit, zeker na zijn welkomswoord voor Herman Van Rompuy die hij - 'Ik wil niet onbeleefd zijn' - afserveerde als een 'vochtige dweil'. In de UKIP-stalletjes is de Van Rompuy-theedoek een gewild souvenir.


'Als alle Europeanen op Nigel konden stemmen, zou hij zomaar kans maken op het presidentschap,' zegt Gawain Towler, kandidaat-Europarlementariër, met biertje in zijn hand.


De verkiezingstournee van de UKIP doet soms denken aan een foto-omslag van het tijdschrift Private Eye waarop de Thatchers een bezoek brengen aan de heroverde Falkland-eilanden en Margarets eega enthousiast in de verte wijst: 'Dat daar lijkt op een pub!' De opmars van Farage's 'People's Army' heeft iets van een kroegentocht. Waar andere partijen professioneel doelgroeponderzoek laten verrichten, vertrouwt de Che Guevara onder de eurosceptici op het gezonde verstand dat zich in een straal van drie meter rond de biertap bevindt. Hij wil overkomen als de gewone man.


Bij de pub Volunteer Riflema's Arms laat hij zich ondervragen door journalisten, bijpraten door regionale partijleiders en gaat hij op de foto met voorbijgangers. Alex Webb, een Brits-Jamaicaanse stamgast, trakteert hem op een Sambuca. 'Nigel, old chap, als je hem in één teug opdrinkt, stem ik op je.' Farage kan het aanbod niet weigeren. De kiezer is koning. Campagneleider Neil Hamilton, een in ongenade gevallen Tory, geniet stilletjes. 'Het doet me een beetje denken aan de verkiezingscampagne van 1983, na de Falklands. Ik proef dezelfde soort euforie en onverzettelijkheid.'


Drie lijfwachten houden het tafereel in de gaten. Zij zijn nodig nadat Farage enkele keren op gewelddadige wijze is aangevallen. Om iets van de gemoedelijke kroegsfeer te handhaven, drinken en roken ze gezellig mee.


Farage heeft reden zich grotere zorgen te maken over zijn eigen achterban. De afgelopen weken kwamen UKIP-activisten in het nieuws wegens racistische uitlatingen. Farage heeft ze uit de partij gezet, maar volgens hem hebben de media het onevenredig veel aandacht gegeven. 'Als een LibDem wegens racistisch geweld wordt veroordeeld, is het een berichtje. Bij ons zou het opening krant zijn.'


Farage vermoedt dat er een lastercampagne tegen zijn partij aan de gang is. 'De gevestigde orde wordt bang. Ik kreeg een tijdje terug een brief van een oude baas die tijdens de oorlog bij Bomber Command zat. 'Hoe zwaarder je onder duur komt te liggen', schreef hij, 'des te dichter je bij je doel komt'.' Dat doel is de andere partijen te dwingen tot een referendum over uittreding uit de EU. Farage: 'Dan herwinnen we niet alleen onze vrijheid, maar dan gaat er ook een wereld voor ons open. Dan kunnen we vrijuit handelen met de rest van de wereld, om te beginnen met het Engelstalige deel. Winston Churchill zou daar trots op zijn.'


In de avond houdt Farage, nu in driedelig pak, een oudejaarsconference-achtige toespraak tijdens een openbare bijeenkomst in The Forum, gevolgd door een signeersessie van zijn boek Flying Free. Hij maakt grappen - 'Australië laat geen immigranten toe met een strafblad. Vroeger was dat wel anders' - en stelt de 1.500 aanwezigen gerust over een leven buiten de EU. 'Natuurlijk zullen politici op het vasteland ons Britten willen straffen met handelsbeperkingen. Maar reken er gerust op dat de Duitse auto-industrie zich meteen boos zal melden in Brussel.'


Alex Webb Brits-Jamaicaanse stamgast trakteert op een Sambuca

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden