Cameron wint door saai te zijn

Voor boekhouder worden versleten? De Conservatieven waren er niet bang voor. Camerons volgende uitdaging wordt het aan boord houden van de Schotten.

David Cameron en zijn vrouw Samantha keren de dag na de verkiezingen triomfantelijk terug in Downing Street 10 van een bezoek aan koningin Elizabeth.Beeld AFP

David Cameron heeft het weer gedaan: presteren wanneer het er echt op aankomt. Hij heeft de Britse verkiezingen met een absolute meerderheid gewonnen en zijn Conservatieve Partij kan na achttien jaar weer alleen regeren. Twee Unies gaan zijn regeerperiode domineren: de Britse Unie en de Europese Unie. De eerste kan hij redden door macht uit Londen weg te geven aan de Schotten; de ander door macht terug te halen uit Brussel.

Rampzalige nacht

Het was een rampzalige nacht voor de Labour-partij van Ed Miliband. De sociaal-democraten zijn in Schotland totaal weggevaagd, en in Engeland behaalden ze alleen in Londen enkele fatsoenlijke resultaten.

Labour had graag willen winnen in een plattelandsstadje als Nuneaton, in het graafschap Warwickshire. Sterker: het had hier moeten winnen, want Nuneaton deed bij de verkiezingen dienst als barometer van het gemoed van de Britse kiezers. Maar toen rond half drie 's nachts bekend werd dat de Conservatieven hun meerderheid in dit decor van Scenes of Clerical Life van de schrijfster George Eliot hadden vergroot, was duidelijk hoe de Union Flag erbij ging.

Queen of Scots.Beeld Getty Images

Absolute meerderheid

Er was geen houden meer aan. De Tories zouden de verkiezingen niet alleen winnen, maar uitlopen naar een absolute meerderheid. De Engelsen buiten Londen toonden eens te meer aan een overwegend behoudend volk te zijn. In geval van twijfel kiezen ze voor zekerheid. Aanhangers van Labour toonden zich tijdens de campagne doorgaans fanatieker en luidruchtiger. Maar die van de Conservatieven, de zwijgende meerderheid, hadden het laatste woord - in de serene stilte van het stembureau. Iedereen was voor de gek gehouden: opiniepeilers, analisten, journalisten, ja zelfs de politici zelf.

De Australische strateeg Lynton Crosby, die eerder Boris Johnson aan twee verkiezingszeges in Londen had geholpen, bleek gelijk te hebben gehad. Zijn advies aan de Tories: wees zo conservatief mogelijk, doe geen gekke dingen en wees niet bang om voor boekhouder te worden versleten. Durf saai te zijn. Onthoud altijd dat de middenklasse geen behoefte heeft aan linkse experimenten. Een geschenk was de opkomst van de linkse SNP in het van oudsher door Labour beheerste Schotland. De Tories werden er richting hun Engelse achterban niet moe van Nicola Sturgeon af te schilderen als een hedendaagse Bonnie Prince Charlie, de Schotse opstandeling die halverwege de 18de eeuw naar Londen oprukte.

Cameron heeft bij deze verkiezing definitief afgerekend met drie lastige rivalen: Nick Clegg, Nigel Farage en Ed Miliband. De coalitie is een effectieve manier geweest om de Liberaal-Democraten te wurgen, een gedachte die vijf jaar geleden al leefde bij partijstrategen. Het Schotse referendum zou bijdragen aan de onthoofding van Labour in Schotland, omdat de arbeiderspartij zich vorig jaar genoodzaakt zag om samen met de gehate Conservatieven campagne te voeren tegen een opsplitsing. Wat UKIP-leider Farage betreft, die haalde Cameron de wind uit de zeilen door een referendum over de EU te beloven.

Referenda

Eindelijk hebben de Tories het koninkrijk alleen - althans het deel onder de Muur van Hadrianus. Daarboven hebben ze volgens de Schotse nationalisten geen legitimiteit meer. Waar Engeland rechtsaf geslagen is, hollen de Schotten de andere kant op. Een nieuw referendum over Schotse onafhankelijkheid komt er op korte termijn niet. Wel heeft Cameron vrijdag meteen duidelijk gemaakt dat hij niet de geschiedenis in wil gaan als de laatste premier van Groot-Brittannië. De Schotten zullen zo veel mogelijk bevoegdheden krijgen.

Het andere thema zal het EU-referendum zijn dat Cameron ergens in 2017 gaat houden, nadat hij eerst zal proberen de Europese Unie te hervormen en bevoegdheden terug te halen naar Westminster. Hij hoeft daarbij geen rekening meer te houden met een eurogezinde coalitiepartner of eurosceptici binnen zijn partij die dreigen over te lopen naar UKIP.

Laatstgenoemden hebben het lot gezien van hun ex-collega Mark Reckless, die was overgelopen en nu is afgestraft door de kiezers in Rochester & Stroud. In dat kiesdistrict hebben de Tories, met Camerons vrouw Samantha in de spits, hard campagne gevoerd.

UKIP

De lotgevallen van UKIP zijn tragisch. Na maar liefst 3,8 miljoen stemmen te hebben behaald, beschikken de 'kippers' door de werking van het Britse systeem slechts over één schamele zetel. De bekleder daarvan, Douglas Carswell, heeft dan ook meteen het districtenstelsel ter discussie gesteld, omdat dat in het nadeel werkt voor kleinere partijen wier aanhang verspreid is over het land.

Het is onwaarschijnlijk dat Cameron daar iets mee gaat doen. Hij kan altijd wijzen op het referendum over een alternatief kiesstelsel dat hij vier jaar geleden heeft gehouden en waarbij 68 procent van de Britse stemmers geen verandering bleek te willen. Als geen ander voelt de premier de conservatieve instincten van zijn landgenoten aan.

Dat laatste is de voornaamste les van een wonderlijk etmaal in de Britse politiek.

Nigel Farage, de leider van UKIP.Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden